Trầm cảm kéo dài làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch

Stress có thể tác động trực tiếp lên hệ thần kinh giao cảm khiến huyết áp tăng cao đột ngột, rối loạn nhịp tim, rối loạn chuyển hóa gây cholesterol trong máu cao.

BS.CKII Phạm Thị Lan Anh, Trưởng Đơn vị Tim mạch, Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7, cho biết trạng thái căng thẳng, trầm cảm kéo dài ảnh hưởng đến toàn bộ cơ thể. Trạng thái này cũng làm gia tăng tình trạng viêm mạn tính hệ thống - nguyên nhân chính gây ra sự tích tụ mảng xơ vữa trong lòng động mạch. Trầm cảm còn khiến tiểu cầu tăng độ dính, dễ hình thành cục máu đông trong máu.

Người bệnh trầm cảm thường không tuân thủ tốt điều trị bệnh nền, có chế độ ăn uống kém lành mạnh, lười vận động, hút thuốc lá, mất ngủ... góp phần dẫn tới bệnh tim mạch. Với những người đã có sẵn bệnh tim, trầm cảm là yếu tố thúc đẩy các biến cố nguy hiểm gồm nhồi máu cơ tim, tai biến mạch máu não, bệnh lý loạn nhịp tim.

Theo bác sĩ Lan Anh, khi một người mắc cả bệnh tim mạch và trầm cảm, tiên lượng có thể xấu. Số liệu từ nghiên cứu của Viện Sức khỏe Tâm thần Quốc gia Mỹ cho thấy, những người xuất hiện triệu chứng trầm cảm kéo dài trong vòng 6 tháng sau cơn nhồi máu cơ tim có nguy cơ tử vong cao hơn 14% so với người không bị trầm cảm.

Dựa trên các bằng chứng khoa học, năm 2025 lần đầu tiên Hiệp hội Tim mạch châu Âu (ESC) đã công bố đồng thuận lâm sàng về chăm sóc sức khỏe tâm thần và bệnh tim mạch. Theo đó, những bệnh nhân tim mạch cần được quản lý và hỗ trợ điều trị về sức khỏe tâm thần, còn người có vấn đề về sức khỏe tâm thần cần được tầm soát nguy cơ tim mạch định kỳ.

Bác sĩ Lan Anh cho biết mô hình chăm sóc toàn diện phối hợp liên chuyên khoa giữa Tim mạch, Nội thần kinh - Tâm lý và Dinh dưỡng giúp người bệnh được đánh giá yếu tố nguy cơ. Việc chủ động tầm soát bằng hệ thống trang thiết bị hiện đại (như siêu âm tim dựng hình 3D/4D, ECG, Holter huyết áp - nhịp tim, MSCT tim, MRI tim...) giúp kiểm soát bệnh.

Để kiểm soát rối loạn lo âu, ngăn diễn tiến nặng của bệnh trầm cảm, bác sĩ khuyến cáo mỗi người nên xây dựng chế độ sinh hoạt khoa học và nghỉ ngơi như sau:

Vận động đều đặn: Trạng thái căng thẳng, uể oải, mệt mỏi, mất động lực ở những bệnh nhân trầm cảm có thể được cải thiện nhờ tập luyện. Vận động giúp làm dịu hệ thần kinh trung ương, giải phóng các chất hóa học, đặc biệt là endorphin, giúp cải thiện tâm trạng. Mỗi người nên dành thời gian ra ngoài đi dạo, gần gũi thiên nhiên.

Ăn uống lành mạnh: Chế độ ăn uống không đủ dinh dưỡng dễ khiến cơ thể suy nhược, dẫn đến sức khỏe tinh thần và thể chất suy giảm nhanh. Ba lời khuyên chính để xây dựng thực đơn khoa học bao gồm giảm lượng thịt đỏ, ăn nhiều rau (đặc biệt là rau lá xanh) và thay thế nguồn chất béo không lành mạnh bằng dầu ô liu, quả bơ, các loại hạt...

Dành thời gian nghỉ ngơi: Dù đã ăn uống, tập thể dục đúng cách, bạn vẫn có nguy cơ stress, trầm cảm nếu không nghỉ ngơi đầy đủ. Cơ thể cần có thời gian để phục hồi sức lực, năng lượng. Duy trì thói quen ngủ đủ 7-8 giờ mỗi đêm, đi ngủ trước 23h, sắp xếp công việc hợp lý để tránh áp lực, thư giãn sau giờ làm bằng những hoạt động mà bản thân yêu thích như đọc sách, nghe nhạc, xem phim, nấu ăn...

Hạn chế rượu bia, chất kích thích: Thói quen uống rượu bia, thuốc lá, các chất kích thích sẽ làm trầm trọng tình trạng bệnh trầm cảm. Bạn nên hạn chế sử dụng những chất này, bổ sung nhiều nước, có thể thay thế bằng nước ép trái cây nguyên chất để tăng cường sức đề kháng.

Kiểm tra sức khỏe tim mạch: Bạn nên đi khám để được tầm soát định kỳ các yếu tố nguy cơ (rối loạn mỡ máu, đái tháo đường, tăng huyết áp...), đánh giá rủi ro tim mạch cũng như phát hiện sớm bất thường để có hướng điều trị kịp thời.