Dấu hiệu nhận biết sớm trầm cảm sau sinh

Sau sinh, nhiều phụ nữ trải qua giai đoạn buồn bã, lo lắng, dễ xúc động do thay đổi nội tiết, áp lực chăm sóc trẻ. Theo ThS.BS Phạm Văn Dương, khoa Nội Tổng hợp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, những cảm xúc tiêu cực này kéo dài có thể là dấu hiệu của trầm cảm sau sinh.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), khoảng 340 triệu người trên thế giới mắc trầm cảm, trong đó ít nhất 15% từng có biểu hiện trầm cảm ở một giai đoạn của cuộc sống, đặc biệt sau sinh. Tại Việt Nam, các nghiên cứu cho thấy tỷ lệ trầm cảm sau sinh dao động 11-33%, thường khởi phát trong 4 tuần đầu sau sinh. Nhận biết sớm dấu hiệu trầm cảm sau sinh giúp người mẹ được điều trị kịp thời.

Buồn bã kéo dài, mất hứng thú với mọi việc

Một trong những dấu hiệu điển hình của trầm cảm sau sinh là cảm giác buồn bã, trống rỗng hoặc tuyệt vọng kéo dài. Người mẹ dần mất hứng thú với các hoạt động từng yêu thích, kể cả chăm sóc, tương tác với con, có thể cảm thấy vô cảm, xa cách với chính đứa con của mình, từ đó gia tăng mặc cảm và tự trách bản thân.

Rối loạn giấc ngủ, ăn uống

Người bị trầm cảm sau sinh rối loạn giấc ngủ thường nghiêm trọng. Người mẹ không thể ngủ hoặc ngược lại ngủ quá nhiều song vẫn cảm thấy mệt mỏi, uể oải.

Thói quen ăn uống cũng thay đổi rõ rệt. Một số người chán ăn, sụt cân nhanh, số khác ăn nhiều bất thường như một cách giải tỏa cảm xúc. Những thay đổi này ảnh hưởng đến sức khỏe người mẹ, tác động đến việc hồi phục sau sinh, chất lượng sữa cho con bú.

Mệt mỏi, giảm khả năng tập trung

Cảm giác kiệt sức, thiếu năng lượng là than phiền thường gặp ở phụ nữ trầm cảm sau sinh. Những việc đơn giản hằng ngày trở nên nặng nề, kèm suy giảm khả năng tập trung, ghi nhớ, làm gia tăng cảm giác bất lực và lo âu. Nhiều người tự đánh giá bản thân là "người mẹ tồi", "không đủ khả năng chăm con", dù đã rất nỗ lực.

Dễ bùng nổ cảm xúc

Không ít người mắc trầm cảm sau sinh biểu hiện bằng trạng thái lo âu quá mức. Họ lo sợ con mắc bệnh, bị tai nạn hoặc có điều gì đó xấu sắp xảy ra. Một số kiểm tra con liên tục, không dám rời con dù chỉ trong thời gian ngắn. Người mẹ có thể trở nên cáu gắt, dễ nổi nóng với chồng, người thân hoặc cả em bé. Những cơn bùng nổ cảm xúc này thường gây cảm giác tội lỗi, xấu hổ, khiến họ thu mình và né tránh giao tiếp.

Cảm giác tội lỗi, vô dụng

Cảm giác tội lỗi kéo dài là dấu hiệu quan trọng giúp phân biệt trầm cảm sau sinh với những khó khăn tâm lý thông thường. Người mẹ tự trách mình vì sinh con không khỏe mạnh như mong đợi, vì không đủ sữa cho con hoặc đơn giản vì "không hạnh phúc như mọi người nghĩ". Nhiều phụ nữ rơi vào trạng thái tuyệt vọng, cho rằng tương lai chỉ toàn khó khăn, không có lối thoát. Họ mất niềm tin vào bản thân và cuộc sống, cảm thấy mình là gánh nặng cho gia đình.

Suy nghĩ làm hại bản thân hoặc bé

Ở mức độ nặng, trầm cảm sau sinh có thể kèm theo những suy nghĩ tiêu cực thoáng qua hay lặp lại như tự làm hại bản thân hoặc em bé.

Theo bác sĩ Dương, đây là dấu hiệu cảnh báo khẩn cấp, người mẹ cần được hỗ trợ y tế và tâm lý ngay để bảo đảm an toàn cho mẹ và con. Phụ nữ sau sinh nên đến bệnh viện uy tín khám khi triệu chứng buồn bã, lo âu, mệt mỏi kéo dài trên hai tuần. Điều trị trầm cảm sau sinh gồm tư vấn tâm lý, liệu pháp hành vi - nhận thức, hỗ trợ từ gia đình. Một số trường hợp cần dùng thuốc theo chỉ định bác sĩ.