Đau vai gáy do mắc cùng lúc hai bệnh ít gặp

Anh Hậu, 26 tuổi, đau vai gáy, yếu tay trái và khó thở, khó ngủ, mệt mỏi kéo dài, bác sĩ chẩn đoán mắc u schwannoma C1-C2và hội chứng Marfan.

Người bệnh mắc cùng lúc hai bệnh ít gặp khiến điều trị khó khăn, nguy cơ liệt cao, theo ThS.BS.CKII Hồ Hữu Dũng, Phó giám đốc Trung tâm Chấn thương Chỉnh hình, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, khi báo cáo ca bệnh tại "Hội nghị Khoa học quốc tế 2026" của hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, diễn ra ngày 16-20/9.

Schwannoma (u bao dây thần kinh) C1-C2 là một loại u hình thành ở vỏ thần kinh do sự phát triển quá mức của các tế bào schwann. Theo Viện Ung thư Quốc gia Mỹ, đây là loại u ảnh hưởng đến chưa tới 200.000 người tại nước này. Kết quả chụp MRI và CT cột sống cổ bệnh nhân ghi nhận khối u kích thước 35×18×25 mm tại vùng lỗ liên hợp C1-C2 trái, lan vào ống sống, chèn ép tủy cổ. Bệnh nhân chưa tổn thương nội tủy rõ rệt, song đau dữ dội khi nằm gây khó ngủ, luôn trong trạng thái mệt mỏi, có dấu hiệu trầm cảm nhẹ, giảm chức năng hô hấp, tay trái yếu, không thể tự cầm đũa...

Theo bác sĩ Dũng, phẫu thuật là phương pháp điều trị tối ưu cho anh Hậu. Tuy nhiên, người bệnh còn mắc hội chứng Marfan, một rối loạn di truyền do đột biến gene FBN1, ảnh hưởng đến mô liên kết, tim, mắt, mạch máu và xương. Tỷ lệ mắc bệnh khoảng một trên 5.000 người toàn thế giới, theo CDC Mỹ.

Hội chứng này gây lỏng lẻo toàn bộ sọ cổ, đòi hỏi kỹ thuật mổ ít xâm lấn, tránh bóc tách cơ rộng. Người bệnh còn đối mặt nguy cơ phình bóc tách gốc động mạch chủ nếu xảy ra biến động huyết áp trong và sau mổ. Đây là tình trạng y khoa khẩn cấp, có thể dẫn đến tử vong nếu không được xử lý kịp thời.

Không gian ống sống vùng cổ cao chật hẹp, nằm cạnh tủy cổ cao, khối u liên quan mật thiết với rễ thần kinh C2, khớp xoay C1-C2 và động mạch đốt sống trái, nếu xảy ra sai sót khi bóc tách khối u có thể gây liệt hô hấp, liệt tứ chi vĩnh viễn.

Bác sĩ quyết định phẫu thuật lối sau cắt nửa bản sống - chỉ loại bỏ phần xương bản sống bên trái (nơi u xuất phát và tủy cổ bị chèn ép trực tiếp), bảo tồn toàn bộ hệ thống dây chằng và cấu trúc xương bên phải, tránh hàn xương, giảm nguy cơ mất vững cột sống cổ sau phẫu thuật. Kính vi phẫu phóng đại 20-25 lần giúp bác sĩ thao tác chính xác, hạn chế tổn thương thần kinh. Dao mổ siêu âm Cusa phá nhỏ, hút khối u và hỗ trợ cầm máu. Hệ thống IONM theo dõi thần kinh trong mổ, hạn chế nguy cơ biến chứng như liệt, mất cảm giác hoặc suy giảm chức năng.

Sau 8 giờ phẫu thuật, toàn bộ khối u được loại bỏ, giải ép tủy hoàn toàn và bảo tồn chức năng thần kinh, anh Hậu đi lại ngày đầu sau mổ, xuất viện sau ba ngày. Anh tái khám sau một tuần, phục hồi gần 95%, các triệu chứng đau và tầm vận động vùng cổ vai gáy, cảm giác tức ngực, hô hấp, chất lượng giấc ngủ, tâm lý cải thiện rõ.

Bác sĩ Dũng cho biết u bao dây thần kinh C1-C2 thường không đặc hiệu nên dễ chẩn đoán muộn, người bệnh có nguy cơ mất dần khả năng vận động. Anh Hậu may mắn chưa có tổn thương tủy nên sau điều trị gần như phục hồi 100%. Trường hợp đã tổn thương, dù phẫu thuật thành công cũng để lại di chứng. Do đó, khi có dấu hiệu bất thường về xương khớp hoặc đau mỏi kéo dài, yếu cơ, người bệnh cần đi khám sớm để được đánh giá chuyên sâu và điều trị kịp thời.

"Hội nghị Khoa học quốc tế năm 2026" của hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh thu hút hơn 1.200 y bác sĩ, chuyên gia từ các bệnh viện, viện nghiên cứu, trường đại học trong và ngoài nước chia sẻ kiến thức, trao đổi kinh nghiệm và kiến thức, hướng điều trị mới.