Điều gì xảy ra khi trẻ xem video độc hại mỗi ngày?

Việc liên tục xem video bạo lực, thô tục có thể khiến trẻ dần chai lì trước những nội dung gây sốc, giảm đồng cảm và bình thường hóa lời nói, hành vi gây hấn.

BS.CK2 Nguyễn Thanh Sang, Trưởng khoa Tâm lý lâm sàng - Phục hồi chức năng - Y học cổ truyền, Bệnh viện Nhi đồng 2, cho biết hiện không khó bắt gặp trẻ xem đi xem lại các video, livestream của những người sáng tạo nội dung trên mạng có ngôn ngữ thô tục, nội dung bạo lực hoặc hành vi gây hấn.

Theo bác sĩ, việc tiếp xúc lặp đi lặp lại với những nội dung này có thể dẫn đến "trơ lì cảm xúc" (desensitization), tức phản ứng cảm xúc trước một kích thích giảm dần sau nhiều lần tiếp xúc. Tình trạng này đáng lo hơn khi xảy ra ở trẻ nhỏ, diễn ra thường xuyên và thiếu sự đồng hành, giải thích của người lớn.

Ban đầu, trẻ có thể sợ hãi, khó chịu hoặc phản ứng mạnh khi thấy cảnh bạo lực, nghe lời nói tục tĩu. Tuy nhiên, sau nhiều lần tiếp xúc, những phản ứng này có thể mờ dần. Trẻ không còn cảm thấy nội dung đó bất thường hoặc đáng lo như trước.

Đáng lưu ý, tác động không chỉ nằm ở cảm xúc. Trẻ có thể giảm sự đồng cảm, ít sẵn lòng giúp đỡ người khác và dễ bắt chước cách nói chuyện gây hấn. Những lời lẽ độc hại lâu dần có thể được trẻ xem như một cách giao tiếp bình thường. Về lâu dài, tiếp xúc nhiều với nội dung bạo lực có thể ảnh hưởng khả năng điều hòa cảm xúc và sự đồng cảm của trẻ, từ đó tác động đến cách xây dựng các mối quan hệ xã hội.

Theo bác sĩ Sang, trẻ cũng có thể hình thành những quan niệm lệch lạc thông qua việc quan sát và bắt chước. Chẳng hạn, trẻ dần cho rằng chửi mắng, xúc phạm hoặc gây hấn bằng lời nói là những hành vi có thể chấp nhận. Việc thường xuyên tiếp xúc với nội dung kích thích mạnh cũng có thể khiến trẻ dần cần những nội dung kịch tính hơn để tạo ra mức phản ứng cảm xúc tương tự.

Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng ở mỗi trẻ không giống nhau. Nguy cơ phụ thuộc vào tần suất, thời gian tiếp xúc, độ tuổi của trẻ và mức độ đồng hành của người lớn. Không phải cứ xem một video không phù hợp là trẻ sẽ trở nên vô cảm, nhưng việc tiếp xúc sớm, thường xuyên và thiếu định hướng có thể làm tăng nguy cơ.

Bác sĩ Sang khuyến cáo cha mẹ nên chủ động trò chuyện với trẻ về những gì vừa xem, giúp con phân biệt nội dung phù hợp và không phù hợp, đâu là hành vi được chấp nhận trong đời thực.

Thay vì chỉ cấm đoán, phụ huynh có thể đặt giới hạn về thời gian và nội dung sử dụng thiết bị, đồng thời giải thích rõ lý do. Cha mẹ cũng cần làm gương, thể hiện thái độ không đồng tình trước những lời nói, hành vi phản cảm trên mạng.

Bên cạnh đó, việc nuôi dưỡng sự đồng cảm trong đời sống hàng ngày, như khuyến khích trẻ quan tâm, chăm sóc người khác, thú cưng hoặc chia sẻ cảm xúc, giúp trẻ hình thành khả năng nhận biết và điều chỉnh cảm xúc tốt hơn. Nếu trẻ có biểu hiện vô cảm, thường xuyên gây hấn hoặc bắt chước lời nói, hành vi độc hại kéo dài, phụ huynh nên đưa trẻ đến chuyên gia tâm lý trẻ em để được đánh giá và hỗ trợ phù hợp.