Vì sao người lớn tuổi dễ bị tăng huyết áp?

Huyết áp là áp lực của máu tác động lên thành động mạch để đưa oxy, dưỡng chất đi nuôi cơ thể. Theo thời gian, nhiều cơ quan, hệ mạch máu bị lão hóa tự nhiên khiến khả năng điều hòa huyết áp suy giảm. Đây là lý do tăng huyết áp phổ biến hơn ở người lớn tuổi.

Theo thư viện Quốc gia Y khoa Mỹ (Pubmed), tỷ lệ mắc bệnh tăng huyết áp tăng rõ rệt theo tuổi tác. Một phân tích hệ thống trên gần 100.000 người trưởng thành từ 90 quốc gia cho thấy, ở nhóm từ 70 tuổi trở lên, khoảng 65-77% mắc tăng huyết áp.

Tổ chức Y tế thế giới (WHO) ước tính năm 2024 có khoảng 1,4 tỷ người trưởng thành trong độ tuổi 30-79 trên toàn cầu mắc tăng huyết áp.

ThS.BS Đỗ Thị Thảo, khoa Tim mạch, Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Câu Giấy, giải thích khi còn trẻ, động mạch mềm mại, đàn hồi tốt nên máu lưu thông dễ dàng. Khi già đi, thành mạch dần dày lên, xơ cứng, kém đàn hồi hơn do lắng đọng canxi, mảng xơ vữa. Tim phải tạo áp lực lớn để bơm máu đi khắp cơ thể, từ đó làm huyết áp tăng lên.

Quá trình này ảnh hưởng rõ đến huyết áp tâm thu (chỉ số huyết áp phía trên). Đây cũng là lý do nhiều người lớn tuổi bị tăng huyết áp tâm thu đơn độc, nghĩa là chỉ số trên tăng cao trong khi chỉ số dưới vẫn bình thường hoặc tăng ít.

Chế độ ăn mặn, tình trạng ít vận động, tăng cân, ngủ kém, stress kéo dài hoặc mắc thêm bệnh đái tháo đường, rối loạn mỡ máu... khiến nguy cơ tăng huyết áp cao.

Theo bác sĩ Thảo, người lớn tuổi mắc bệnh tăng huyết áp thường khó phát hiện sớm do bệnh tiến triển âm thầm. Nhiều trường hợp chỉ phát hiện khi xuất hiện biến chứng như đau đầu kéo dài, chóng mặt, khó thở, suy tim, đột quỵ hoặc tổn thương thận.

Bác sĩ Thảo khuyến cáo người trên 40 tuổi nên kiểm tra sức khỏe tim mạch định kỳ, nhất là khi có yếu tố nguy cơ như thừa cân, ăn mặn, hút thuốc lá, uống nhiều rượu bia, gia đình có người mắc bệnh tim mạch.

Mọi người cũng có thể tự đo huyết áp tại nhà bằng máy đo tự động bắp tay, vào buổi sáng sau khi thức dậy và buổi tối trước bữa ăn. Đo hai lần mỗi lần cách nhau 1-2 phút, nếu hai kết quả chênh lệch nhiều hơn 5 mmHg, có thể đo lần thứ ba và lấy giá trị trung bình để chính xác nhất.

Nếu huyết áp thường xuyên từ 135/90 mmHg trở lên kéo dài nhiều ngày hoặc xuất hiện triệu chứng như đau đầu, tức ngực, khó thở, chóng mặt, người bệnh cần đi khám sớm.

Bác sĩ lưu ý thực tế không phải ai lớn tuổi cũng bị mắc bệnh tăng huyết áp. Nhiều người vẫn duy trì huyết áp trong giới hạn bình thường nhờ lối sống lành mạnh, kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ. Giữ cân nặng hợp lý, ăn nhạt, tăng cường rau xanh, tập thể dục đều đặn, ngủ đủ giấc và hạn chế căng thẳng giúp giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch.