Dấu hiệu đồng nhiễm cúm và Covid-19
Sốt, ho, mệt mỏi, đau họng kéo dài, diễn tiến nặng hơn hoặc bất thường có thể là dấu hiệu đồng nhiễm cúm và Covid-19, cần xét nghiệm để xác định chính xác.
PGS.TS Phạm Quang Thái, Phó trưởng khoa Kiểm soát bệnh truyền nhiễm, Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương, cho biết như trên, thêm rằng trong bối cảnh cúm mùa có thể lưu hành quanh năm và Covid-19 vẫn xuất hiện rải rác, mọi người không nên xem nhẹ triệu chứng bệnh hô hấp quen thuộc.
"Một người có thể nhiễm đồng thời virus cúm và Sars-CoV-2, trong khi các biểu hiện ban đầu của hai bệnh chồng lấp đáng kể, khó phân biệt nếu chỉ dựa vào lâm sàng", PGS.TS lý giải.
Làm rõ hơn, PGS.TS.BS Phạm Quang Thái cho biết triệu chứng hai bệnh rất giống nhau, đều xuất hiện sốt, ho, mệt mỏi, đau họng, đau mỏi người hoặc khó thở. Vì vậy, chỉ nhìn vào triệu chứng, bác sĩ khó khẳng định chắc chắn người này đang mắc cúm, Covid-19 hay đồng nhiễm. Với người có nguy cơ mắc bệnh nặng, khi cần thiết nên xét nghiệm để xác định tác nhân, từ đó có hướng theo dõi, điều trị phù hợp.
"Đồng nhiễm không phải tình huống thường gặp, nhưng ở một số người, nhất là nhóm nguy cơ cao, bệnh có thể diễn tiến phức tạp hơn", PGS nói.
Cúm và Covid-19 thuộc nhóm bệnh truyền nhiễm đường hô hấp nhưng do hai nhóm virus khác nhau gây ra: cúm do virus cúm (influenza), còn nguyên nhân dẫn đến Covid-19 là Sars-CoV-2. Tỷ lệ đồng nhiễm phụ thuộc vào thời điểm, khu vực, bản thân từng người và chiến lược xét nghiệm.
Theo báo cáo từ Sở Y tế Hà Nội, đến cuối tháng 6, vẫn có trường hợp Covid-19, nhưng chưa ghi nhận ca tử vong và số mắc cộng dồn thấp hơn so với cùng kỳ 2025. Số liệu này chưa cho thấy làn sóng bất thường nhưng thực tế, Sars-CoV-2 vẫn chưa biến mất khỏi cộng đồng.
Về khả năng đồng nhiễm, phân tích gộp 95 nghiên cứu của nhóm tác giả Trung Quốc từ 62.107 bệnh nhân được đăng tải trên NCBI đầu năm 2023 ước tính tỷ lệ đồng nhiễm cúm ở người mắc Covid-19 khoảng 2,45%. Còn bài nghiên cứu của Monireh Golpou cùng nhóm tác giả trên NCBI hồi 2025 ước tính 14%, nhưng mức độ không đồng nhất giữa các nghiên cứu rất cao. Do đó, không nên hiểu một con số đơn lẻ là tỷ lệ chung cho mọi cộng đồng.
Cũng theo chuyên gia, không phải ai đồng nhiễm cúm và Covid-19 cũng sẽ bị nặng. Nguy cơ phụ thuộc vào tuổi, bệnh nền, tình trạng miễn dịch, tiền sử tiêm chủng và thời điểm người bệnh tiếp cận chăm sóc y tế. Tuy nhiên với trường hợp vốn có nguy cơ cao, cùng lúc phải đối phó hai tác nhân hô hấp có thể khiến bệnh khó kiểm soát hơn.
PGS.TS cho biết hai virus có thể cùng gây viêm, tổn thương đường hô hấp, khiến đáp ứng miễn dịch, quá trình chăm sóc phức tạp hơn. Trong bài nghiên cứu trên NCBI hồi 2023, nhóm tác giả Trung Quốc ghi nhận đồng nhiễm Sars-CoV-2 và cúm A có nguy cơ phải điều trị hồi sức tích cực cao gấp 2,2 lần, hỗ trợ thở máy 2,73 lần, thậm chí tử vong cao gấp 2,92 lần so với người chỉ mắc Covid-19.
Người cao tuổi là một trong những nhóm có nguy cơ cao gặp biến chứng khi mắc cúm, Covid-19 lẫn bệnh hô hấp khác. Ảnh: Shutterstock
Theo chuyên gia, tuổi tác càng lớn, đáp ứng miễn dịch càng suy giảm, trong khi các bệnh mạn tính đi kèm thường nhiều hơn, tăng nguy cơ bệnh diễn tiến nặng.
PGS.TS Phạm Quang Thái khuyên nhóm có bệnh nền như tim mạch, đái tháo đường, hen phế quản, phổi tắc nghẽn mạn tính, thận, ung thư hoặc suy giảm miễn dịch... cần đặc biệt thận trọng. Nhiễm trùng đường hô hấp có thể khiến bệnh nền mất ổn định, tăng nguy cơ nhập viện.
Phụ nữ mang thai đối diện sự thay đổi về miễn dịch, hô hấp và tim mạch suốt thai kỳ, có thể khiến cúm diễn tiến nghiêm trọng hơn. Trẻ nhỏ, nhất là dưới 5 tuổi, cần được theo dõi sát sao vì khả năng bù trừ còn hạn chế khi mắc bệnh hô hấp.
Thực tế, cả WHO và CDC (Mỹ) đều xác định người cao tuổi, trẻ nhỏ, thai phụ, người suy giảm miễn dịch và trường hợp mắc một số bệnh nền... là nhóm có nguy cơ cao gặp biến chứng do các bệnh hô hấp. Chuyên gia khuyến cáo thăm khám sớm khi có triệu chứng bất thường đóng vai trò quan trọng.
Tiêm vaccine cúm hàng năm là một trong những biện pháp chủ động giảm nguy cơ mắc cúm, nhất là cúm nặng, biến chứng và phải nhập viện. CDC nhấn mạnh vaccine cúm không phòng được Covid-19 và ngược lại, vaccine Covid-19 không thay thế vaccine cúm. Việc giảm nguy cơ mắc cúm cũng đồng thời giảm cơ hội dẫn đến tình trạng đồng nhiễm cúm và Covid-19.
Ngoài tiêm chủng, mọi người cần duy trì lối sống lành mạnh hình thành thói quen rửa tay thường xuyên, che miệng khi ho hoặc hắt hơi, giữ không gian thông thoáng, đeo khẩu trang khi có triệu chứng và hạn chế tiếp xúc gần người khác trong thời gian mắc bệnh.
Bên cạnh đó, nhóm nguy cơ cao nên liên hệ cơ sở y tế sớm nếu xuất hiện triệu chứng, bởi một số thuốc kháng virus phát huy hiệu quả tốt hơn khi được chỉ định sớm. Cần đi khám ngay nếu khó thở, đau, tức ngực kéo dài, lơ mơ, tím tái, mất nước hoặc triệu chứng nặng dần.
