Làm gì khi bị vật sắc nhọn ở biển cứa vào chân?
Con tôi tắm biển không mang dép, giẫm phải vỏ sò vỡ khiến chân rách da, chảy máu. Tôi có thể dùng nước biển rửa vết thương không, xử trí thế nào? (Kim Huệ, Nghệ An)
Trả lời:
Khi bị vỏ sò, đá, san hô hoặc vật sắc nhọn cứa vào chân, cần đưa trẻ lên bờ ngay. Không nên dùng nước biển để rửa hay "sát khuẩn" vết thương bởi nước biển không vô trùng. Một số vi khuẩn sống tự nhiên ở vùng nước mặn, trong đó có Vibrio, có thể xâm nhập qua vùng da bị trầy xước hoặc rách.
Nguy cơ nhiễm trùng còn phụ thuộc độ sâu của vết thương, mức độ ô nhiễm của nước và sức khỏe người bị thương. Người mắc bệnh gan mạn tính, đái tháo đường, suy giảm miễn dịch hoặc đang dùng thuốc ức chế miễn dịch có nguy cơ cao bị nhiễm trùng nặng do Vibrio và cần thận trọng hơn khi tiếp xúc nước biển.
Trước tiên, bạn cần rửa sạch tay rồi xả vết thương của trẻ dưới vòi nước sạch, dùng xà phòng làm sạch nhẹ nhàng vùng da xung quanh. Nếu thấy cát hoặc mảnh vụn nằm nông và lấy ra dễ dàng, có thể dùng nhíp sạch để gắp; không tự móc sâu hay cố lấy dị vật đang cắm trong vết thương. Dùng gạc sạch ép trực tiếp để cầm máu, sau đó che bằng băng hoặc gạc sạch và giữ vết thương khô.
Không nên đổ cồn, oxy già đậm đặc hoặc chất sát khuẩn mạnh trực tiếp vào vết thương của trẻ vì có thể gây kích ứng và làm tổn thương mô. Tuyệt đối không đắp lá, thuốc bột hay các hỗn hợp không rõ thành phần lên vết thương. Trẻ không nên tiếp tục xuống biển cho đến khi vết thương khép miệng và lành hẳn.
Nước biển chứa nhiều vi khuẩn, trong đó Vibrio dễ xâm nhập vào cơ thể qua vết thương, vì vậy không nên dùng để khử khuẩn vết thương. Ảnh minh họa: Vecteezy
Cần đưa trẻ đến cơ sở y tế nếu vết rách sâu, do vật đâm xuyên, còn dị vật, chảy máu không cầm sau khi ép trực tiếp, nằm gần khớp hoặc ảnh hưởng vận động. Đau tăng nhanh, sưng nóng đỏ lan rộng, chảy dịch, phồng rộp, sốt hoặc mệt lả sau khi tiếp xúc nước biển cũng là dấu hiệu cần khám sớm, bởi một số nhiễm trùng có thể tiến triển nhanh.
Vết thương do vỏ sò hoặc vật sắc nhọn còn cần được đánh giá nguy cơ uốn ván. Vaccine uốn ván không làm lành vết thương và không phòng nhiễm khuẩn Vibrio, nhưng giúp cơ thể tạo miễn dịch chống độc tố uốn ván. Việc có cần tiêm vaccine hoặc globulin miễn dịch kháng uốn ván (TIG) hay không phụ thuộc loại vết thương và lịch sử tiêm chủng, không thể áp dụng một chỉ định chung cho mọi trường hợp.
Việt Nam đang lưu hành vaccine uốn ván đơn và nhiều loại phối hợp như 6 trong 1, 4 trong 1, 3 trong 1, 2 trong 1. Người đã hoàn thành phác đồ cơ bản và tiêm mũi gần nhất trong vòng 10 năm thường không cần tiêm thêm và cứ mỗi 10 năm nhắc lại một lần. Với vết thương nguy cơ cao như bẩn, sâu hoặc đâm xuyên, bác sĩ có thể chỉ định nhắc một mũi và hẹn tiếp mỗi 10 năm. Người chưa tiêm đủ, không nhớ lịch sử tiêm hoặc có một số tình trạng suy giảm miễn dịch có thể cần tiêm vaccine và huyết thanh kháng độc tố uốn ván hoặc globulin miễn dịch kháng uốn ván (TIG) sau khi bác sĩ đánh giá.
Cha mẹ nên lưu hồ sơ tiêm chủng của trẻ và cho trẻ tiêm đủ các vaccine có thành phần uốn ván theo lịch. Khi xảy ra chấn thương, cần cung cấp cho nhân viên y tế thời điểm tiêm mũi gần nhất để được xử trí đúng, tránh bỏ sót mũi cần thiết hoặc tiêm nhắc không phù hợp.
Quản lý Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC
