Tưởng bệnh xương khớp hóa tắc động mạch

Ông Chris, 79 tuổi, đau nhức chân tưởng bệnh xương khớp do tuổi cao, nay bác sĩ chẩn đoán tắc động mạch đùi trái.

PGS.TS.BS Vũ Hữu Vĩnh, Giám đốc Trung tâm Ngoại Lồng ngực - Mạch máu, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết người bệnh hẹp tắc động mạch nhiều vị trí ở chân, nặng nhất ở vùng đùi hai bên. Động mạch đùi trái khoảng 10 cm tắc hoàn toàn, khiến lượng máu xuống chân giảm nghiêm trọng. Nếu không tái thông kịp thời, người bệnh có thể bị thiếu máu chi dẫn đến loét, nhiễm trùng, hoại tử, phải cắt cụt chi.

Ông Chris hút thuốc lá nhiều năm, tuổi cao, tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu và thừa cân - những yếu tố thúc đẩy xơ vữa động mạch. Theo phó giáo sư Vĩnh, các chất độc trong khói thuốc lá gây tổn thương nội mạc mạch máu, thúc đẩy phản ứng viêm và hình thành mảng xơ vữa. Theo thời gian, mảng xơ vữa lớn dần khiến lòng động mạch hẹp lại, làm giảm dòng máu đến chân, dẫn đến tắc hoàn toàn.

Phó giáo sư Vĩnh nhận định cần sớm tái thông động mạch đùi trái. Tuy nhiên, người bệnh lớn tuổi, nhiều bệnh nền, êkíp quyết định can thiệp nội mạch nhằm tái lập dòng máu nhưng hạn chế sang chấn cho cơ thể.

Với sự hỗ trợ của hệ thống C-arm, êkíp nong và đặt một stent dài đến 12 cm, thông qua động mạch đùi đến vùng mạch tổn thương ở chân trái. Stent bung ra áp sát hoàn toàn vào thành trong động mạch chủ, tạo thành lớp bảo vệ chắc chắn, vừa che phủ toàn bộ điểm xơ vữa, khơi thông dòng chảy để máu xuống nuôi chân.

Ngay sau can thiệp, chân người bệnh ấm và hồng hào trở lại. Ông Chris hết tê bì chân trái, có thể đi lại nhẹ nhàng, được xuất viện sau một tuần can thiệp. Với các đoạn động mạch bị hẹp ở chân phải, êkíp chưa can thiệp ngay, chọn điều trị nội khoa, kiểm soát các yếu tố nguy cơ. Người bệnh được đánh giá lại để tiếp tục điều trị khi thể trạng ổn định.

Động mạch chi dưới có nhiệm vụ đưa máu giàu oxy đến chân. Khi lòng mạch bị xơ vữa, hẹp dần, người bệnh xuất hiện triệu chứng đau cách hồi, tức đau hoặc mỏi chân khi đi bộ và giảm khi nghỉ.

Ở giai đoạn nặng, cơn đau xuất hiện ngay cả khi nghỉ, đặc biệt về đêm, chân lạnh, tái nhợt, tê bì, xuất hiện vết loét lâu lành hoặc vùng da đổi màu. Đây có thể là dấu hiệu thiếu máu chi nghiêm trọng.

Theo phó giáo sư Vĩnh, hút thuốc lá là một trong những yếu tố nguy cơ quan trọng của bệnh động mạch chi dưới. Ngoài ra, tuổi cao, tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, thừa cân, ít vận động và bệnh lý tim mạch cũng thúc đẩy quá trình xơ vữa mạch máu tiến triển nhanh.

Khi có dấu hiệu đau, mỏi hoặc tê chân thường xuyên khi đi lại, giảm khi nghỉ, người bệnh nên khám sớm để được kiểm tra tuần hoàn chi dưới. Siêu âm Doppler mạch máu, chụp CT mạch máu hoặc chụp DSA có thể được chỉ định tùy trường hợp.

Phương pháp điều trị được chỉ định tùy thuộc mức độ tổn thương như điều trị nội khoa kiểm soát huyết áp, mỡ máu, kết hợp bỏ thuốc lá, tập luyện phục hồi tuần hoàn; hoặc tái thông mạch bằng can thiệp nội mạch, phẫu thuật.

* Tên người bệnh đã được thay đổi