Đầu ngón tay hoại tử do viêm tắc mạch huyết khối

Anh Nhân, 48 tuổi, đầu ngón tay tím tái, loét rồi hoại tử sau một tháng đau âm ỉ, bác sĩ chẩn đoán viêm tắc mạch huyết khối.

Anh Nhân có tiền sử tăng huyết áp, hút khoảng hai gói thuốc lá mỗi ngày trong 15 năm. BS.CKI Nguyễn Vinh Quang, khoa Cấp cứu, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, nghi ngờ người bệnh có tổn thương mạch máu ngoại biên do hút nhiều thuốc lá trong thời gian dài.

Bác sĩ chỉ định siêu âm Doppler động mạch và tĩnh mạch chi trên để tìm nguyên nhân. Kết quả cho thấy dòng máu tại các động mạch nhỏ nuôi ngón 2, 3, 4 ở cả hai bàn tay giảm rõ, mô mềm dưới da quanh các ngón phù nề, thâm nhiễm. Các dấu hiệu cho thấy dòng máu động mạch đến nhiều đầu ngón đang suy giảm. Khi lượng máu giàu oxy không đến đủ để đáp ứng nhu cầu của mô, các đầu ngón sẽ thiếu oxy kéo dài, gây đau, tím tái, đổi màu, loét và tiến triển thành hoại tử.

Bác sĩ chẩn đoán người bệnh bị viêm tắc mạch huyết khối (Buerger). Đây là tình trạng viêm và hình thành huyết khối trong các mạch máu nhỏ, chủ yếu ở tay, chân. Khi lòng mạch viêm và tắc nghẽn, máu khó đến đầu ngón tay, chân.

Bác sĩ Quang giải thích bệnh Buerger có liên quan đến hút thuốc lá, sản phẩm chứa nicotine - thành phần gây tổn thương, rối loạn chức năng lớp nội mô, lớp tế bào lót bên trong lòng mạch, kích hoạt phản ứng viêm và miễn dịch bất thường. Khi thành mạch bị tổn thương và tình trạng viêm diễn ra, lòng mạch dễ hình thành huyết khối. Quá trình này chủ yếu xảy ra tại các mạch máu nhỏ và trung bình ở tay, chân, khiến dòng máu đến những bộ phần này giảm. Bệnh thường khởi phát ở các mạch máu nhỏ nên những biểu hiện đầu tiên có thể dễ bị nhầm với tổn thương da, thần kinh.

Anh Nhân được điều trị nội khoa nhằm cải thiện tuần hoàn, kiểm soát tình trạng viêm tắc mạch và ngăn bệnh tiếp tục tiến triển. Bác sĩ khuyến cáo người bệnh ngừng hút thuốc lá.

Một tháng sau, tình trạng thiếu máu các chi được kiểm soát, các đầu ngón đã mất khả năng sống dần hình thành ranh giới rõ với mô lành, không xuất hiện nhiễm trùng. Êkíp cắt lọc phần mô hoại tử, vết thương của anh Nhân liền da tốt.

Theo bác sĩ Quang, thuốc lá không chỉ gây hại cho phổi mà còn tác động trực tiếp đến hệ tim mạch và mạch máu, thúc đẩy tình trạng viêm và hình thành huyết khối. Người hút thuốc lâu năm có dấu hiệu như đau, lạnh, tê, tím tái hoặc đổi màu bất thường ở ngón tay, ngón chân cần khám sớm. Với người mắc Buerger, ngừng hút thuốc lá là biện pháp quan trọng nhất để hạn chế bệnh tiếp tục tiến triển.

*Tên người bệnh đã được thay đổi