4 bệnh xương khớp thường gặp do thoái hóa sụn

Thoái hóa khớp, thoát vị đĩa đệm, gai cột sống và viêm khớp là những bệnh thường gặp khi sụn bị thoái hóa.

Thoái hóa khớp là bệnh lý của toàn bộ khớp, liên quan đến sự thay đổi của sụn khớp, xương dưới sụn, màng hoạt dịch và các mô quanh khớp, gây đau, cứng khớp và hạn chế vận động.

Bác sĩ Hoàng Quyết Tiến, Trung tâm Thông tin Y khoa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết sụn khớp có vai trò giảm ma sát và hấp thụ lực khi vận động. Khi sụn bị thoái hóa, bề mặt sụn mất dần độ trơn láng và đàn hồi, làm tăng áp lực lên xương dưới sụn và kích thích phản ứng viêm ở màng hoạt dịch.

Theo thời gian, tổn thương sụn, xương dưới sụn và màng hoạt dịch tác động qua lại, thúc đẩy quá trình thoái hóa tiến triển và tăng nguy cơ mắc các bệnh lý xương khớp, đặc biệt ở người trung niên và cao tuổi.

Thoái hóa khớp

Đây là bệnh lý phổ biến nhất do sụn khớp bị bào mòn theo thời gian. Sụn khớp vốn đóng vai trò như "đệm giảm xóc" giúp các đầu xương trượt lên nhau trơn tru. Khi sụn bị tổn thương và mất dần độ dày, khả năng phân tán lực của khớp suy giảm. Khi đó, các đầu xương cọ xát trực tiếp nhiều hơn, gây đau, viêm mức độ thấp và kích thích hình thành gai xương.

Người bệnh thường đau khớp khi vận động, giảm tầm vận động và có thể nghe tiếng lạo xạo, lục cục khi cử động. Khớp gối, khớp háng và cột sống là những vị trí thường bị ảnh hưởng. Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), thoái hóa khớp gối là nguyên nhân phổ biến gây đau mạn tính và giảm khả năng vận động ở người lớn tuổi.

Thoát vị đĩa đệm

Đĩa đệm nằm giữa các đốt sống, có chức năng giảm chấn và phân bố lực. Khi đĩa đệm bị thoái hóa, mất nước và giảm đàn hồi, vòng sợi trở nên yếu và dễ nứt rách, nhân nhầy có thể dịch chuyển ra ngoài và chèn ép rễ thần kinh.

Người bệnh có thể đau cổ, đau lưng, tê bì hoặc đau lan xuống tay, chân. Đây là hậu quả của quá trình đĩa đệm suy yếu theo thời gian, làm giảm khả năng chịu lực và tăng nguy cơ tổn thương khi cột sống chịu áp lực hoặc vận động sai tư thế.

Gai cột sống

Gai cột sống là tình trạng hình thành các mỏm xương ở thân đốt sống hoặc quanh khớp cột sống. Đây thường là phản ứng của cơ thể trước tình trạng thoái hóa sụn và đĩa đệm kéo dài.

Các gai xương có thể gây đau, cứng cột sống và trong một số trường hợp chèn ép thần kinh, làm tăng cảm giác đau hoặc tê yếu. Đây là một biểu hiện khá phổ biến của quá trình lão hóa và thoái hóa cột sống theo thời gian, đặc biệt ở người trung niên và người lớn tuổi.

Viêm khớp

Thoái hóa sụn kéo dài có thể kích thích phản ứng viêm tại khớp. Tình trạng viêm làm tăng đau, sưng, nóng khớp và tiếp tục thúc đẩy quá trình phá hủy sụn.

Quá trình sụn khớp bị bào mòn theo thời gian khiến bề mặt khớp trở nên kém trơn láng, làm tăng ma sát khi vận động. Điều này không chỉ gây đau và cứng khớp mà còn tạo điều kiện cho các phản ứng viêm tại chỗ xuất hiện và duy trì, từ đó làm tổn thương khớp nặng hơn.

Theo bác sĩ Tiến, thoái hóa sụn là quá trình khó tránh khỏi theo tuổi tác nhưng có thể làm chậm tiến triển nếu kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ như thừa cân, ít vận động, lao động nặng hoặc chấn thương khớp. Thường xuyên bổ sung bộ đôi tinh chất thiên nhiên collagen type II không biến tính và collagen peptide thủy phân, màng vỏ trứng (eggshell membrane), tinh chất nghệ (turmeric root), chondroitin sulfate... có thể giúp nuôi dưỡng sụn khớp, hỗ trợ làm chậm thoái hóa khớp.