Vì sao vết thương đã lành nhưng da vẫn khó phục hồi?

Tôi bị bỏng, vết thương đã khép miệng nhưng da vẫn thâm, sần. Tình trạng này có tự cải thiện theo thời gian hay cần điều trị để da phục hồi tốt hơn? (Mai Anh, 30 tuổi, TP HCM)

Trả lời:

Vết bỏng đã khép kín nhưng vùng da còn thâm và sần khá thường gặp. Những thay đổi này có thể tiếp tục cải thiện theo thời gian, nhưng mức độ phục hồi và việc có cần điều trị hay không phụ thuộc vào độ sâu của vết bỏng và bản chất của tổn thương còn lại.

Sau bỏng, da trải qua các giai đoạn lành thương gồm cầm máu, viêm, tăng sinh và tái cấu trúc. Việc vết thương khép kín chỉ cho thấy bề mặt đã được tái biểu mô hóa, không có nghĩa toàn bộ mô bên dưới đã phục hồi hoàn toàn.

Trong nhiều tháng tiếp theo, collagen và chất nền ngoại bào vẫn tiếp tục được phân hủy, tổng hợp và sắp xếp lại, đồng thời số lượng tế bào và mạch máu trong mô lành giảm dần. Nhờ đó, vùng da hoặc mô sẹo có thể dần mềm, phẳng và nhạt màu hơn. Quá trình hình thành của sẹo có thể kéo dài hơn một năm, nhưng không phải trường hợp nào da cũng trở lại hoàn toàn như trước, nhất là khi tổn thương đã ảnh hưởng đến lớp bì.

Thâm sau bỏng thường liên quan đến tăng sắc tố sau viêm. Trong khi đó, cảm giác "sần" có thể do da mới lành còn khô và chưa đều bề mặt, nhưng cũng có thể là biểu hiện sớm của sẹo phì đại. Nếu vùng da ngày càng dày, gồ cao, cứng, đỏ, ngứa hoặc đau thì có khả năng là sẹo bất thường chứ không chỉ là quá trình phục hồi thông thường.

Khả năng hồi phục phụ thuộc vào độ sâu và vị trí tổn thương, thời gian tái biểu mô hóa, tình trạng nhiễm trùng, sức căng tại vùng da và cơ địa từng bệnh nhân... Người có làn da sẫm màu dễ gặp tăng sắc tố sau viêm hơn, người từng bị sẹo lồi hoặc sẹo phì đại cũng có nguy cơ hình thành sẹo bất thường sau tổn thương mới.

Khi bề mặt da đã hoàn toàn lành, nên làm sạch nhẹ nhàng và dùng kem dưỡng ẩm không hương liệu nếu da khô hoặc ngứa. Tránh cạy, gãi, chà xát hoặc massage mạnh khi da còn nhạy cảm. Đồng thời, người bệnh không tự bôi corticosteroid, kháng sinh, thuốc làm sáng da, axit hoặc các sản phẩm không rõ thành phần. Che chắn và sử dụng kem chống nắng phổ rộng SPF từ 30 trở lên cho vùng da tiếp xúc ánh sáng, vì tia cực tím có thể làm tình trạng tăng sắc tố rõ và kéo dài hơn.

Nếu sẹo bắt đầu dày hoặc gồ, silicone dạng gel hoặc miếng dán có thể được cân nhắc sau khi da đã lành kín và ổn định. Tuy nhiên, phương pháp sử dụng cần phù hợp với vị trí, diện tích và tình trạng cụ thể của sẹo.

Vùng da thâm, đỏ hoặc sần sau bỏng có thể tiếp tục cải thiện trong quá trình mô và sẹo trưởng thành. Sẹo bỏng thường còn hoạt động trong những tháng đầu, có thể biểu hiện rõ nhất vào khoảng tháng thứ 6 và tiếp tục hình thành trong 12-18 tháng, đôi khi lâu hơn. Vì vậy, nếu vùng da đang dần nhạt màu, mềm và phẳng hơn, người bệnh có thể tiếp tục chăm sóc và theo dõi.

Tuy nhiên, người bệnh cần đến bệnh viện khám sớm nếu tổn thương ngày càng dày, cứng hoặc gồ cao; đỏ tím kéo dài hoặc lan rộng; ngứa nhiều, đau, quá nhạy cảm hoặc co kéo. Người bệnh cũng nên đi khám nếu tổn thương hạn chế vận động, nhất là khi ở gần khớp; lan ra ngoài giới hạn vết bỏng ban đầu; hoặc bị nứt, trợt, loét, rỉ dịch.

Nếu sẹo ngày càng dày, cứng, gồ cao, gây ngứa, đau hay co kéo nên khám ngay, không cần chờ sẹo ổn định mới điều trị. Bác sĩ có thể cân nhắc các biện pháp dự phòng hoặc điều trị sớm dựa trên biểu hiện tăng sắc tố, ban đỏ, thay đổi bề mặt, sẹo phì đại hay co rút. Việc đánh giá đúng thương tổn, thời điểm can thiệp, lựa chọn phương pháp phù hợp đem lại hiệu quả điều trị tối ưu và an toàn cho người bệnh.

Trưởng đơn vị Da liễu - Thẩm mỹ Da
Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7