Thiếu ngủ kéo dài có làm tăng huyết áp?

Tôi ngủ khoảng 5 tiếng mỗi ngày do công việc bận rộn, gần đây huyết áp tăng dù trước đây bình thường. Thiếu ngủ có phải là nguyên nhân gây tăng huyết áp? (Minh Anh, 39 tuổi, Quảng Ninh)

Trả lời:

Trong khi ngủ, đặc biệt là giai đoạn ngủ sâu, huyết áp và nhịp tim giảm tự nhiên giúp tim, mạch máu được nghỉ ngơi. Khi ngủ không đủ, hệ thần kinh giao cảm hoạt động quá mức, cơ thể tăng tiết các hormone gây căng thẳng như adrenaline và cortisol. Những thay đổi này khiến mạch máu co lại, tim đập nhanh, huyết áp tăng cao. Tác động này rõ hơn ở người có yếu tố nguy cơ tim mạch như thừa cân, béo phì, đái tháo đường, rối loạn chuyển hóa hoặc tiền sử gia đình mắc bệnh.

Thiếu ngủ còn làm rối loạn đồng hồ sinh học, tăng phản ứng viêm, giảm độ nhạy cảm với hormone insulin, thúc đẩy tăng cân và béo phì - những yếu tố nguy cơ của tăng huyết áp và bệnh tim mạch.

Chất lượng giấc ngủ cũng rất quan trọng. Người thường xuyên ngủ chập chờn, thức giấc nhiều lần, làm việc theo ca hoặc mắc hội chứng ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn cũng có nguy cơ tăng huyết áp cao hơn. Đặc biệt, ngưng thở khi ngủ khiến nồng độ oxy trong máu giảm từng đợt, kích thích hệ thần kinh giao cảm hoạt động mạnh, làm huyết áp tăng cả ban đêm lẫn ban ngày. Đây cũng là nguyên nhân phổ biến gây tăng huyết áp khó kiểm soát.

Để phòng ngừa tăng huyết áp, người trưởng thành nên ngủ khoảng 7-9 giờ mỗi đêm, duy trì giờ đi ngủ và thức dậy vào những giờ cố định, kể cả cuối tuần. Hạn chế sử dụng điện thoại, máy tính, tivi ít nhất 30-60 phút trước khi ngủ, tránh uống cà phê, trà đặc, nước tăng lực hoặc rượu bia vào buổi tối. Phòng ngủ nên yên tĩnh, tối, mát và chỉ sử dụng cho việc nghỉ ngơi.

Mỗi người nên duy trì chế độ ăn giảm muối (dưới 5 g muối mỗi ngày), tăng rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, tập thể dục ít nhất 150 phút mỗi tuần, kiểm soát cân nặng, hạn chế rượu bia và không hút thuốc lá.

Nếu huyết áp tăng kéo dài dù đã ngủ đủ giấc và thay đổi lối sống hoặc thường xuyên từ 140/90 mmHg trở lên, bạn nên đến cơ sở y tế để đo huyết áp đúng cách, đánh giá các yếu tố nguy cơ tim mạch. Đồng thời, bạn nên theo dõi huyết áp tại nhà bằng máy đo bắp tay, đo vào buổi sáng sau khi thức dậy và buổi tối trước khi đi ngủ, mỗi lần đo 2 lần cách nhau khoảng một phút. Bạn ghi lại ngày, giờ và các chỉ số huyết áp, nhịp tim để bác sĩ đánh giá xu hướng và hỗ trợ chẩn đoán, điều chỉnh điều trị nếu cần.

Nếu ngủ ngáy to, ngưng thở khi ngủ, buồn ngủ ban ngày hoặc tăng huyết áp khó kiểm soát, bác sĩ có thể chỉ định khảo sát giấc ngủ nhằm phát hiện hội chứng ngưng thở khi ngủ, điều trị kịp thời. Việc kiểm soát tốt giấc ngủ kết hợp điều trị theo chỉ định giúp giảm nguy cơ đột quỵ, nhồi máu cơ tim, biến chứng tim mạch khác.

Khoa Tim mạch
Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Cầu Giấy