Căn bệnh khiến nhiều người già âm thầm chịu cảnh mù lòa

Khoảng 70-80% người trên 60 tuổi có dấu hiệu đục thủy tinh thể, là một hiện tượng tự nhiên không thể tránh khỏi, nhưng có thể kiểm soát và điều trị hiệu quả nếu được khám mắt định kỳ.

"Đục thủy tinh thể là nguyên nhân hàng đầu gây mù lòa tại Việt Nam, nhưng nhiều người cao tuổi vẫn xem đây là hệ quả tất yếu của tuổi già, bỏ qua cơ hội điều trị", Ông Lương Trọng Tường, đại diện Bệnh viện Mắt Sài Gòn Sông Hàn, nói tại chương trình khám mắt nhân đạo cho đồng bào dân tộc thiểu số tại hai xã Khe Tre và Long Quảng (Huế), hôm 17/8.

Thủy tinh thể nằm phía sau đồng tử, có vai trò như một thấu kính giúp hội tụ ánh sáng lên võng mạc. Theo tuổi tác, các protein trong thủy tinh thể thay đổi, khiến bộ phận này dần mất độ trong suốt, trở nên cứng và đục. Ánh sáng vì thế khó đi qua, làm thị lực suy giảm.

Đục thủy tinh thể thường tiến triển âm thầm. Người bệnh có thể bắt đầu bằng biểu hiện nhìn mờ, lóa khi gặp ánh sáng, nhìn màu sắc kém rõ hoặc khó đọc sách, đi lại, lái xe. Khi bệnh nặng, thị lực có thể giảm nghiêm trọng, thậm chí dẫn tới mù lòa.

Điều đáng lo là nhiều người cao tuổi, đặc biệt ở vùng miền núi, vẫn cho rằng mắt mờ là điều khó tránh khi về già nên không đi khám. Trong khi đó, phần lớn trường hợp đục thủy tinh thể có thể điều trị hiệu quả bằng phẫu thuật thay thủy tinh thể khi có chỉ định.

"Tại các địa bàn miền núi, nơi người dân chủ yếu sống bằng nông, lâm nghiệp và còn hạn chế khả năng tiếp cận dịch vụ y tế chuyên sâu, khoảng cách địa lý và chi phí điều trị càng khiến nhiều người trì hoãn khám chữa bệnh", ông Tường nói.

Theo Bộ Y tế, Việt Nam hiện có khoảng 2 triệu người mù lòa, trong đó đục thủy tinh thể là nguyên nhân hàng đầu. Mỗi năm có khoảng 150.000 ca mắc mới, chủ yếu ở nhóm trên 50 tuổi. Đục thủy tinh thể không chỉ là vấn đề của từng người bệnh mà đang trở thành thách thức lớn đối với hệ thống chăm sóc mắt trong bối cảnh dân số Việt Nam già hóa nhanh. Năm 2024, Việt Nam có khoảng 14,2 triệu người từ 60 tuổi trở lên. Con số này được dự báo tăng lên khoảng 18 triệu vào năm 2030. Khi tuổi thọ tăng, số người có nguy cơ mắc các bệnh lý mắt liên quan đến lão hóa cũng gia tăng.

Chương trình "Mắt sáng cho người cao tuổi" giai đoạn 2025-2028 do Bộ Y tế, Hội Người cao tuổi phối hợp cùng các đơn vị triển khai nhằm bảo vệ thị lực, không chỉ giúp người cao tuổi sống khỏe, sống độc lập mà còn giảm gánh nặng cho gia đình và xã hội. Chương trình đặt mục tiêu khám, sàng lọc bệnh lý mắt cho trên 90% người cao tuổi, đồng thời hỗ trợ phẫu thuật kịp thời cho 100% trường hợp có chỉ định điều trị đục thủy tinh thể, ưu tiên người có hoàn cảnh khó khăn.

Tại Huế, Chương trình trao 1.000 suất khám mắt miễn phí, gồm đo thị lực, tư vấn và cấp thuốc. Hàng trăm người dân được các bác sĩ thăm khám, sàng lọc các bệnh lý về mắt; những trường hợp có chỉ định phẫu thuật được lập hồ sơ để tiếp tục hỗ trợ điều trị miễn phí.

Với người cao tuổi, phát hiện sớm và điều trị đúng thời điểm có thể giúp tránh mất thị lực không đáng có. Vì vậy, thay vì chấp nhận mắt mờ như một phần tất yếu của tuổi già, việc khám mắt định kỳ là bước quan trọng để giữ lại ánh sáng và khả năng tự chủ trong cuộc sống. Các bác sĩ khuyến cáo người dân khi nhận thấy các dấu hiệu như nhìn mờ, nhòe, chói sáng hoặc gặp khó khăn khi quan sát vào ban đêm cần đưa người thân đến cơ sở chuyên khoa kiểm tra ngay.