Chuỗi ngày ốm của trẻ mới đi nhà trẻ
Nhiều trẻ liên tiếp sốt, ho, sổ mũi khi mới đi nhà trẻ do tiếp xúc nhiều mầm bệnh, trong khi khả năng tự bảo vệ chưa hoàn thiện.
Hai tháng trước, người giúp việc nghỉ về quê, chị Nguyễn Thị Hằng, 28 tuổi, TP HCM, cho con trai 17 tháng tuổi đi nhà trẻ. Tháng đầu, bé Tôm đi học đều và ăn uống tốt. Sang tháng thứ hai, trẻ liên tiếp sốt, ho, đau họng, chảy nước mũi.
Ở đợt bệnh đầu tiên, bé được chẩn đoán sốt siêu vi, nằm viện ba ngày rồi tiếp tục dùng thuốc tại nhà. Khỏi bệnh và trở lại lớp được 5 ngày, bé lại sổ mũi, ho khan, sốt gần 40 độ C.
Kết quả xét nghiệm nhanh và mẫu dịch hô hấp phát hiện 6 tác nhân, gồm hai vi khuẩn Mycoplasma, phế cầu cùng 4 virus gây Covid-19, cúm, Adenovirus và virus hợp bào hô hấp (RSV). Bé phải nằm viện 4 ngày và được theo dõi thêm trước khi xuất viện.
Sau hai đợt bệnh nối tiếp, bé ăn uống kém, xanh xao. Chị Hằng tạm cho con nghỉ học để hồi phục. Việc vừa làm trực tuyến vừa chăm trẻ khiến chị vất vả hơn, song chị chưa yên tâm cho con trở lại lớp.
BS.CKI Nguyễn Tiến Đạo, Quản lý Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC, cho biết nhiều trẻ thường ốm liên tiếp trong thời gian đầu đi nhà trẻ. Đây là lúc trẻ bắt đầu tiếp xúc gần với nhiều bạn, dùng chung đồ chơi, bàn ghế và các vật dụng trong lớp.
Bé trai 3 tuổi bị viêm phế quản phổi do cùng nhiễm Metapneumovirus và vi khuẩn H. influenzae, điều trị tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội. Ảnh: Hải Âu
Trẻ nhỏ cũng thường mút tay, đưa đồ vật vào miệng, chưa biết che miệng khi ho và rửa tay đúng cách. Trong khi đó, hệ miễn dịch còn trong quá trình hoàn thiện. Những yếu tố này làm tăng khả năng tiếp xúc và lây nhiễm các tác nhân gây bệnh.
Theo Học viện Nhi khoa Mỹ, trẻ có thể mắc nhiều đợt nhiễm trùng hơn trong năm đầu sinh hoạt tại nhà trẻ. Số đợt bệnh hô hấp thường giảm dần vào năm tiếp theo khi trẻ lớn hơn và đã có miễn dịch với một số tác nhân từng tiếp xúc.
Tuy nhiên, cha mẹ cần phân biệt trẻ mắc nhiều bệnh nối tiếp với việc nhiễm nhiều tác nhân cùng lúc. Một số virus có thể còn được phát hiện trong đường hô hấp sau khi triệu chứng đã giảm. Vi khuẩn cũng có thể hiện diện ở vùng mũi họng mà chưa chắc là nguyên nhân chính gây bệnh.
Vì vậy, kết quả xét nghiệm phát hiện nhiều tác nhân không đồng nghĩa tất cả đều đang cùng gây bệnh. Bác sĩ cần kết hợp triệu chứng, thăm khám, diễn biến và các xét nghiệm khác để xác định nguyên nhân, từ đó lựa chọn phương án điều trị.
Trong một số trường hợp, virus tấn công trước, làm tổn thương niêm mạc đường hô hấp. Vi khuẩn có thể nhân cơ hội xâm nhập, gây bội nhiễm như viêm tai giữa, viêm phế quản hoặc viêm phổi. Bệnh khi đó có thể kéo dài và cần được theo dõi sát.
Bác sĩ Đạo khuyến cáo phụ huynh đưa trẻ đi khám khi sốt cao kéo dài trên ba ngày, ho tăng dần, ăn uống kém hoặc mệt nhiều. Trẻ cần được cấp cứu nếu khó thở, tím tái, li bì, co giật, có dấu hiệu mất nước hoặc không đáp ứng thuốc hạ sốt.
Cha mẹ không nên tự mua kháng sinh cho con uống khi trẻ ho, sốt. Thuốc không có tác dụng với virus và chỉ nên dùng khi bác sĩ xác định hoặc nghi ngờ nhiễm khuẩn. Dùng không đúng chỉ định có thể gây tác dụng phụ và làm tăng nguy cơ kháng thuốc.
Để hạn chế chuỗi ngày ốm, gia đình nên tập cho trẻ rửa tay, không đưa đồ chơi vào miệng và che miệng khi ho, hắt hơi. Trẻ cần ăn đủ chất, uống đủ nước, ngủ đủ giấc và có thời gian hồi phục sau mỗi đợt bệnh.
Nhà trường cần vệ sinh thường xuyên lớp học, đồ chơi và các bề mặt trẻ hay chạm vào. Trẻ đang sốt, nôn, tiêu chảy, mệt nhiều hoặc mắc bệnh truyền nhiễm cần được nghỉ ở nhà theo hướng dẫn của cơ sở y tế, tránh lây cho các bạn.
Phụ huynh cho trẻ nhỏ tiêm vaccine phòng bệnh tại Hệ thống Tiêm chủng VNVC trước khi đi nhà trẻ. Ảnh: Diệu Thuần
Tiêm chủng là một trong các biện pháp giúp giảm nguy cơ mắc và diễn tiến nặng của những bệnh đã có vaccine. Trước khi trẻ đi học, phụ huynh nên rà soát lịch sử tiêm chủng, bổ sung mũi còn thiếu hoặc mũi nhắc theo độ tuổi và tình trạng sức khỏe.
Theo bác sĩ Đạo, các bệnh cần được lưu ý gồm cúm, sởi, ho gà, thủy đậu, phế cầu, bệnh do RSV và não mô cầu... Lịch tiêm cụ thể khác nhau tùy loại vaccine, tuổi và tiền sử của trẻ, vì vậy gia đình nên mang theo hồ sơ tiêm chủng khi đến cơ sở y tế để được tư vấn. Mỗi loại vaccine cũng cần có lịch tiêm nhắc lại, phụ huynh nên lưu ý để đưa trẻ tiêm đúng lịch, tăng cường kháng thể, tránh mắc bệnh chồng bệnh.
Hệ thống Tiêm chủng VNVC hiện hỗ trợ phụ huynh tra cứu, rà soát các mũi vaccine trẻ còn thiếu và cấp xác nhận lịch sử tiêm chủng miễn phí tại gần 300 trung tâm. Việc tiêm đủ không thể ngăn mọi đợt ốm, song giúp trẻ có thêm lớp bảo vệ khi bắt đầu sinh hoạt trong môi trường tập thể.
