Trẻ khỏi tay chân miệng bao lâu sẽ tái nhiễm?
Con tôi 3 tuổi mắc chân tay miệng vừa khỏi hai tuần, bao lâu sẽ tái nhiễm và làm thế nào để không tái nhiễm? (Tú Ân, 30 tuổi, Vĩnh Long)
Trả lời:
Bệnh tay chân miệng do nhóm virus đường ruột Enterovirus gây ra với nhiều chủng khác nhau như Coxsackievirus A16, A6, Enterovirus 71 (EV71). Riêng chủng EV71 có nhiều phân nhóm như B3, B4, B5, C1, C4, C5. Sau khi khỏi bệnh, cơ thể trẻ chỉ tạo miễn dịch với chủng virus đã mắc, không tạo miễn dịch chéo với các chủng, phân nhóm khác. Do đó, nếu trẻ tiếp xúc với nhóm, phân nhóm khác với loại đã mắc vẫn có nguy cơ tái nhiễm. Ví dụ, trẻ từng mắc chủng A16 vẫn có thể tái nhiễm chủng EV71 nếu tiếp xúc với chủng này hoặc tiếp tục tái nhiễm với các phân nhóm chưa từng nhiễm của chính chủng EV71. Thời gian tái nhiễm có thể vài tuần, vài tháng phụ thuộc vào chủng virus lưu hành, vệ sinh, khả năng miễn dịch của trẻ. Một trẻ có thể tái nhiễm 2-3 lần và tỷ lệ nhiều hơn ở trẻ suy dinh dưỡng, trẻ sơ sinh, trẻ mắc bệnh khiến hệ miễn dịch suy giảm.
Tay chân miệng thường gặp ở trẻ dưới 10 tuổi, đặc biệt ở nhóm dưới 6 tuổi. Mầm bệnh dễ lây qua nước dịch mũi họng, nước bọt, bàn tay, phân của người bệnh. Vì vậy, ở những nơi tập trung đông trẻ như nhà trẻ, trường học có thể làm tăng nguy cơ lây lan. Bộ Y tế vừa khuyến cáo nguy cơ số ca mắc tiếp tục tăng khi trẻ bước vào năm học mới 2026-2027. Lý do, khi đi học, trẻ thường xuyên tiếp xúc gần, dùng chung đồ chơi và sinh hoạt trong không gian tập thể có thể dễ dàng mắc bệnh. Năm nay đang rơi vào chu kỳ 3 năm của dịch tay chân miệng, sau đợt dịch lớn năm 2023 với chủng virus EV71 chiếm ưu thế gây nhiều ca tử vong.
Ban mụn nước mọc ở chân trẻ mắc tay chân miệng. Ảnh: Bảo Ngọc
Để giúp trẻ tránh tái nhiễm bệnh, phụ huynh, nhà trường, nhà trẻ cần thực hiện tốt và thường xuyên nguyên tắc "3 sạch": ăn uống sạch, ở sạch, bàn tay sạch. Cụ thể, cần dạy trẻ và giúp trẻ thường xuyên rửa tay bằng xà phòng với nước sạch, đặc biệt là khi ăn và sau khi đi vệ sinh, chơi đồ chơi, hắt hơi, nhảy mũi, ho. Nhắc trẻ hạn chế đưa tay lên mắt, mũi, miệng. Nhà cửa, bề mặt tiếp xúc, bàn ghế, sàn nhà đồ chơi, dụng cụ học tập của trẻ... cần được thường xuyên lau chùi, khử khuẩn với dung dịch sát khuẩn. Quần áo, chăn gối, khăn mặt cần giặt bằng xà phòng với nước nóng để tiêu dịch virus. Không gian sống cần thông thoáng, sạch sẽ, sử dụng thùng rác có nắp đậy và xử lý đúng cách, hoặc vứt bỏ để ngăn ngừa virus lây truyền qua đường tiêu hóa. Cần cho trẻ ăn uống đủ chất dinh dưỡng, uống đủ nước, tăng cường vitamin từ rau củ, nước trái cây, cho trẻ ngủ đủ giấc, tránh thức khuya để tăng cường chất đề kháng.
Cần tránh cho trẻ tiếp xúc với người đang mắc bệnh tay chân miệng, mang khẩu trang khi đến nơi đông người, nơi công cộng, khu vui chơi. Không dùng chung vật dụng cá nhân như ly, chén, muỗng, khăn mặt với người khác. Nếu có dịch bùng phát, phụ huynh hạn chế đưa trẻ đến những nơi đông người như nhà trẻ, trường học, khu vui chơi. Khi trẻ tái nhiễm bệnh, phụ huynh nên cho trẻ nghỉ học, đưa đi khám và cần theo dõi sát các dấu hiệu nặng như sốt cao không hạ, giật mình, run tay chân, thở nhanh, quấy khóc liên tục, bỏ ăn...
Hiện vaccine tay chân miệng được Bộ Y tế cấp phép từ tháng 3. Vaccine được sử dụng cho trẻ từ 2 tháng tuổi đến dưới 6 tuổi, giúp phòng chủng virus EV71 gây bệnh tay chân miệng nguy hiểm và khả năng bảo vệ chéo với các phân nhóm khác nhau, giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và tái nhiễm. VNVC đang xúc tiến các thủ tục và chuẩn bị đưa về Việt Nam, triển khai tiêm cho trẻ tại gần 300 trung tâm trên cả nước.
Ngoài bệnh tay chân miệng, hiện có nhiều bệnh nguy cơ lây qua đường hô hấp và tiêu hóa khi trẻ tựu trường, phụ huynh nên rà soát lịch tiêm chủng để tiêm bù, tiêm vét, tiêm bổ sung các mũi còn thiếu, giúp trẻ tránh mắc bệnh chồng bệnh.
Quản lý Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC
