Nắng nóng kéo dài thời gian qua khiến sinh hoạt của nhiều gia đình bị đảo lộn. Không gian nhà ở bí hơi, trẻ ngủ không ngon, người lớn nhanh mệt khi đi làm, người già ở nhà ban ngày cũng khó chịu. Ngoài các biện pháp tránh say nắng, nóng, mỗi người có thể điều chỉnh những thói quen nhỏ về lối sống để thích nghi tốt hơn.
Theo ThS.BS Nguyễn Văn Quảng, Quản lý Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC, chống nóng không chỉ là bật điều hòa hay uống thật nhiều nước. Điều quan trọng là giảm các thói quen khiến cơ thể thêm quá tải, thông qua các hành động dưới đây:
Làm mát, thông thoáng nhà ở
Nhiều gia đình có thói quen đóng kín cửa cả ngày để tránh hơi nóng, nhưng nếu nhà bí khí, không gian sống có thể ngột ngạt hơn, nhất là phòng trọ mái tôn, tầng áp mái, nhà hướng Tây hoặc phòng có trẻ nhỏ, người già ở lâu ban ngày.
Gia đình nên kéo rèm, che nắng ở cửa sổ hoặc khu vực nắng chiếu trực tiếp. Có thể thông gió vào sáng sớm, chiều muộn, khi nhiệt độ bên ngoài đã dịu hơn; hạn chế mở cửa giữa trưa nếu hơi nóng ngoài trời cao hơn trong nhà.
Khi dùng điều hòa, nên tránh đặt nhiệt độ quá thấp hoặc đi thẳng từ phòng lạnh ra ngoài trời nắng. Trước khi ra ngoài, có thể tăng nhiệt độ phòng, tắt điều hòa vài phút hoặc ngồi ở khu vực trung gian để cơ thể kịp thích nghi.
Nhiệt độ cài đặt cho điều hòa nên thấp hơn không quá 10 độ C so với nhiệt độ ngoài trời, để tránh gây sốc nhiệt và đảm bảo làm mát. Ảnh: Vecteezy
Tránh ra ngoài vào giờ nắng gắt
Vào những ngày nắng gắt, việc đi chợ, giao nhận hàng, tập luyện hoặc di chuyển ngoài trời vào giữa trưa dễ khiến cơ thể nhanh mệt. Nếu có thể, nên chuyển các việc cần ra ngoài sang sáng sớm hoặc chiều muộn.
Người bắt buộc phải ra ngoài nên mặc đồ rộng, thoáng, sáng màu; đội mũ, đeo kính, dùng kem chống nắng và mang theo nước. Khi thấy mệt, chóng mặt, buồn nôn hoặc đau đầu, nên dừng lại nghỉ ở nơi râm mát thay vì cố hoàn thành việc đang làm.
Với người lao động ngoài trời, nên chia nhỏ thời gian làm việc, xen kẽ các quãng nghỉ ngắn 15-20 phút ở nơi thoáng mát mỗi 45 phút làm việc liên tục, tránh cố gắng liên tục nhiều giờ dưới nắng.
Giảm nước đá, đồ ngọt
Nhiều người có thói quen uống nước đá, trà sữa, nước ngọt hoặc cà phê lạnh ngay sau khi đi nắng vì cảm giác "đã khát". Tuy nhiên, uống quá lạnh hoặc uống nhanh có thể khiến họng, răng và đường tiêu hóa khó chịu ở một số người.
Nên chia lịch uống nước nhiều lần trong ngày, không đợi khát mới uống. Sau khi đi nắng hoặc vận động nhiều, nên uống từng ngụm nhỏ, chọn nước mát vừa phải thay vì nước quá lạnh. Người ra nhiều mồ hôi có thể cần bổ sung nước có điện giải hoặc muối khoáng theo tư vấn phù hợp.
Rượu bia, đồ uống nhiều đường, cà phê hoặc trà đặc không nên dùng thay nước lọc trong ngày nóng vì có thể khiến cơ thể khó bù nước hiệu quả.
Tăng món ăn nhiều nước
Ngày nóng, nhiều người dễ chán ăn, bỏ bữa hoặc tăng sử dụng đồ uống lạnh. Ngược lại, một số người lại ăn nhiều đồ chiên rán, thịt nướng, món cay nóng trong khi cơ thể đang mệt vì thời tiết.
Bữa ăn nên nhẹ hơn nhưng vẫn đủ chất, ưu tiên canh, soup, rau xanh, trái cây, món luộc, hấp, thực phẩm dễ tiêu và đủ đạm. Trẻ nhỏ, người cao tuổi, người có hệ tiêu hóa nhạy cảm nên hạn chế ăn quá no, quá nhiều dầu mỡ hoặc liên tục dùng đồ lạnh.
Gia đình cũng cần chú ý bảo quản thực phẩm, đặc biệt thức ăn nấu sẵn, sữa, nước ép, đặc biệt khi mang đi học hoặc đi làm. Lý do là nắng nóng kéo dài tạo điều kiện cho vi khuẩn, virus trong thức ăn sinh sôi. Nên ăn chín, uống sôi, rửa tay trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh để giảm nguy cơ mắc bệnh tiêu hóa.
Không nên coi tủ lạnh là tủ chứa thức ăn an toàn, cần bảo quản và sử dụng thực phẩm hợp lý để giảm nguy cơ bệnh tiêu hóa trong mùa hè. Ảnh: Vecteezy
Nghỉ ngơi đúng nhịp, tránh thức khuya
Nắng nóng kéo dài có thể khiến nhiều người ngủ kém, mệt mỏi, giảm tập trung vào hôm sau. Vì vậy, nên giữ giờ ngủ ổn định, làm mát phòng ngủ trước khi ngủ, tránh vận động nặng hoặc dùng thiết bị điện tử quá lâu sát giờ đi ngủ.
Tập luyện vẫn cần thiết, nhưng nên chọn sáng sớm hoặc chiều tối, giảm cường độ trong những ngày nhiệt độ cao. Người đang chạy bộ, đạp xe, đá bóng hoặc tập ngoài trời nếu thấy chóng mặt, hồi hộp, buồn nôn, đau đầu cần dừng lại nghỉ, không cố hoàn thành bài tập.
Với người có bệnh tim mạch, tăng huyết áp, hô hấp, đái tháo đường, nên chọn hình thức vận động nhẹ nhàng hơn trong đợt nắng nóng và hỏi ý kiến bác sĩ nếu có triệu chứng bất thường.
Tránh bệnh truyền nhiễm
Mùa nóng thường đi kèm du lịch, trại hè, hoạt động ngoài trời và việc trẻ đến nơi đông người nhiều hơn. Nếu mắc thêm bệnh truyền nhiễm gây sốt, tiêu chảy, viêm hô hấp, cơ thể có thể mệt hơn trong thời tiết oi bức.
Vì vậy, bên cạnh ăn uống, nghỉ ngơi và làm mát nhà ở, gia đình nên kiểm tra lại các việc chăm sóc sức khỏe định kỳ: thuốc đang dùng của người bệnh nền, số điện thoại cơ sở y tế gần nhà, lịch sử tiêm chủng của trẻ và người lớn tuổi.
Theo bác sĩ Quảng, việc rà soát lịch tiêm chủng để bổ sung các mũi vaccine quan trọng còn thiếu là một phần của thói quen dự phòng, bên cạnh các biện pháp như uống nước, che nắng, nghỉ ngơi. Điều này giúp giảm nguy cơ mắc một số bệnh truyền nhiễm có thể gây sốt, tiêu chảy, viêm phổi, viêm não, viêm màng não hoặc biến chứng nặng. Tùy độ tuổi, tiền sử tiêm và tình trạng sức khỏe, bác sĩ có thể tư vấn các vaccine phù hợp như cúm, phế cầu, hợp bào hô hấp RSV, 6 trong 1 hoặc 5 trong 1, rotavirus, sởi, thủy đậu, viêm não Nhật Bản, não mô cầu...
Người dân nên mang theo sổ tiêm chủng hoặc thông tin các mũi đã tiêm khi đi chủng ngừa, tránh tự chọn vaccine hoặc tiêm nhắc không đúng khoảng cách.
Trẻ được phụ huynh đưa đi tiêm vaccine phòng viêm não Nhật Bản và não mô cầu tại VNVC. Ảnh: Hoàng Dương
Nhận biết dấu hiệu bất thường
Các thói quen đời sống có thể giúp cơ thể dễ chịu hơn trong ngày nóng, nhưng không thay thế việc theo dõi sức khỏe. Người bị sốt cao, lơ mơ, ngất, co giật, đau đầu dữ dội, nôn nhiều, khó thở, đau ngực, da nóng đỏ hoặc không hồi phục sau khi nghỉ ngơi, làm mát cần được đưa đến cơ sở y tế kịp thời.
Với trẻ nhỏ, cha mẹ cần chú ý thêm các dấu hiệu như bỏ bú, li bì, tiêu chảy nhiều lần, môi khô, mắt trũng, khó đánh thức, phát ban, co giật hoặc sốt không hạ. Đây có thể không chỉ là mệt vì nóng mà còn liên quan bệnh truyền nhiễm hoặc mất nước cần được xử trí.
