Triglyceride là một dạng chất béo (lipid) trong máu. Cơ thể vừa tự sản xuất vừa hấp thụ triglyceride từ thực phẩm, sau đó dự trữ tại các mô để sử dụng làm năng lượng. Cùng với cholesterol, triglyceride là thành phần chất béo quan trọng trong máu.
Kết quả xét nghiệm triglyceride lúc đói dưới 150 mg/dL được xem là bình thường. Nồng độ từ 200 đến 499 mg/dL được xếp vào mức cao, trong khi từ 500 mg/dL trở lên là rất cao. Tăng triglyceride máu có thể làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch, đột quỵ, viêm tụy và tổn thương thần kinh.
Tăng triglyceride máu là tình trạng thường gặp ở người tiểu đường. Béo phì, kháng insulin, suy thận và chế độ ăn nhiều dầu mỡ là những nguyên nhân phổ biến dẫn đến tình trạng này. Ngoài ra, đường huyết kiểm soát kém cũng có thể khiến nồng độ triglyceride trong máu tăng cao.
Không kiểm soát tốt tiểu đường
Tiểu đường type 2 kiểm soát kém có thể khiến đường huyết và nồng độ insulin trong cơ thể tăng cao. Khi lượng glucose dư thừa vượt quá khả năng dự trữ của gan, cơ thể sẽ chuyển phần đường này thành axit béo rồi tạo thành triglyceride. Triglyceride sau đó đi vào máu và tích tụ trong mô mỡ, làm tăng nồng độ chất béo trong máu cũng như lượng mỡ trong cơ thể.
Đo đường huyết thường xuyên có thể phòng biến chứng. Ảnh: Đinh Tiên
Calo hơn nạp vào lớn hơn calo tiêu hao
Cơ thể sử dụng triglyceride như một nguồn năng lượng nhanh chóng giữa các bữa ăn. Lượng calo dư thừa không được sử dụng có xu hướng lưu trữ trong các tế bào.
Béo phì
Theo Very Well Health, người có vòng eo lớn hoặc chỉ số khối cơ thể (BMI) cao thường có nồng độ triglyceride trong máu cao hơn bình thường. Khi lượng mỡ tích tụ dưới da và quanh nội tạng vượt quá khả năng dự trữ của cơ thể, phần mỡ dư thừa sẽ được giải phóng vào máu dưới dạng triglyceride, làm tăng nguy cơ rối loạn mỡ máu.
Kháng insulin
Tình trạng kháng insulin xảy ra khi cơ thể không phản ứng với insulin. Đồng nghĩa, đường không thể đi vào tế bào mà tồn tại trong máu. Kháng insulin dẫn đến nồng độ insulin và glucose cao. Những người không kiểm soát tốt bệnh tiểu đường thường có nồng độ triglyceride cao hơn.
Suy thận
Người mắc tiểu đường có nguy cơ suy thận cao hơn người bình thường. Đây là một trong những biến chứng phổ biến của bệnh do tình trạng đường huyết tăng cao kéo dài gây tổn thương các mạch máu nhỏ trong thận, làm suy giảm chức năng lọc.
Ngược lại, người bị suy thận thường khó kiểm soát mỡ máu. Nguyên nhân là thận suy giảm chức năng có thể làm rối loạn quá trình chuyển hóa chất béo, khiến cơ thể sản xuất nhiều triglyceride hơn và giảm khả năng đào thải chất béo khỏi máu, dẫn đến tăng triglyceride máu.
Ăn nhiều carbohydrate
Khi cơ thể tiêu hóa carbohydrate (carbs), chúng được phân giải thành glucose và hấp thụ vào máu. Nếu lượng glucose vượt quá nhu cầu sử dụng của cơ thể, phần dư thừa có thể được chuyển hóa thành triglyceride, làm tăng nồng độ chất béo trong máu.
Các thực phẩm chứa nhiều carbohydrate gồm bánh mì trắng, gạo trắng, khoai tây, đồ uống có đường, bánh quy, kẹo, bánh ngọt và một số sản phẩm từ sữa. Theo Healthline, carbohydrate không phải là thực phẩm "xấu" mà là nguồn cung cấp năng lượng quan trọng trong chế độ ăn cân bằng. Người tiểu đường nên kiểm soát lượng carbohydrate tiêu thụ và ưu tiên các nguồn giàu chất xơ để hỗ trợ kiểm soát đường huyết và mỡ máu.
Thực phẩm và đồ uống
Một số thực phẩm và đồ uống có thể góp phần làm tăng nồng độ triglyceride gồm đường đơn, thịt chế biến sẵn, thực phẩm đóng hộp, món chiên rán chứa nhiều chất béo bão hòa hoặc chất béo chuyển hóa, cùng các loại đồ uống có cồn.
Theo khuyến nghị của Hiệp hội Tim mạch Mỹ, người tiểu đường nên duy trì hoạt động thể chất thường xuyên, hạn chế đường và tinh bột tinh chế, ưu tiên chất béo lành mạnh từ cá béo và các loại hạt, bỏ thuốc lá, hạn chế rượu bia, đồng thời kiểm soát đường huyết tốt để giảm nồng độ triglyceride trong máu.
(Tổng hợp)
