Vì sao zona thần kinh gây đau như điện giật?
Mẹ tôi 67 tuổi, đang mắc zona thần kinh ở vùng lưng phải, đau như kim châm, điện giật. Vì sao bệnh lại gây ra triệu chứng này, nên bôi thuốc gì? (Hoàng Kim, 45 tuổi, Hải Phòng)
Trả lời:
Zona thần kinh và thủy đậu đều do virus Varicella Zoster (VZV) gây ra. Sau khi khỏi thủy đậu, virus không biến mất mà "ngủ" trong các hạch thần kinh. Khi miễn dịch suy giảm vì tuổi tác, bệnh lý hoặc thuốc ức chế miễn dịch, virus có thể tái hoạt động và gây zona.
Khi tái hoạt động, virus nhân lên trong hạch rồi lan theo dây thần kinh ra da, gây viêm và tạo mụn nước thành chùm. Vì mỗi dây thần kinh chi phối một vùng da, zona thường xuất hiện thành dải một bên cơ thể, hay gặp ở ngực, lưng, bụng hoặc mặt.
Cảm giác "điện giật" là do virus gây viêm, tổn thương dây thần kinh nên truyền tín hiệu đau hỗn loạn lên não dù không có tác động bên ngoài. Đau có thể xuất hiện trước phát ban, cùng lúc hoặc kéo dài sau khi da đã lành. Zona gần mắt, tai hoặc mặt cần được khám sớm vì có thể ảnh hưởng thị lực, thính giác hoặc dây thần kinh mặt.
Người mắc zona thần kinh thường mô tả cảm giác đau đớn như bị kim châm, điện giật. Ảnh minh họa: Vecteezy
Đau dây thần kinh là biến chứng thường gặp nhất của bệnh zona. Tình trạng này được chẩn đoán khi người bệnh đau kéo dài trên 90 ngày, gây bỏng rát, đau nhói, mất ngủ và ảnh hưởng sinh hoạt. Nguy cơ tăng ở người lớn tuổi, suy giảm miễn dịch hoặc phát ban nặng. Zona cũng có thể gây nhiễm trùng da, tổn thương mắt, yếu liệt mặt và các biến chứng thần kinh khác.
Người nghi ngờ zona nên đi khám sớm, đặc biệt trong 72 giờ đầu để được dùng thuốc kháng virus theo chỉ định. Nếu đã quá 72 giờ nhưng còn mọc mụn nước mới, phát ban ở mặt – mắt, đau nhiều hoặc có bệnh nền, vẫn cần khám. Giữ vùng tổn thương sạch, khô, mặc đồ rộng và chườm mát nhẹ; tránh đắp lá, chọc mụn nước hoặc bôi thuốc không rõ nguồn gốc.
Vaccine giúp giảm nguy cơ mắc zona và biến chứng. Người từng bị zona vẫn có thể tái phát nên vẫn cần tiêm. Vaccine Shingrix được khuyến cáo cho người từ 50 tuổi (2 mũi cách nhau 2 tháng) và người từ 18 tuổi có nguy cơ cao (2 mũi cách nhau 1 tháng), với hiệu quả phòng bệnh khoảng 97% và giảm biến chứng đến 90%.
Quản lý Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC
