Bị tiểu đường thai kỳ chỉ nên ăn gạo lứt?

Tôi bị tiểu đường thai kỳ, được khuyên nên ăn gạo lứt nhưng tôi không hợp khẩu vị. Tôi có bắt buộc phải ăn gạo lứt và kiêng hoàn toàn gạo tẻ, nếp không? (Thu, Hà Nội)

Trả lời:

Thai phụ bị tiểu đường thai kỳ không nhất thiết phải kiêng hoàn toàn gạo tẻ hay gạo nếp. Gạo lứt là lựa chọn được ưu tiên vì chứa nhiều chất xơ hơn gạo trắng.

Điều quan trọng là kiểm soát tổng lượng carbohydrate trong khẩu phần, lựa chọn nguồn tinh bột phù hợp và phân bổ lượng ăn hợp lý trong ngày nhằm hạn chế đường huyết tăng cao sau ăn. Gạo lứt vẫn chứa carbohydrate, nếu ăn quá nhiều vẫn có thể làm tăng đường huyết.

Bạn có thể lựa chọn nhiều nguồn carbohydrate khác như yến mạch, bánh mì nguyên hạt, các loại đậu. Nếu ăn gạo tẻ, gạo nếp, thai phụ cần chú ý khẩu phần và cách kết hợp với các nhóm thực phẩm khác. Mỗi thai phụ có thể có đáp ứng đường huyết khác nhau với cùng một loại thực phẩm. Vì vậy, thai phụ nên theo dõi đường huyết theo hướng dẫn của bác sĩ để điều chỉnh khẩu phần ăn phù hợp.

Một bữa ăn nên được xây dựng cân đối giữa carbohydrate, protein, chất béo phù hợp và rau củ. Thai phụ có thể ưu tiên các loại rau chứa ít tinh bột, lựa chọn nguồn protein như cá, thịt nạc, trứng, sữa và các sản phẩm từ đậu, kiểm soát lượng cơm hoặc thực phẩm giàu carbohydrate trong mỗi bữa.

Bạn không nên dồn quá nhiều carbohydrate vào một bữa chẳng hạn ăn nhiều cơm, xôi, bún, phở hoặc các món làm từ bột rồi bỏ bữa sau. Kết hợp carbohydrate với protein, chất xơ và chất béo có thể giúp làm chậm quá trình tiêu hóa, kiểm soát đường huyết sau ăn.

Nhu cầu năng lượng và lượng carbohydrate cần được cá thể hóa dựa trên nhu cầu năng lượng, tuổi thai, mức tăng cân, kết quả theo dõi đường huyết của từng người. Chế độ ăn trong thai kỳ vẫn phải đảm bảo đủ năng lượng và dưỡng chất cho mẹ và thai nhi.

Thai phụ nên hạn chế các loại thực phẩm, đồ uống chứa nhiều đường như nước ngọt, trà sữa, nước trái cây đóng chai, bánh ngọt, kem. Đây là những thực phẩm cung cấp nhiều carbohydrate nhưng ít giá trị dinh dưỡng.

Với trái cây, thai phụ nên ưu tiên ăn quả nguyên miếng với khẩu phần phù hợp thay vì thường xuyên sử dụng nước ép. Khi ép, phần chất xơ có thể bị loại bỏ hoặc giảm đáng kể.

Ngoài lượng đường bổ sung, thai phụ cũng cần chú ý đến các nguồn tinh bột tinh chế như bánh mì trắng. Thực phẩm này thường ít chất xơ, làm đường huyết tăng nhanh hơn so với các nguồn carbohydrate giàu chất xơ, ít qua chế biến.

Nếu đã điều chỉnh chế độ ăn, lựa chọn thực phẩm phù hợp và vận động theo hướng dẫn nhưng đường huyết vẫn cao, thai phụ cần tái khám. Không nên tiếp tục tự cắt giảm thức ăn, nhịn đói hoặc ép bản thân ăn gạo lứt chỉ vì kiểm soát tiểu đường thai kỳ.

Khoa Dinh dưỡng
Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội