Các bệnh mũi họng có thể gây ngưng thở khi ngủ

Phì đại amidan, viêm mũi dị ứng, viêm mũi xoang mạn tính có thể gây ra các bất thường ở mũi, dẫn đến tắc nghẽn, tăng nguy cơ ngưng thở khi ngủ.

Ngáy to, ngủ không yên giấc, thường xuyên há miệng hoặc có những khoảng ngừng thở trong đêm có thể là dấu hiệu của ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn. Tình trạng này xảy ra khi đường thở trên bị hẹp hoặc tắc nghẽn nhiều lần trong khi ngủ, khiến luồng khí giảm hoặc ngừng hoàn toàn trong thời gian ngắn.

Thạc sĩ, bác sĩ Triệu Thị Ngọc Anh, Khoa Tai Mũi Họng, Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Cầu Giấy, cho biết một số bệnh lý mũi họng có thể làm thu hẹp đường thở, góp phần gây ra hoặc làm nặng tình trạng này.

Phì đại amidan và VA

Amidan nằm hai bên thành họng, trong khi VA là tổ chức lympho nằm ở nóc và thành sau vòm họng. Nếu amidan phì đại, lòng họng bị thu hẹp, trong khi VA lớn dễ che lấp cửa mũi sau, khiến không khí khó qua mũi.

Ban ngày các biểu hiện có thể không rõ, nhưng khi ngủ, trương lực cơ vùng họng giảm khiến đường thở hẹp hơn. Lúc này amidan và VA phì đại càng làm thu hẹp khoảng không cho luồng khí, tăng nguy cơ ngưng thở khi ngủ. Tình trạng tắc nghẽn lặp lại nhiều lần trong đêm ảnh hưởng xấu đến chất lượng giấc ngủ và sức khỏe người bệnh.

Viêm mũi dị ứng

Viêm mũi dị ứng làm tăng nguy cơ phát triển chứng ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn thông qua hai cơ chế chính. Thứ nhất, tình trạng viêm và nghẹt mũi làm tăng sức cản đường thở. Thứ hai, khi mũi bị tắc, người bệnh có xu hướng thở bằng miệng, làm xương hàm dưới dịch chuyển xuống dưới gây khó thở.

Các chất trung gian gây viêm khác do viêm mũi dị ứng như histamine, cytokine (IL-1β, IL-4) làm sưng nề niêm mạc và tăng tiết dịch, gây tắc nghẽn đường thở trên, tăng nguy cơ ngưng thở khi ngủ.

Viêm mũi xoang mạn tính

Bệnh gây viêm, phù nề niêm mạc và tăng tiết, ứ đọng dịch nhầy, từ đó làm cản trở luồng khí qua đường thở trên. Khi nằm ngủ, tình trạng tắc nghẽn mũi nặng hơn, buộc người bệnh thở bằng miệng thay vì mũi dễ dẫn đến ngáy to, xẹp đường thở tạm thời và gây ra các cơn ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn.

Theo bác sĩ Anh, các tình trạng khác như polyp mũi, lệch vách ngăn mũi hay phì đại cuốn mũi cũng có thể làm tăng mức độ tắc nghẽn đường thở. Các bất thường này có thể làm hẹp đường thở qua mũi, khiến không khí khó đi vào phổi, nhất là khi ngủ. Khi đường thở mũi bị hẹp, sức cản đối với dòng khí hít vào tăng lên khiến áp suất trong vùng hầu họng giảm xuống, từ đó các mô mềm ở họng bị hút vào nhau, xẹp xuống, dẫn đến các cơn ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ.

Tuy nhiên, không phải cứ mắc bệnh mũi họng là sẽ bị ngưng thở khi ngủ. Bác sĩ Anh lưu ý, người bệnh khi xuất hiện bất thường như nghẹt mũi kéo dài, khó thở, đau họng, nên đi khám để xác định nguyên nhân có liên quan đến bệnh lý mũi họng không. Bác sĩ sẽ đánh giá vị trí và mức độ tắc nghẽn đường thở, đồng thời thực hiện thăm dò giấc ngủ như đo đa ký hô hấp khi cần thiết. Điều trị kịp thời góp phần ngăn bệnh biến chứng.