Dự phòng ung thư do HPV khi đã ngoài 40 tuổi
Phát hiện nhiễm hai type HPV ở tuổi 40, chị Hiền cùng chồng tìm hiểu các biện pháp dự phòng và quyết định tiêm vaccine sau khi được bác sĩ tư vấn.
Cuối năm 2024, chị Thanh Hiền, ở phường Thuận An, TP HCM, đi khám sau khi xuất hiện tình trạng ra máu vùng kín và khí hư có mùi. Bác sĩ chẩn đoán chị nhiễm nấm âm đạo, kê thuốc điều trị và hẹn theo dõi.
Sau hai năm điều trị, tình trạng ổn định, chị tiếp tục khám phụ khoa. Kết quả xét nghiệm cho thấy chị nhiễm hai type HPV 53 và 66. Trước đó, chị không nhận thấy biểu hiện đặc biệt nào liên quan đến HPV.
"Tôi rất lo, nhất là khi nghĩ đến nguy cơ ung thư. Tôi cũng băn khoăn mình đã nhiễm HPV thì tiêm vaccine còn tác dụng hay không", chị Hiền nói.
Bác sĩ tư vấn vaccine không điều trị các type HPV chị đã nhiễm, song có thể giúp dự phòng những type khác mà cơ thể chưa phơi nhiễm. Chị vẫn cần khám định kỳ, theo dõi theo chỉ định và duy trì quan hệ tình dục an toàn. Sau khi cân nhắc, chị cùng chồng đi tiêm vaccine HPV mũi đầu tiên vào cuối tháng 4/2026.
Chị Hiền cho biết thêm ý định dự phòng HPV của hai vợ chồng bắt đầu từ câu chuyện con gái kể sau một buổi tư vấn sức khỏe tại trường hai năm trước. Tuy nhiên, kết quả xét nghiệm mắc và điều trị bệnh của chị khiến hai vợ chồng hoãn tiêm, đồng thời nhận ra phòng ngừa ung thư do HPV, chăm sóc sức khỏe không chỉ dành cho con trẻ.
Vợ chồng ngoài 40 cùng chủ động chăm sóc sức khỏe và dự phòng HPV. Ảnh minh họa: Vecteezy
Chị Hoàng Phương, 44 tuổi, ở xã Bà Điểm, TP HCM, cũng từng nghĩ mình đã bỏ lỡ thời điểm tiêm vaccine HPV. Năm 2017, khi đưa hai con đi tiêm chủng, chị hỏi bác sĩ nhưng loại vaccine được sử dụng khi đó chưa có chỉ định cho độ tuổi 35 của chị khi đó.
Đến tháng 4/2023, biết Việt Nam đã triển khai vaccine HPV dành cho người từ 9 đến 45 tuổi, chị đi tư vấn và rủ chồng tiêm cùng. Một số người xung quanh cho rằng ngoài 40 tuổi thì vaccine không còn nhiều tác dụng, khiến chị từng băn khoăn.
Sau khi được giải thích về cơ chế dự phòng và giới hạn của vaccine, hai vợ chồng quyết định tiêm. Chị cũng chủ động dự phòng HPV cho hai con trai khi đến độ tuổi phù hợp.
Theo BS.CKI Tống Thị Ngọc Cầm, Phó giám đốc Y khoa miền Bắc, Hệ thống Tiêm chủng VNVC, HPV gồm hơn 200 type, trong đó khoảng 40 type có thể lây qua đường tình dục và tiếp xúc da kề da. Phần lớn trường hợp nhiễm không có triệu chứng và có thể tự đào thải. Tuy nhiên, một số type HPV tồn tại dai dẳng có thể gây tổn thương tiền ung thư, ung thư hoặc sùi mào gà.
Nhiều người trưởng thành cho rằng mình đã quan hệ tình dục hoặc từng nhiễm HPV nên việc tiêm vaccine không còn ý nghĩa. Bác sĩ Cầm cho biết đã nhiễm một type không đồng nghĩa một người đã nhiễm tất cả các type mà vaccine có thể dự phòng.
"Vaccine không loại bỏ type HPV đã nhiễm và không điều trị những tổn thương đã hình thành. Lợi ích của việc tiêm là dự phòng nhiễm mới với các type khác trong phạm vi bảo vệ của vaccine", bác sĩ giải thích.
Hiện Việt Nam đang lưu hành hai vaccine HPV, trong đó có vaccine giúp phòng 9 type HPV gồm 6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52 và 58, tiêm cho cả nam và nữ từ 9-45 tuổi. Vaccine đạt hiệu quả dự phòng tốt nhất khi được tiêm trước lúc phơi nhiễm HPV. Ở người 27-45 tuổi, lợi ích có thể thấp hơn nhóm trẻ tuổi do khả năng từng tiếp xúc với virus cao hơn, hoặc đang mắc bệnh do virus HPV. Vì vậy, người trưởng thành cần trao đổi với bác sĩ về tiền sử tiêm chủng, nguy cơ phơi nhiễm và lợi ích dự phòng trước khi quyết định.
Ngoài vaccine do HPV, chị Phương cũng tiêm đầy đủ các vaccine như cúm, phế cầu, tả, thương hàn, sốt xuất huyết, viêm não Nhật Bản... tại Hệ thống Tiêm chủng VNVC để phòng bệnh. Ảnh: Diệu Thuần
Người từng nhiễm HPV, có kết quả xét nghiệm bất thường hoặc từng mắc bệnh liên quan đến HPV vẫn có thể được bác sĩ đánh giá để tiêm vaccine. Việc xét nghiệm HPV trước tiêm không phải yêu cầu bắt buộc, song người có dấu hiệu bất thường cần khám và điều trị theo chỉ định.
Tiêm vaccine không thay thế các biện pháp dự phòng khác. Phụ nữ vẫn cần tầm soát ung thư cổ tử cung theo độ tuổi và hướng dẫn chuyên môn; cả nam và nữ cần duy trì quan hệ tình dục an toàn, không hút thuốc, vận động và ăn uống hợp lý.
Vaccine HPV không được khuyến nghị trong thời gian mang thai. Người phát hiện có thai sau khi bắt đầu liệu trình cần hoãn các mũi còn lại đến sau thai kỳ và trao đổi với nhân viên y tế. Người từ 15 tuổi trở lên khi bắt đầu tiêm thường cần phác đồ ba mũi; lịch tiêm cụ thể thực hiện theo hướng dẫn của cơ sở y tế.
