Ngáy, ngưng thở khi ngủ do viêm amidan

Lam, 19 tuổi, ngáy và ngưng thở khi ngủ, bác sĩ chẩn đoán do viêm amidan, VA quá phát.

Lam tái phát viêm amidan nhiều lần, nay amidan sưng to gây sốt, đau họng, ngáy to và hụt hơi khi ngủ. ThS.BS.CKI Nguyễn Thị Hương, Trung tâm Tai Mũi Họng, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, nội soi họng ghi nhận amidan sưng to, sung huyết, chiếm khoảng 75% kích thước hầu họng, bác sĩ chẩn đoán viêm amidan quá phát độ 4, viêm VA quá phát. VA là tổ chức lympho ở vòm mũi họng, cửa mũi sau, phát triển ở trẻ nhỏ để hỗ trợ miễn dịch.

Kết quả đa ký hô hấp cho thấy Lam ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn mức độ nặng. Đây là tình trạng đường hô hấp trên tắc nghẽn nhiều lần khi ngủ, làm giảm hoặc ngừng hoàn toàn luồng không khí (hơn 10 giây), gây gián đoạn nhịp thở, giảm oxy máu buộc não phải đánh thức cơ thể dậy chớp nhoáng khôi phục nhịp thở.

Theo bác sĩ Hương, VA đạt kích thước tối đa lúc trẻ 5-7 tuổi, sau đó giảm dần. Đến tuổi dậy thì (12-16 tuổi) hầu hết VA tự co nhỏ dần và tiêu biến. Tuy nhiên, amidan, VA của Lam tái nhiễm liên tục khiến tình trạng thoái triển chậm hơn bình thường.

Amidan quá phát độ 4 gần như che lấp toàn bộ hầu họng, kết hợp VA quá phát gây tắc nghẽn đường thở ở hai vị trí. Đường thở hẹp sẵn do amidan quá phát độ 4 kết hợp tình trạng cơ giãn thêm trong giai đoạn ngủ sâu (REM) khiến thành họng sụp xuống, chặn hoàn toàn luồng khí vài giây đến vài chục giây, gây ngưng thở do tắc nghẽn.

Lam được chỉ định phẫu thuật cắt amidan, nạo VA, tránh viêm amidan tái phát.

Bác sĩ Hương phẫu thuật cắt amidan cho Lam bằng phương pháp Coblator công nghệ plasma. Sau khi cắt hai amidan khoảng 4 cm (bình thường 1,5-2 cm), bác sĩ nạo VA cho người bệnh qua nội soi và chỉnh hình họng màn hầu lưỡi gà.

Hậu phẫu, Lam hồi phục tốt, xuất viện sau 24 giờ. Tái khám sau tuần một tuần vết mổ lành thương tốt, tình trạng ngủ ngáy, ngưng thở khi ngủ giảm sau hơn ba tuần phẫu thuật.

Viêm amidan mạn tính dễ tái phát khi gặp các yếu tố kích thích, lâu dần dẫn đến viêm quá phát. Triệu chứng thường gặp như sốt, đau họng, sưng amidan. Các triệu chứng tương tự viêm amidan cấp tính nhưng sẽ kéo dài hơn.

Bác sĩ Hương cho hay viêm amidan có chỉ định phẫu thuật khi biến chứng gây tắc nghẽn đường thở, tái đi tái lại thường xuyên, hạn chế các hoạt động hàng ngày. Nếu viêm amidan quá phát độ 1, 2, người bệnh có thể được điều trị nội khoa và theo dõi tại nhà.

Để phòng ngừa viêm amidan, mỗi người nên súc họng bằng nước muối sinh lý hàng ngày, đeo khẩu trang khi ra ngoài, giữ ấm cổ họng, hạn chế đồ lạnh, uống đủ nước, tránh các chất kích thích, tăng cường miễn dịch.

*Tên người bệnh đã được thay đổi