Cột sống 'già trước tuổi' ở hàng triệu học sinh Trung Quốc
Thói quen thụ động cùng áp lực học tập nặng nề đang khiến vô số học sinh sở hữu cột sống thoái hóa như lứa tuổi trung niên, đối mặt nguy cơ biến dạng vóc dáng kéo dài.
Tình trạng cột sống suy yếu như người trung niên dù mới ở độ tuổi đôi mươi đang ngày càng phổ biến ở giới trẻ. Các bệnh lý xương khớp giờ đây không chỉ có ở người trưởng thành mà đã len lỏi vào học đường. Trong khi các bậc phụ huynh còn mải lo lắng về chiều cao, cân nặng và thị lực của con trẻ, vẹo cột sống đã trở thành mối đe dọa sức khỏe lớn thứ ba đối với trẻ em và thanh thiếu niên Trung Quốc, chỉ sau béo phì và cận thị, theo Huxiu.
Nhìn từ phía sau, cột sống của người bình thường là một đường thẳng. Tuy nhiên, ở người bị vẹo cột sống, đường xương này sẽ bị cong lệch tạo thành hình chữ C hoặc chữ S. Trong thực hành lâm sàng, nếu góc lệch (góc Cobb) đo trên phim chụp X-quang toàn bộ cột sống ở tư thế đứng đạt từ 10 độ trở lên thì được xác định là vẹo cột sống; nếu đạt hoặc vượt quá 20 độ sẽ được xếp vào mức độ trung bình trở lên.
Trẻ mắc bệnh thường xuất hiện những đặc điểm thể chất rõ rệt như vai hoặc cạp quần bên cao bên thấp, cổ áo bị trễ xệch về một bên, hoặc phần đế giày mòn lệch không đều giữa hai chân sau thời gian dài sử dụng. Căn bệnh nghe có vẻ xa lạ này hiện đã lan rộng trong các trường học từ tiểu học đến trung học.
Theo dữ liệu dịch tễ sơ bộ năm 2022 từ Ủy ban Phòng chống Bệnh Cột sống thuộc Hiệp hội Y học Phòng ngừa Trung Quốc và đồng thuận chuyên gia, số học sinh phổ thông mắc vẹo cột sống tại nước này ước tính đã vượt 5 triệu em, mỗi năm tăng khoảng 300.000 ca. Phân tích gộp trên 1,15 triệu học sinh Trung Quốc đại lục cũng cho thấy tỷ lệ mắc bệnh giai đoạn 2016-2024 đạt 1,6%, tăng gần gấp đôi so với mức 0,9% giai đoạn 2000-2015.
Minh họa học sinh cong cột sống. Ảnh: Pexels
Xét theo giới tính, tỷ lệ mắc vẹo cột sống ở nữ giới cao hơn rõ rệt so với nam giới (gấp khoảng 1,6 lần), với mức độ biến dạng nghiêm trọng hơn và độ tuổi phát bệnh đỉnh điểm cũng sớm hơn 1-2 năm. Tình trạng này được cho là có liên quan đến việc nữ giới sở hữu lực cơ yếu hơn, thời gian vận động thể chất ít hơn và hệ xương bước vào giai đoạn phát triển tuổi dậy thì sớm hơn. Một số trẻ dù được phát hiện có bất thường về cột sống trong đợt khám sức khỏe định kỳ tại trường nhưng sau đó lại không đến bệnh viện để thăm khám hay can thiệp kịp thời.
Một nghiên cứu kéo dài 5 năm trên hơn 90.000 thanh thiếu niên ở miền Đông Trung Quốc cho thấy dù tỷ lệ sàng lọc phát hiện bất thường khá cao, số lượng học sinh thực sự đến bệnh viện chụp X-quang để kiểm tra chuyên sâu lại rất thấp, chỉ 14,4%.
Thống kê y tế ước tính Trung Quốc có hơn 5 triệu học sinh mắc căn bệnh này, trung bình mỗi năm tăng thêm 300.000 ca. Tỷ lệ mắc bệnh ở nữ giới cao gấp 1,6 lần nam giới. Dù tỷ lệ sàng lọc phát hiện bất thường khá cao, số lượng học sinh thực sự đến bệnh viện chụp X-quang để kiểm tra chuyên sâu lại rất thấp.
Đa số các trường hợp ở lứa tuổi học đường thuộc dạng vẹo cột sống vô căn, tức không thể xác định một nguyên nhân đơn lẻ sau khi đã loại trừ dị tật bẩm sinh hay chấn thương. Tuổi dậy thì là giai đoạn chiều cao phát triển nhanh nhưng hệ xương và cơ bắp chưa hoàn thiện, khiến nhóm trẻ gầy gộc, thiếu hụt vi chất như canxi và vitamin D rất dễ bị lệch cột sống. Bên cạnh yếu tố sinh lý, áp lực học tập nặng nề với những chiếc cặp sách vượt ngưỡng 10 kg, thói quen ngồi liên tục nhiều giờ cùng việc thiếu hụt vận động ngoài trời càng làm gia tăng sức ép lên khung xương.
Căn bệnh này không chỉ làm biến dạng vóc dáng, ảnh hưởng đến chức năng hô hấp và tiêu hóa mà còn gây tác động tâm lý tiêu cực, khiến trẻ dễ rơi vào trạng thái tự ti, lo âu, trầm cảm. Tuy nhiên, vẹo cột sống hoàn toàn có thể kiểm soát. Tùy theo mức độ nhẹ, trung bình hay nặng, người bệnh có thể cải thiện bằng các bài tập phục hồi chức năng, rèn luyện cơ cốt lõi hoặc can thiệp y khoa chuyên sâu.
Giới chuyên môn khuyến cáo giải pháp thiết thực nhất để bảo vệ cột sống là duy trì tư thế ngồi thẳng lưng, chủ động cắt giảm trọng lượng cặp sách xuống dưới 10% trọng lượng cơ thể trẻ và tăng cường vận động thể chất hàng ngày thay vì phụ thuộc vào các sản phẩm cặp chống gù hay các bài tập đu xà chưa qua kiểm chứng.
(Theo Huxiu)
