Hẹp động mạch cảnh gây thiếu máu não

Ông Ly, 55 tuổi, đột ngột yếu nửa người bên phải, bác sĩ phát hiện động mạch cảnh trong trái hẹp khoảng 90% do xơ vữa gây thiếu máu não thoáng qua.

Khi đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, sức cơ của ông Ly còn 4/5, nói khó, nhìn mờ. Một ngày trước khi nhập viện, người bệnh chóng mặt, hoa mắt, hồi hộp, nặng ngực. BS.CKI Vũ Đình Chánh, khoa Cấp cứu, ghi nhận ông Ly mắc bệnh tim thiếu máu cục bộ, tăng huyết áp, tăng mỡ máu và từng nhồi máu não - những yếu tố làm tăng nguy cơ tái phát biến cố mạch máu não.

Kết quả siêu âm Doppler động mạch cảnh - sống nền ghi nhận cả hai động mạch cảnh của bệnh nhân đều có mảng xơ vữa gây hẹp. Đoạn gốc động mạch cảnh trong bên phải hẹp khoảng 50%, bên trái mức hẹp 90%. Tình trạng xơ vữa lan rộng tại nhiều đoạn mạch lớn.

Bác sĩ chẩn đoán ông Ly có cơn thiếu máu não thoáng qua (TIA) trên nền hẹp động mạch cảnh trong trái do xơ vữa. TIA xảy ra khi một vùng não hoặc võng mạc bị thiếu máu tạm thời, gây ra các triệu chứng thần kinh xuất hiện đột ngột nhưng sau đó hồi phục. Đây là dấu hiệu cảnh báo nguy cơ xảy ra đột quỵ thiếu máu não về sau.

Động mạch cảnh đưa máu giàu oxy từ tim lên não, chạy dọc hai bên cổ và chia thành động mạch cảnh ngoài, trong. Xơ vữa tích tụ có thể làm hẹp lòng mạch, cản trở máu lên não. Ngoài ra, huyết khối có thể hình thành trên bề mặt mảng xơ vữa hoặc các mảnh vật liệu từ mảng xơ vữa bong ra, theo dòng máu lên não, gây tắc động mạch. Lâu dần làm tổn thương tế bào thần kinh, dẫn đến đột quỵ thiếu máu não.

Theo bác sĩ Chánh, không phải tất cả người hẹp động mạch cảnh sẽ bị đột quỵ. Tuy nhiên, tình trạng hẹp nặng kèm các triệu chứng thần kinh tương ứng như yếu nửa người, nói khó cần được đánh giá sớm để xác định nguy cơ và có biện pháp phòng ngừa đột quỵ phù hợp.

Sau hội chẩn, êkíp quyết định nong và đặt stent động mạch cảnh trong trái nhằm cải thiện dòng máu qua vị trí hẹp.

BS.CKI Nguyễn Trung Đức, đơn vị Can thiệp nội mạch, Trung tâm Chẩn đoán hình ảnh và Điện quang can thiệp, đưa ống thông vào động mạch cảnh chung trái để khảo sát tổn thương. Bác sĩ đặt dụng cụ bảo vệ não qua vị trí hẹp, sau đó dùng bóng nong rộng lòng mạch và đặt stent để duy trì độ mở, cải thiện dòng máu qua đoạn hẹp.

Hình ảnh chụp mạch máu số hóa xóa nền (DSA) kiểm tra sau can thiệp cho thấy stent bung tốt, lòng mạch được mở rộng và dòng máu qua đoạn động mạch cảnh cải thiện rõ. Sau can thiệp, ông Ly có thể đi lại, giao tiếp và ăn uống bình thường, xuất viện vào ngày thứ ba.

Bác sĩ khuyên, khi đột ngột yếu hoặc tê một bên cơ thể, méo miệng, nói khó, nhìn mờ hoặc rối loạn thăng bằng, người bệnh không nên tự theo dõi tại nhà hoặc chờ triệu chứng tự hết. Thay vào đó, nên gọi cấp cứu hoặc đến cơ sở y tế có khả năng chẩn đoán, xử trí đột quỵ để kiểm tra, đánh giá và điều trị kịp thời giúp tăng cơ hội bảo tồn mô não, hạn chế di chứng.

*Tên người bệnh đã được thay đổi