Đã tiêm vaccine, có bị lây HPV từ bạn tình?
Tôi đã tiêm vaccine HPV phòng 9 chủng nhưng lỡ phát sinh quan hệ với người đang nhiễm HPV thì có bị lây bệnh không? (Hoàng Đạt, 26 tuổi, Gia Lai)
Trả lời:
Vaccine HPV giúp giảm nguy cơ nhiễm những type virus có trong vaccine, nhưng không tạo lá chắn tuyệt đối và không bảo vệ trước toàn bộ type HPV. Vì vậy, người đã tiêm vẫn có thể nhiễm virus từ bạn tình. Tuy nhiên, nguy cơ nhiễm các type được phòng ngừa sẽ thấp hơn, nhất là khi hoàn thành đủ lịch trước khi phơi nhiễm.
HPV lây chủ yếu qua quan hệ tình dục đường âm đạo, hậu môn, miệng và tiếp xúc da kề da ở vùng sinh dục. Người mang virus thường không có triệu chứng nên vẫn có thể truyền bệnh mà không biết. Một lần quan hệ không đồng nghĩa chắc chắn đã nhiễm, nhưng vẫn có nguy cơ lây truyền.
Việc bạn tình phát hiện HPV cũng không thể khẳng định virus xuất hiện từ khi nào hoặc ai truyền cho ai. HPV có thể tồn tại âm thầm trong thời gian dài trước khi được phát hiện. Do đó, kết quả dương tính không phải bằng chứng một người có quan hệ ngoài luồng.
Vaccine chỉ dự phòng nhiễm mới, không loại bỏ virus đã có và không điều trị mụn cóc sinh dục, tổn thương tiền ung thư hay ung thư do HPV. Nếu đã hoàn thành lịch tiêm, bạn không cần tiêm thêm chỉ vì lần tiếp xúc này. Nếu còn thiếu mũi, nên tiếp tục theo lịch được chỉ định; thông thường không phải bắt đầu lại từ đầu.
Hiện không có thuốc dự phòng sau phơi nhiễm dành cho HPV. Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC), cũng không có xét nghiệm dùng để xác định "tình trạng HPV" chung của một người; xét nghiệm HPV không được khuyến cáo để sàng lọc thường quy cho nam giới. Vì vậy, nam giới không có triệu chứng không nên tự mua xét nghiệm ngay sau khi quan hệ.
Người đã tiêm vẫn có thể nhiễm virus khi quan hệ với người mang HPV. Ảnh: Vecteezy
Bạn nên dùng bao cao su đúng cách trong mỗi lần quan hệ. Biện pháp này làm giảm nguy cơ nhưng không ngăn hoàn toàn HPV vì vùng da mang virus có thể nằm ngoài phần được che phủ. Nếu một trong hai người có mụn cóc hoặc tổn thương ở vùng sinh dục, nên tạm ngừng quan hệ và đi khám.
Khi xuất hiện mụn, u nhú, ngứa, đau, chảy máu bất thường hoặc tổn thương ở vùng sinh dục, hậu môn, cần đến cơ sở y tế để được đánh giá. Bác sĩ có thể khám tổn thương và tư vấn xét nghiệm các bệnh lây truyền qua đường tình dục khác nếu lần quan hệ có nguy cơ. Phụ nữ vẫn cần sàng lọc ung thư cổ tử cung định kỳ theo độ tuổi và hướng dẫn chuyên môn, kể cả khi đã tiêm vaccine.
Để giảm nguy cơ lâu dài, mỗi người nên duy trì lối sống lành mạnh, không hút thuốc; quan hệ tình dục an toàn, hạn chế số bạn tình; tiêm đủ vaccine HPV theo chỉ định và sàng lọc ung thư cổ tử cung đúng lịch. Một số nghiên cứu cho thấy cắt bao quy đầu có thể góp phần giảm nguy cơ nhiễm HPV ở nam giới, nhưng không thay thế các biện pháp dự phòng khác.
Việt Nam hiện có hai vaccine HPV: Gardasil (bảo vệ 4 type: 6, 11, 16, 18) và Gardasil 9 (bảo vệ 9 type: 6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52, 58). Vaccine giúp cơ thể tạo kháng thể chống các type HPV gây sùi mào gà và ung thư ở cổ tử cung, hầu họng, hậu môn. Hiệu quả cao nhất khi tiêm đủ liều, đúng lịch và trước khi phơi nhiễm.
Tiêm đủ phác đồ giúp giảm mạnh nguy cơ nhiễm các type có trong vaccine nhưng không bảo vệ tuyệt đối, và không ngăn được các type ngoài phạm vi vaccine. Vaccine chỉ phòng nhiễm mới, không điều trị HPV đã mắc hay các tổn thương do HPV. Người đã nhiễm một type vẫn có lợi khi tiêm để phòng các type khác.
Phác đồ tiêm Gardasil cho nữ từ 9 đến dưới 14 tuổi tiêm 2 mũi, 14-26 tuổi tiêm 3 mũi trong 6 tháng. Với Gardasil 9, cả nam và nữ đều tiêm được, từ 9 đến dưới 15 tuổi tiêm 2 mũi; 15-45 tuổi tiêm 3 mũi. Người tiêm chưa đủ mũi cần tiếp tục tiêm theo lịch, không phải tiêm lại từ đầu.
Quản lý Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC
