Khi nào cần đo đa ký giấc ngủ, hô hấp ký?

Người ngáy to, ngưng thở khi ngủ cần đo đa ký giấc ngủ, trong khi ho, khò khè, khó thở kéo dài hoặc nghi ngờ hen, COPD thường cần đánh giá bằng hô hấp ký.

Theo tiến sĩ, bác sĩ Đặng Thị Mai Khuê, Phó khoa Nội Tổng hợp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, đa ký giấc ngủ và hô hấp ký là hai kỹ thuật khác nhau. Tùy tình trạng hô hấp bác sĩ có thể yêu cầu người bệnh thực hiện một hoặc cả hai phương pháp này.

Đo đa ký giấc ngủ (đa ký hô hấp khi ngủ)

Đây là phương pháp ghi nhận nhiều thông số trong lúc người bệnh ngủ, giúp đánh giá tình trạng hô hấp, rối loạn xảy ra trong giấc ngủ. Với đa ký giấc ngủ, thông số có thể gồm hoạt động điện não, chuyển động mắt, hoạt động cơ, luồng khí qua mũi miệng, nỗ lực hô hấp, nồng độ oxy máu, nhịp tim và tư thế ngủ. Đây là phương pháp tiêu chuẩn để chẩn đoán hội chứng ngưng thở khi ngủ.

Người bệnh thường được bác sĩ cân nhắc chỉ định khi có các biểu hiện gợi ý ngưng thở tắc nghẽn như ngáy to thường xuyên, người nhà quan sát thấy những khoảng ngừng thở trong lúc ngủ, người bệnh thường xuyên tỉnh giấc vì nghẹt thở, thở hổn hển, ngủ không sâu. Tăng huyết áp, đặc biệt khi khó kiểm soát, cũng là yếu tố khiến bác sĩ cần đánh giá nguy cơ ngưng thở khi ngủ. Ban ngày người bệnh mệt mỏi, cảm thấy giấc ngủ không sảng khoái, dễ buồn ngủ, dễ cáu giận hoặc đôi khi bị tai nạn sinh hoạt, tai nạn giao thông... do buồn ngủ.

Không phải ai bị ngủ ngáy cũng phải đo đa ký giấc ngủ. Theo hướng dẫn của Học viện Y học Giấc ngủ Mỹ, người trưởng thành có nguy cơ ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ có thể đo đa ký hô hấp vì giúp người bệnh dễ đi vào giấc hơn.

Đa ký giấc ngủ tại cơ sở y tế được ưu tiên khi người bệnh có bệnh tim phổi nặng, bệnh thần kinh giảm thông khí khi thức hoặc nghi ngờ giảm thông khí khi ngủ, đang sử dụng nhóm thuốc opioid kéo dài, từng đột quỵ, mất ngủ nặng. Những trường hợp này cần đánh giá đầy đủ hơn về mặt giai đoạn giấc ngủ, cử động chân theo chu kỳ hoặc các bệnh lý thần kinh liên quan.

Hô hấp ký

Kỹ thuật này đo thể tích và tốc độ luồng khí khi người bệnh hít vào, thở ra giúp đánh giá tình trạng tắc nghẽn đường thở nhỏ. Hô hấp ký được sử dụng rộng rãi trong chẩn đoán hen phế quản và bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD).

Bác sĩ Khuê cho biết người bệnh được chỉ định hô hấp ký khi ho kéo dài, khò khè, khó thở, tức ngực hoặc các triệu chứng hô hấp tái diễn mà chưa xác định rõ nguyên nhân. Người hút thuốc lá lâu năm, thường xuyên tiếp xúc với khói bụi, hóa chất, có tiền sử bệnh hô hấp cũng có thể được chỉ định để đánh giá chức năng phổi.

Với hen phế quản, hô hấp ký giúp tìm tình trạng tắc nghẽn luồng khí, có thể được thực hiện trước và sau dùng thuốc giãn phế quản. Tuy nhiên, kết quả hô hấp ký bình thường không loại trừ hoàn toàn bệnh hen, khi nghi ngờ lâm sàng vẫn còn. Bác sĩ có thể chỉ định thêm các xét nghiệm khác ví dụ đo nitric oxide trong hơi thở ra để đánh giá đáp ứng dị ứng đường hô hấp, một cơ chế quan trọng của bệnh hen phế quản.

Với COPD, hô hấp ký giúp xác nhận tình trạng tắc nghẽn đường dẫn khí nhỏ, mức độ tắc nghẽn khi người bệnh có triệu chứng và yếu tố nguy cơ. Đồng thời, bác sĩ cũng dựa vào biểu hiện, tiền sử và mức độ phơi nhiễm của người bệnh để chẩn đoán.

Hô hấp ký cũng có thể được sử dụng để theo dõi diễn biến bệnh và đánh giá đáp ứng điều trị ở người bệnh hô hấp. Người dân không nên tự mua hoặc tự thực hiện các xét nghiệm này chỉ vì có một triệu chứng đơn lẻ. Đặc biệt, ngáy không đồng nghĩa với ngưng thở khi ngủ và ho không đồng nghĩa với COPD hay hen. Khi có các triệu chứng bất thường về đường thở, nên đi khám với bác sĩ chuyên khoa Hô hấp. Bác sĩ sẽ khai thác bệnh sử, khám và đánh giá các yếu tố nguy cơ trước khi quyết định xét nghiệm phù hợp.