5 dấu hiệu sốt xuất huyết dễ nhầm với cúm, sốt virus

Sốt cao, đau đầu, mệt mỏi và buồn nôn có thể xuất hiện ở sốt xuất huyết, cúm và nhiều bệnh do virus, khó phân biệt chỉ dựa vào triệu chứng ban đầu.

Trong tháng 9, sốt xuất huyết tiếp tục được ghi nhận tại nhiều địa phương. Cùng thời điểm, cúm và các bệnh hô hấp do virus cũng xuất hiện ở cả trẻ em lẫn người lớn. Do có nhiều biểu hiện ban đầu tương đồng, một số người dễ nhầm lẫn và đến viện muộn khi bệnh đã trở nặng. BS.CKI Lê Thị Trúc Phương, Chuyên viên Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC, chỉ ra những triệu chứng thường gặp dưới đây:

Sốt

Theo bác sĩ Phương, sốt xuất huyết thường khởi phát bằng sốt cao, có thể tới 40 độ C và kéo dài 2-7 ngày. Người bệnh có thể đau đầu, đau hốc mắt, đau cơ khớp, buồn nôn hoặc phát ban. Thông thường, tình trạng sốt cao sẽ thuyên giảm vào ngày thứ 3-7 song không đồng nghĩa đã khỏi, có thể là giai đoạn nguy hiểm với nguy cơ thoát huyết tương, sốc, xuất huyết hoặc tổn thương cơ quan.

Bệnh cúm cũng thường khởi phát đột ngột với sốt hoặc cảm giác sốt, rét run, đau mỏi, đau đầu, ho, đau họng, sổ mũi hoặc nghẹt mũi. Khác với sốt xuất huyết, phần lớn trường hợp không biến chứng, cải thiện sau 3-7 ngày, dù ho và mệt có thể kéo dài hơn. Trong khi đó, "sốt virus" do nhiều tác nhân gây ra nên không có kiểu sốt cố định.

Đau đầu

Đau đầu có thể gặp ở cả sốt xuất huyết và cúm. Với sốt xuất huyết, cơn đau thường rõ và có thể kèm đau sau hốc mắt; còn cúm dễ gây đau đầu khi sốt cao, rét run, đau mỏi. Tương tự, sốt siêu vi cũng có thể gây đau đầu, đặc biệt ở giai đoạn thân nhiệt tăng cao. Tuy vậy, vị trí và mức độ đau không đủ để tự xác định nguyên nhân.

Đau mỏi cơ, khớp

Đau nhức cơ, xương khớp và mệt mỏi có thể xuất hiện ở cả hai bệnh sốt xuất huyết và cúm, đặc biệt trong những ngày đầu tiên khởi phát triệu chứng nên dễ bị nhầm lẫn. Người mắc bệnh cúm thường có cảm giác đau mỏi toàn thân, uể oải, kiệt sức, đi kèm sốt, đau đầu, đau họng... Với sốt xuất huyết, người bệnh cũng có thể đau mỏi cơ, đau khớp kèm theo những dấu hiệu xuất huyết trên da hoặc chảy máu niêm mạc, nội tạng rõ rệt.

Buồn nôn, nôn

Buồn nôn và nôn có thể gặp ở sốt xuất huyết, cúm và nhiều bệnh do virus. Với cúm, nôn hoặc tiêu chảy thường gặp ở trẻ em nhiều hơn người lớn. Trong sốt xuất huyết, nôn hoặc đau bụng nhiều là dấu hiệu cảnh báo diễn tiến nặng cần được đánh giá sớm tại cơ sở y tế.

Dấu hiệu nào giúp phân biệt?

Ho, đau họng, sổ mũi hoặc nghẹt mũi thường gợi ý cúm và các bệnh hô hấp do virus hơn sốt xuất huyết. Ngược lại, đau sau hốc mắt, phát ban hoặc chảy máu có thể gợi ý sốt xuất huyết, nhưng chưa đủ để tự chẩn đoán.

Phát ban có thể xuất hiện ở sốt xuất huyết và nhiều bệnh do virus khác. Không nên dựa vào màu sắc, vị trí ban hay mẹo kiểm tra tại nhà để kết luận. Bác sĩ sẽ cân nhắc thời điểm mắc bệnh, thăm khám và xét nghiệm phù hợp để xác định nguyên nhân.

Bác sĩ Phương lưu ý, người nghi sốt xuất huyết cần được theo dõi sát, nhất là khi thân nhiệt bắt đầu giảm. Cần đến cơ sở y tế ngay nếu đau bụng nhiều, nôn dai dẳng, chảy máu mũi hoặc chân răng, nôn ra máu, đi ngoài phân đen, lừ đừ, bứt rứt, khó thở, tay chân lạnh, tiểu ít hoặc có biểu hiện bất thường. Không tự truyền dịch hay dùng aspirin, ibuprofen và thuốc chống viêm không steroid khi chưa có chỉ định, vì có thể tăng nguy cơ chảy máu.

Người mắc cúm nên đi khám sớm nếu khó thở, đau hoặc tức ngực, lơ mơ, co giật, mất nước hay triệu chứng đỡ rồi nặng trở lại. Trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và người có bệnh nền có nguy cơ biến chứng cao hơn.

Phòng bệnh theo từng đường lây

Cúm và các virus hô hấp chủ yếu lây qua đường hô hấp. Mỗi người nên che miệng khi ho, hắt hơi, rửa tay thường xuyên, hạn chế tiếp xúc gần khi mắc bệnh và giữ không gian thông thoáng. Tiêm vaccine cúm hàng năm là biện pháp dự phòng chủ động hiệu quả.

Hiện Việt Nam có 4 loại vaccine cúm của Việt Nam, Hàn Quốc, Hà Lan, Pháp, phòng các chủng A/H3N2, A/H1N1 và dòng cúm B, tiêm cho trẻ từ 6 tháng tuổi đến người lớn. Mũi tiêm giúp giảm 60% nguy cơ mắc, 90% nguy cơ nhập viện và 70-80% nguy cơ tử vong.

Trẻ từ 6 tháng tuổi đến dưới 9 tuổi chưa từng tiêm cần 2 mũi cách nhau một tháng; người từ 9 tuổi và người lớn tiêm 1 mũi; phụ nữ mang thai có thể tiêm ở bất kỳ giai đoạn nào trong thai kỳ, tốt nhất từ tam cá nguyệt thứ hai đến tam cá nguyệt thứ 3. Vaccine cúm cần tiêm nhắc lại một mũi hàng năm để duy trì miễn dịch.

Sốt xuất huyết lây truyền chủ yếu qua vết đốt muỗi vằn Aedes aegypti mang virus. Để phòng bệnh, cần loại bỏ nước đọng, diệt lăng quăng và tránh muỗi đốt bằng quần áo dài, ngủ màn, dùng lưới chống muỗi hoặc sản phẩm xua muỗi phù hợp. Vaccine cũng là một biện pháp dự phòng chủ động hiệu quả tích hợp với các biện pháp diệt muỗi, lăng quăng, kiểm soát vector.... Tại Việt Nam, vaccine sốt xuất huyết Qdenga chỉ định tiêm cho trẻ từ 4 tuổi đến người lớn không giới hạn độ tuổi, với lịch tiêm gồm 2 mũi, cách nhau 3 tháng. Phụ nữ đang có kế hoạch mang thai nên trao đổi với bác sĩ để lựa chọn thời điểm tiêm phù hợp và hoàn tất lịch tiêm trước khi mang thai ba tháng, tối thiểu 1 tháng.

Vaccine sốt xuất huyết giúp phòng ngừa bốn type huyết thanh virus sốt xuất huyết gây bệnh, giúp giảm hơn 80% nguy cơ mắc bệnh, giảm nguy cơ nhập viện do bệnh tới hơn 90% là biện pháp mới, giúp chủ động phòng bệnh. Người dân nên tham khảo ý kiến bác sĩ để tiêm vaccine phòng bệnh sớm, không nên chờ đến khi địa phương xuất hiện ca bệnh, ổ dịch mới nên đi tiêm.