6 biến chứng mắt thường gặp ở người bệnh tiểu đường

Đường huyết kiểm soát kém có thể làm tổn thương mạch máu và nhiều cấu trúc của mắt, gây nhìn mờ, phù hoàng điểm, bong võng mạc, thậm chí mất thị lực.

Tiểu đường không chỉ ảnh hưởng đến tim mạch, thận, thần kinh mà còn có thể gây nhiều biến chứng tại mắt. ThS.BS Phùng Văn Thạnh, Đơn vị Mắt Công nghệ cao, Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Cầu Giấy, cho biết cả người mắc bệnh tiểu đường type 1 và 2 đều có nguy cơ bị tổn thương mắt, trong đó nguy cơ tăng theo thời gian mắc bệnh và mức độ kiểm soát đường huyết.

Nhìn mờ

Đường huyết tăng cao hoặc thay đổi nhanh có thể làm thay đổi lượng nước trong thủy tinh thể, ảnh hưởng khả năng hội tụ ánh sáng và khiến thị lực tạm thời giảm. Tình trạng này có thể cải thiện khi đường huyết ổn định. Tuy nhiên, nhìn mờ kéo dài, tái diễn hoặc xuất hiện đột ngột có thể liên quan đến tổn thương võng mạc hoặc bệnh mắt khác. Người bệnh nên khám để xác định nguyên nhân.

Đục thủy tinh thể

Đường huyết tăng kéo dài có thể làm thay đổi chuyển hóa và cấu trúc protein trong thủy tinh thể, khiến bộ phận này dần mất độ trong suốt. Người bệnh có thể nhìn mờ như qua màn sương, chói mắt, nhạy sáng, nhìn đèn có quầng hoặc khó nhìn trong điều kiện thiếu sáng.

Khi đục thủy tinh thể ảnh hưởng đáng kể đến thị lực và sinh hoạt, bác sĩ có thể chỉ định phẫu thuật thay thủy tinh thể nhân tạo. Người bệnh tiểu đường cần được đánh giá võng mạc và kiểm soát đường huyết trước, sau phẫu thuật để tối ưu khả năng phục hồi thị lực.

Bệnh võng mạc

Đây là một trong những biến chứng mắt nghiêm trọng của bệnh tiểu đường. Bác sĩ Thạnh lý giải đường huyết tăng kéo dài có thể làm tổn thương các mạch máu nhỏ nuôi võng mạc. Ở giai đoạn đầu, thành mạch yếu, xuất hiện các điểm phình, rò rỉ dịch hoặc xuất huyết nhỏ.

Khi bệnh tiến triển, một số mạch máu bị tắc nghẽn khiến võng mạc thiếu oxy. Cơ thể hình thành các mạch máu mới để bù đắp, nhưng đây là những mạch bất thường, thành mỏng, dễ vỡ. Chúng có thể gây phù hoàng điểm, xuất huyết dịch kính và hình thành mô xơ co kéo võng mạc.

Phù hoàng điểm

Khi mạch máu võng mạc bị tổn thương, dịch có thể rò rỉ vào hoàng điểm - vùng trung tâm giúp nhìn rõ chi tiết. Dịch tích tụ khiến hoàng điểm phù, ảnh hưởng đến thị lực trung tâm.

Người bệnh có thể nhìn mờ, hình ảnh méo, đường thẳng trở nên cong, khó đọc chữ hoặc nhận diện khuôn mặt. Phù hoàng điểm có thể xuất hiện ở nhiều giai đoạn của bệnh võng mạc tiểu đường và là nguyên nhân quan trọng gây suy giảm thị lực.

Xuất huyết dịch kính và bong võng mạc

Các mạch máu bất thường trên võng mạc có thể vỡ, khiến máu tràn vào dịch kính - phần gel trong suốt bên trong mắt. Người bệnh có thể đột ngột thấy nhiều chấm đen, sợi, hình mạng nhện hoặc mảng tối trôi nổi trước mắt. Nếu xuất huyết nhiều, thị lực có thể giảm đáng kể.

Khi bệnh tiến triển, mô xơ hình thành và co kéo võng mạc, khiến võng mạc tách khỏi vị trí bình thường, gọi là bong võng mạc do co kéo. Người bệnh có thể thấy chớp sáng, nhiều vật thể trôi nổi, vùng tối như màn che hoặc mất một phần thị trường. Đây là tình trạng cần được khám và điều trị sớm để hạn chế tổn thương thị lực.

Tăng nhãn áp

Ở bệnh võng mạc tiểu đường giai đoạn nặng, tình trạng thiếu oxy có thể kích thích các mạch máu bất thường phát triển ở mống mắt và góc thoát thủy dịch. Các mạch này cản trở dòng thoát của thủy dịch, khiến nhãn áp tăng và gây tổn thương dây thần kinh thị giác.

Biến chứng này có thể dẫn đến glôcôm tân mạch, một dạng glôcôm nặng có nguy cơ làm suy giảm thị lực nhanh. Một số dạng glôcôm khác cũng có thể tiến triển âm thầm, người bệnh khó nhận biết cho đến khi thị trường bị ảnh hưởng.

Theo bác sĩ Thạnh, biến chứng mắt do tiểu đường thường tiến triển âm thầm nên người bệnh cần khám mắt định kỳ để phát hiện sớm tổn thương võng mạc trước khi thị lực bị ảnh hưởng. Tùy mức độ tổn thương, bác sĩ có thể chỉ định tiêm thuốc nội nhãn, laser hoặc phẫu thuật dịch kính - võng mạc. Người bệnh cần kiểm soát đường huyết, huyết áp, mỡ máu, dùng thuốc theo chỉ định và duy trì lối sống lành mạnh.

Khi thị lực giảm đột ngột, xuất hiện nhiều chấm đen, chớp sáng, vùng tối như màn che hoặc hình ảnh méo, người bệnh cần đi khám mắt sớm.