Thuật ngữ tài chính - chứng khoán

30 thuật ngữ hay gặp khi đọc tin kinh tế, giải thích trong một hai câu.

B

Bán ròng Giá trị bán lớn hơn giá trị mua của một nhóm nhà đầu tư trong một khoảng thời gian; ngược lại là mua ròng. Biên độ Mức giá tối đa cổ phiếu được tăng/giảm trong phiên: HOSE ±7%, HNX ±10%, UPCoM ±15%. 'Tăng trần'/'giảm sàn' là chạm biên.

C

CASA Tỷ lệ tiền gửi không kỳ hạn; CASA cao giúp ngân hàng có vốn rẻ. Cổ tức Phần lợi nhuận công ty chia cho cổ đông, bằng tiền mặt hoặc cổ phiếu. 'Ngày chốt quyền' là ngày xác định ai được nhận. CPI Chỉ số giá tiêu dùng, đo lạm phát. CPI tăng cao có thể khiến lãi suất khó giảm.

D

Đáo hạn phái sinh Ngày hợp đồng tương lai VN30 hết hạn (thứ Năm thứ ba hằng tháng); phiên này thường biến động mạnh cuối giờ.

E

EPS Lợi nhuận sau thuế chia cho số cổ phiếu lưu hành, cho biết mỗi cổ phiếu 'kiếm' được bao nhiêu. ETF Quỹ mô phỏng một chỉ số (VN30, VNDiamond...), giao dịch như cổ phiếu. Khi ETF cơ cấu danh mục, các mã bị thêm/bớt thường biến động.

F

FDI Vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào nhà máy, dự án tại Việt Nam.

G

GDP Tổng sản phẩm trong nước, thước đo tăng trưởng kinh tế theo quý/năm.

H

HNX-Index Chỉ số của các cổ phiếu niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội. Hợp đồng tương lai Thỏa thuận mua/bán chỉ số VN30 ở mức giá định trước vào ngày đáo hạn; dùng đòn bẩy cao, có thể lãi/lỗ lớn.

K

Khối ngoại Nhà đầu tư nước ngoài. 'Khối ngoại bán ròng' nghĩa là họ bán nhiều hơn mua trong phiên, thường được coi là tín hiệu tâm lý.

L

Lãi suất điều hành Các mức lãi suất Ngân hàng Nhà nước dùng để điều tiết (tái cấp vốn, tái chiết khấu). Hạ lãi suất điều hành thường kéo lãi suất gửi/vay giảm theo.

M

Margin Vay tiền công ty chứng khoán để mua thêm cổ phiếu, dùng chính cổ phiếu làm tài sản đảm bảo. Giá giảm sâu có thể bị bán giải chấp (call margin).

N

Nâng hạng thị trường Việc tổ chức xếp hạng (FTSE, MSCI) chuyển Việt Nam từ 'cận biên' lên 'mới nổi', kéo theo dòng vốn từ các quỹ chỉ số toàn cầu. NIM Biên lãi ròng của ngân hàng: chênh lệch giữa lãi thu từ cho vay và lãi trả cho tiền gửi, tính trên tài sản sinh lời. Nợ xấu Khoản vay quá hạn trên 90 ngày. Tỷ lệ nợ xấu tăng ảnh hưởng lợi nhuận và khả năng cho vay của ngân hàng.

P

P/E Giá cổ phiếu chia cho lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu (EPS). P/E 15 nghĩa là nhà đầu tư trả 15 đồng cho 1 đồng lợi nhuận mỗi năm. Phát hành riêng lẻ Công ty bán cổ phiếu mới cho một số nhà đầu tư được chọn (thường giá thấp hơn thị trường), làm tăng số cổ phiếu và pha loãng tỷ lệ của cổ đông cũ.

R

ROE Lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu: công ty sinh lời bao nhiêu trên mỗi đồng vốn của cổ đông. Room ngoại Tỷ lệ tối đa nhà đầu tư nước ngoài được sở hữu tại một công ty. 'Hết room' nghĩa là khối ngoại không thể mua thêm.

T

Thanh khoản Giá trị/khối lượng giao dịch trong phiên. Thanh khoản cao cho thấy dòng tiền sôi động, dễ mua bán. Trái phiếu doanh nghiệp Giấy nợ do doanh nghiệp phát hành, trả lãi định kỳ và gốc khi đáo hạn. Rủi ro phụ thuộc khả năng trả nợ của doanh nghiệp. Tự doanh Hoạt động công ty chứng khoán mua bán cổ phiếu bằng tiền của chính mình (không phải cho khách hàng). Tỷ giá trung tâm Tỷ giá USD/VND do Ngân hàng Nhà nước công bố mỗi ngày; các ngân hàng được giao dịch trong biên độ ±5% quanh mức này.

U

UPCoM Thị trường giao dịch cổ phiếu của công ty đại chúng chưa niêm yết; biên độ dao động giá rộng hơn (±15%).

V

VN-Index Chỉ số đại diện cho toàn bộ cổ phiếu niêm yết trên sàn HOSE (TP.HCM), tính theo vốn hóa. Tăng/giảm của VN-Index phản ánh xu hướng chung của thị trư... VN30 Chỉ số của 30 cổ phiếu vốn hóa lớn, thanh khoản cao nhất sàn HOSE; là tài sản cơ sở của hợp đồng tương lai phái sinh. Vốn hóa Giá cổ phiếu nhân với số cổ phiếu đang lưu hành; là 'giá' thị trường định cho cả công ty.