"Phát hiện sớm và can thiệp đúng thời điểm giúp cứu sống thai nhi, giảm gánh nặng dị tật bẩm sinh, nâng cao chất lượng dân số trong tương lai", GS.TS Nguyễn Duy Ánh, Giám đốc Bệnh viện Phụ sản Trung ương, nói tại Hội nghị Y học bào thai lần thứ IV hôm 29/5.
Y học vốn coi buồng tử cung là "cung cấm đặc biệt". Thai nhi không may bị dị tật, nhiều trường hợp không can thiệp sớm có thể tử vong trong tử cung hoặc sinh ra với tổn thương não, tim, gan, phổi. Nhiều trẻ không có cơ hội chào đời bởi dị tật bẩm sinh được phát hiện từ trong bụng mẹ.
Ngày nay, quan niệm mới của sản khoa "thai nhi cũng là một bệnh nhân", cần được khám, chẩn đoán và điều trị kịp thời. Các kỹ thuật thăm dò, điều trị, nội soi... hiện đại giúp bác sĩ can thiệp bào thai ngay trong bụng mẹ để sửa chữa khuyết tật, cho ra đời những em bé khỏe mạnh.
Các bác sĩ hội chẩn siêu âm trước khi phẫu thuật cho bào thai. Ảnh: Na Lê
Kỹ thuật can thiệp bào thai được thế giới triển khai khoảng 20 năm nay. Việt Nam tiến hành ca can thiệp bào thai đầu tiên vào cuối năm 2019, đến nay đã làm chủ được nhiều kỹ thuật hiện đại như điều trị hội chứng truyền máu song thai, can thiệp tim bẩm sinh, thoát vị hoành, xử lý các dị tật gây suy hô hấp sau sinh.
Nhiều bệnh viện lớn như Phụ sản Trung ương, Phụ sản Hà Nội, Từ Dũ, Hùng Vương... hiện thực hiện các kỹ thuật can thiệp bào thai. Điển hình, hai bệnh viện Từ Dũ và Nhi đồng 1 (TP HCM) thành công tiến hành kỹ thuật thông tim xuyên tử cung cứu sống bào thai dị tật tim nặng, được vinh danh là một trong 12 thành tựu y khoa Việt Nam năm 2023.
Hội chứng truyền máu song thai được xem là tai biến thai kỳ chết người - bi kịch không thể tránh khỏi ở các song thai chung bánh nhau khác túi ối. Khi ấy, hai thai nhi có hiện tượng kết nối mạch máu bất thường dẫn đến máu phân phối không được đồng đều giữa các thai. Đây là tình trạng nguy hiểm cho cả hai thai, tỷ lệ tử vong 90-100% nếu không can thiệp từ trong bụng mẹ.
Hiện nay các bác sĩ "lật lại thế cờ" cứu sống những em bé song sinh bị hội chứng truyền máu nhờ can thiệp đốt laser thông nối mạch máu bánh nhau trong buồng ối. 85-90% thai nhi sống sót nhờ can thiệp thông máu như thế này, theo thống kê của các bệnh viện, tương đương năng lực các trung tâm y học bào thai lớn trên thế giới.
Tuy nhiên, ông Ánh cho rằng thách thức lớn nhất hiện nay là thiếu nhân lực chuyên sâu, trang thiết bị và cơ chế hỗ trợ. Can thiệp bào thai đòi hỏi bác sĩ có trình độ cao, thao tác chính xác và hệ thống hồi sức hiện đại. Tại các nước phát triển, trung bình 10 triệu dân mới có một trung tâm can thiệp bào thai hoàn chỉnh.
Vì vậy, ông đề xuất xây dựng mạng lưới sàng lọc trước sinh đồng bộ trên toàn quốc, giúp tuyến y tế cơ sở phát hiện sớm bất thường và chuyển bệnh nhân kịp thời lên các trung tâm chuyên sâu. Đồng thời, ngành y tế cần tăng đầu tư cơ sở hạ tầng, đào tạo nhân lực và chi trả bảo hiểm cho các kỹ thuật can thiệp bào thai.
Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan phát biểu tại hội nghị. Ảnh: Thu Hương
Tại hội nghị, Bộ trưởng Đào Hồng Lan cho biết chiến lược phát triển ngành y tế Việt Nam giai đoạn mới xác định y học bào thai là một trong những chuyên ngành mũi nhọn cần được ưu tiên phát triển, cùng với y học chính xác, y học di truyền và y học công nghệ cao.
Bộ Y tế đang tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý, xây dựng chính sách, quy trình chuyên môn và định mức kinh tế - kỹ thuật nhằm phổ cập dịch vụ sàng lọc trước sinh, phát hiện sớm bất thường thai nhi cũng như phát triển các kỹ thuật can thiệp chuyên sâu.
