Nam giới học cách chăm sóc sức khỏe sinh sản

Nam, 29 tuổi, nhân viên văn phòng tại Hà Nội, từng nghĩ sức khỏe sinh sản là chủ đề xa vời, cho đến khi mắc sùi mào gà.

Anh cho biết đang duy trì mối quan hệ nghiêm túc với bạn gái và sẽ tiến tới hôn nhân trong năm tới, mô tả đời sống cá nhân "không có gì phức tạp". Vì vậy, khi phát hiện một số nốt bất thường ở vùng sinh dục, phản ứng đầu tiên của anh là hoang mang.

"Bệnh mới phát hiện ra, không biết có nghiêm trọng không", Nam kể.

Ban đầu, anh ngại đi khám vì sợ bị đánh giá. Anh cũng lo bạn gái hiểu nhầm rằng mình không chung thủy. Trong vài ngày, Nam tự tìm thông tin trên mạng, càng đọc càng rối vì có quá nhiều thông tin. Cuối cùng, khi tổn thương không giảm, anh đến cơ sở y tế để được thăm khám.

Bác sĩ giải thích sùi mào gà là bệnh thường lây truyền qua đường tình dục, hơn 90% ca mắc do HPV chủng 6 và 11 gây ra. Phần lớn các trường hợp nhiễm HPV không có triệu chứng và tự đào thải nhưng việc nhiễm dai dẳng có thể dẫn đến bệnh lý, tiền ung thư và ung thư liên quan. Việc phát hiện bệnh không nên được hiểu ngay là bằng chứng của lối sống không lành mạnh hay sự không chung thủy trong mối quan hệ.

Bác sĩ khuyên Nam điều trị và theo dõi theo hướng dẫn, không tự bôi thuốc, không tự xử lý tổn thương tại nhà, đồng thời trao đổi với bạn gái một cách bình tĩnh. Anh cũng được tư vấn về các dấu hiệu cần tái khám, cách giảm nguy cơ lây truyền và các biện pháp dự phòng HPV phù hợp.

Trải nghiệm này khiến Nam thay đổi cách chăm sóc bản thân. Anh vẫn tập luyện, ăn uống điều độ như trước. Nam tập thêm thói quen không xem nhẹ các dấu hiệu ở vùng kín, chủ động hỏi bác sĩ khi có băn khoăn về sức khỏe sinh sản.

Nam là một trong số nhiều nam giới trẻ hiện quan tâm hơn đến chăm sóc bản thân, từ thể hình, ngoại hình, giấc ngủ đến dinh dưỡng. Tuy nhiên, sức khỏe sinh sản vẫn là chủ đề dễ bị né tránh. Nghiên cứu về xét nghiệm STI tại New Zealand năm 2017, thực hiện trên 24 người 19-32 tuổi, ghi nhận các rào cản gồm đánh giá thấp nguy cơ, cho rằng STI không nghiêm trọng, sợ thủ thuật xâm lấn, kỳ thị và xấu hổ. Một nghiên cứu khác năm 2023 về chăm sóc sức khỏe tình dục nam giới, dẫn lại các nghiên cứu trước, cho thấy tỷ lệ nam giới sử dụng dịch vụ sức khỏe tình dục còn thấp vì họ thường cảm thấy dễ bị tổn thương, căng thẳng và cho rằng các dịch vụ này thiên về nữ giới hoặc mang tính dị tính.

Khoảng trống này có thể do một số quan niệm về nam tính. Theo WHO, các quan niệm cụ thể về nam tính có thể khuyến khích nam giới và bé trai hút thuốc, chấp nhận rủi ro tình dục và sức khỏe, lạm dụng rượu và không tìm kiếm sự giúp đỡ hoặc chăm sóc y tế. Việc này có thể khiến nam giới lúng túng nếu phải nói về sức khỏe sinh sản. Một số nam giới có thể mặc định HPV là vấn đề của phụ nữ, vì vi rút này thường được nhắc cùng ung thư cổ tử cung, khám phụ khoa hoặc tầm soát.

HPV là một họ vi rút, đến nay đã phát hiện hơn 200 chủng, trong đó hơn 30 chủng thường lây lan qua quan hệ tình dục. Đường lây nhiễm HPV chủ yếu là thông qua quan hệ tình dục qua đường âm đạo, hậu môn hoặc miệng. Nam có tỷ lệ nhiễm HPV cao hơn nữ.

Hiện chưa có phương pháp tầm soát HPV được phê duyệt cho nam giới. Triệu chứng từ nhiễm HPV có thể phát triển rất nhiều năm sau khi quan hệ tình dục với người bị nhiễm. Vì vậy, với nam giới, việc chăm sóc sức khỏe không nên bắt đầu bằng tâm lý chờ đến khi có triệu chứng rõ mới tìm hiểu hoặc đi khám.

Nam giới nên chú ý các dấu hiệu bất thường ở vùng sinh dục hoặc hậu môn. Các triệu chứng của ung thư hậu môn bao gồm: chảy máu từ trực tràng; cảm giác ngứa trong hoặc gần khu vực trực tràng; sự xuất hiện của cục u hoặc khối ở lỗ hậu môn; cảm giác đau hoặc đầy ở vùng hậu môn; phân trở nên nhỏ hẹp hoặc thói quen đại tiện thay đổi bất thường. Ngoài ra, còn có các dấu hiệu như tiết dịch lạ từ hậu môn; mất khả năng kiểm soát phân (không kiểm soát được ruột); hoặc hạch bạch huyết ở vùng hậu môn hay háng bị sưng. Đối với sùi mào gà, triệu chứng điển hình là những nốt sùi nhỏ đổi màu hoặc màu xám, xuất hiện ở bộ phận sinh dục, gây ngứa và chảy máu khi quan hệ tình dục.

Khi có băn khoăn về sức khỏe sinh sản, bệnh lây truyền qua đường tình dục hoặc HPV, nam giới nên trao đổi với nhân viên y tế thay vì tự tìm cách xử lý hoặc trì hoãn vì ngại.

Dự phòng HPV và các bệnh lý liên quan bắt đầu từ cách chủ động chăm sóc sức khỏe hàng ngày, bao gồm: duy trì lối sống lành mạnh, không hút thuốc, tăng vận động thể lực, dinh dưỡng hợp lý, quan hệ tình dục an toàn, lành mạnh, chủ động phòng vệ với vắc xin ngừa HPV theo khuyến cáo; tầm soát ung thư cổ tử cung định kỳ cho phụ nữ từ 21 đến 65 tuổi theo hướng dẫn của chuyên gia y tế. Theo một số nghiên cứu, việc cắt bao quy đầu tự nguyện ở nam giới có thể giúp giảm nguy cơ lây nhiễm HPV.

Về mặt tâm lý, nam giới có thể coi chăm sóc sức khỏe sinh sản là một cách chăm sóc mối quan hệ, thể hiện sự tôn trọng với cơ thể của mình và của đối phương. Các chủ đề như khám sức khỏe, tình dục an toàn, dự phòng HPV, kế hoạch sinh con hoặc xử lý khi có dấu hiệu bất thường nên được xem là một phần bình thường của quá trình trưởng thành, trách nhiệm trong tình yêu.

Nam giới trẻ có thể bắt đầu từ những việc gần gũi: đọc thông tin từ nguồn đáng tin cậy, không gạt đi lo lắng của bạn đời, đi khám khi có biểu hiện bất thường, trao đổi với bác sĩ khi có thắc mắc và xem sức khỏe sinh sản là một phần của chăm sóc sức khỏe cá nhân.