Suy thận giai đoạn cuối, điều trị nội khoa thoát lọc máu

Sau ba năm điều trị ổn định suy thận giai đoạn 3-4, bà Bính, 74 tuổi, đột ngột giảm độ lọc cầu thận đến giai đoạn cuối, được bác sĩ điều trị nội khoa không phải lọc máu.

Bà Bính được BS.CKII Tạ Phương Dung, Phó giám đốc Trung tâm Tiết niệu - Thận học - Nam khoa, Trưởng khoa Nội thận - Lọc máu, điều trị ổn định suốt 3 năm qua, độ lọc cầu thận trên 28 ml/phút/1,73m² (giai đoạn 4), có lúc 31 ml/phút/1,73m² (giai đoạn 3b). Tuần trước, bà mệt mỏi, chán ăn, xét nghiệm tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM ghi nhận độ lọc cầu thận (eGFR) giảm còn 6,7 mL/phút/1,73 m², tương đương suy thận giai đoạn 5.

"Đây là lần đầu chỉ số độ lọc cầu thận của bệnh nhân giảm xuống đáy đến mức nguy hiểm", bác sĩ Dung cho biết, chẩn đoán bà Bính tổn thương thận cấp trên nền bệnh thận mạn. Tình trạng này có thể dẫn đến tăng kali máu, toan chuyển hóa, quá tải dịch, hội chứng urê huyết, đối mặt nguy cơ chạy thận.

Thông thường khi độ lọc cầu thận dưới 10 mL/phút/1,73 m², người bệnh được chỉ định lọc máu cấp cứu ngay. Tuy nhiên, kỹ thuật lọc máu cấp phải đặt catheter tĩnh mạch trung tâm dễ xảy ra biến chứng nguy hiểm hơn so với kỹ thuật lọc máu định kỳ có thể chủ động tạo cầu nối thông giữa động mạch và tĩnh mạch. Bác sĩ quyết định điều trị cho bà Bính theo phác đồ suy thận cấp không lọc máu và theo dõi chặt chẽ.

Bệnh nhân được bù dịch phù hợp với tình trạng tim mạch và lượng nước tiểu, điều trị rối loạn điện giải, kiểm soát huyết áp và đường huyết, đồng thời điều trị nguyên nhân nhiễm trùng đường tiêu hóa. Bác sĩ theo dõi sát chỉ số kali máu, tình trạng toan chuyển hóa, lượng nước tiểu, cân bằng dịch...

Những ngày đầu, các chỉ số chức năng thận vẫn ở mức nguy hiểm. Nhiều thời điểm, êkíp đứng trước quyết định có nên đặt catheter chạy thận khẩn cấp cho người bệnh hay không. Tuy nhiên, bác sĩ Dung đánh giá chức năng thận đã chạm đáy giai đoạn 5 nhưng bệnh nhân còn đi tiểu được là vẫn còn cơ hội hồi phục. Do đó, bác sĩ tiếp tục xử trí tình trạng suy thận cấp, ưu tiên khôi phục tưới máu thận, loại bỏ triệt để các độc tố và kiểm soát rối loạn điện giải, ngăn chặn tổn thương thận vĩnh viễn cho người bệnh.

Bà Bính đáp ứng phác đồ điều trị, độ lọc cầu thận cải thiện từng ngày, khỏe dần và xuất viện sau một tuần điều trị, độ lọc cầu thận tăng lên 17,48 mL/phút/1,73 m². Tái khám sau 3 ngày, độ lọc cầu thận đạt 21,97 mL/phút/1,73m², chức năng thận của bà hồi phục về mức ổn định trước đó, chưa cần lọc máu.

Bác sĩ Dung khuyên người bệnh thận mạn cần ăn chín uống sôi, lượng đạm sử dụng hàng ngày nên ở mức 0,6-0,8 g/kg/ngày, giảm muối dưới 2 g/ngày, hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, giàu kali, phốt pho và thịt đỏ. Người bệnh cần tránh thuốc giảm đau NSAID như Ibuprofen, Diclofenac, uống nước phù hợp tình trạng dịch và tái khám định kỳ để theo dõi chức năng thận, điện giải.

Khi xuất hiện nôn ói, tiêu chảy, sốt, ăn uống kém, tiểu ít, phù, khó thở, mệt lả hoặc rối loạn ý thức, người bệnh cần đến bệnh viện để kiểm tra chức năng thận và điện giải. Phát hiện và điều trị sớm tổn thương thận cấp giúp bảo tồn chức năng thận còn lại, tránh biến chứng nguy hiểm.

* Tên người bệnh đã được thay đổi