Ăn chay thế nào không ảnh hưởng sinh lý nam?
Đàn ông ăn chay nhiều năm vẫn có thể khỏe mạnh và duy trì sinh lý bình thường nếu khẩu phần đủ chất, đủ protein, vitamin B12 và kẽm.
TS.BS.CK2 Trà Anh Duy, Trung tâm Sức khỏe Nam giới Men's Health, cho biết nhiều nam giới lo ăn chay lâu ngày sẽ giảm testosterone, yếu sinh lý hoặc ảnh hưởng chất lượng tinh trùng. Tuy nhiên, hiện chưa có bằng chứng đủ chắc cho thấy chế độ ăn chay tự thân làm tăng hoặc giảm chất lượng tinh dịch, hormone sinh dục hay khả năng sinh sản.
Vấn đề đáng quan tâm hơn là chế độ ăn có đủ và cân bằng dinh dưỡng hay không.
Thiếu kẽm, B12, protein mới là vấn đề
Kẽm tham gia vào nhiều quá trình liên quan chức năng tinh hoàn và sinh sản. Người ăn chay cần chú ý hơn vì kẽm trong đậu, ngũ cốc nguyên hạt, các loại hạt thường đi kèm phytate, một hợp chất làm giảm hấp thu kẽm. Ngâm, lên men và chế biến phù hợp có thể giúp cơ thể hấp thu tốt hơn.
Vitamin B12 chủ yếu có trong thực phẩm nguồn gốc động vật. Vì vậy, người ăn thuần chay cần bổ sung B12 từ thực phẩm tăng cường hoặc sản phẩm bổ sung phù hợp. Thiếu B12 kéo dài có thể gây mệt mỏi, thiếu máu và các triệu chứng thần kinh.
Một số nghiên cứu ghi nhận B12 thấp có liên quan đến một số bất thường về tinh dịch hoặc testosterone, nhưng kết quả chưa thống nhất. Do đó, B12 không nên được xem như "thuốc bổ tinh trùng" mà chỉ cần bổ sung khi có nguy cơ hoặc thiếu hụt.
Protein cũng cần được bảo đảm đầy đủ. Ăn chay quá đơn điệu, chủ yếu là cơm, mì, rau hoặc thực phẩm chế biến sẵn, có thể khiến cơ thể thiếu cả protein lẫn năng lượng. Tình trạng thiếu năng lượng kéo dài có thể làm giảm testosterone và ảnh hưởng hoạt động của hệ sinh sản.
Theo bác sĩ Duy, khi gặp nam giới ăn chay lâu năm bị mệt mỏi, giảm ham muốn hoặc chậm có con, bác sĩ không nhất thiết yêu cầu người bệnh bỏ ăn chay mà đánh giá toàn diện khẩu phần, cân nặng, khối cơ, nguồn protein, B12, kẽm; đồng thời kiểm tra tinh dịch, testosterone và các yếu tố khác như giấc ngủ, stress, rượu bia, hút thuốc hoặc bệnh lý tinh hoàn.
Món ăn chay. Ảnh: Bùi Thủy
Đậu nành không làm "mất nam tính"
Một hiểu lầm phổ biến là nam giới ăn nhiều đậu phụ, uống sữa đậu nành sẽ giảm testosterone do estrogen thực vật.
Theo bác sĩ Duy, phân tích tổng hợp các nghiên cứu lâm sàng cho thấy đậu nành và isoflavone không làm thay đổi đáng kể testosterone toàn phần, testosterone tự do hay các hormone sinh sản quan trọng ở nam giới. Vì vậy, không cần loại bỏ đậu nành chỉ vì lo ảnh hưởng "bản lĩnh đàn ông".
Các loại đậu, đậu phụ, tempeh, sữa đậu nành, các loại hạt và ngũ cốc có thể cung cấp protein cho người ăn chay nếu sử dụng đa dạng, đủ lượng. Người ăn thuần chay cũng cần chú ý các chất dinh dưỡng khác như sắt, vitamin D, omega-3 và tổng năng lượng.
Bác sĩ khuyến cáo nam giới ăn chay nếu xuất hiện giảm ham muốn, mệt kéo dài, giảm khối cơ hoặc đang mong con nhưng tinh dịch bất thường nên đánh giá chế độ ăn và kiểm tra các thiếu hụt dinh dưỡng có nguy cơ, thay vì tự mua nhiều loại thực phẩm bổ sung hoặc vội quay lại ăn thịt.
