Đột ngột yếu liệt do u tuyến thượng thận

Anh Hoàng, 43 tuổi, bất ngờ yếu liệt hai chân, hạ kali máu, bác sĩ phát hiện có khối u tuyến thượng thận.

Anh Hoàng có biểu hiện mệt nhiều, hai chân yếu nên được cấp cứu, sau đó vào Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM điều trị.

Lúc nhập viện, huyết áp tâm thu của anh lên 160 mmHg (bình thường khoảng 120 mmHg), xét nghiệm kali máu chỉ 1,47 mmol/L (bình thường 3,5-5,0 mmol/L). Ban đầu bệnh nhân có biểu hiện yếu cơ cổ, yếu hai tay, sau đó đột ngột yếu hai chi dưới, sức cơ còn 3/5 do hạ kali máu nặng. Kết quả chụp CT phát hiện khối u tuyến thượng thận trái kích thước khoảng 2 cm.

TS.BS Lê Phúc Liên, Trưởng đơn vị Niệu nữ, Trung tâm Tiết niệu - Thận học - Nam khoa, cho biết khối u tiết quá mức hormone aldosterone, khiến cơ thể tăng giữ muối và nước nhưng đào thải nhiều kali qua nước tiểu. Khi aldosterone tăng bất thường, kali trong máu giảm sâu, có thể gây yếu cơ, thậm chí liệt đột ngột.

Bác sĩ Liên chẩn đoán anh Hoàng mắc hội chứng Conn hay còn gọi cường aldosterone nguyên phát. Bệnh thường diễn tiến âm thầm, người bệnh có thể chỉ nhận thấy huyết áp tăng, mệt mỏi, yếu cơ, chuột rút hoặc những cơn yếu liệt thoáng qua.

Theo bác sĩ Liên, phẫu thuật loại bỏ khối u là phương pháp điều trị triệt để, song anh Hoàng không thể mổ ngay do kali quá thấp khiến hoạt động điện của cơ tim bị rối loạn, tăng nguy cơ rối loạn nhịp nguy hiểm.

Các bác sĩ Thận, Nội tiết cùng hội chẩn để xây dựng kế hoạch điều trị, ưu tiên đưa kali về mức an toàn trước khi phẫu thuật.

Tại khoa Nội tiết - Đái tháo đường, người bệnh được TS.BS Trần Hữu Thanh Tùng truyền tĩnh mạch bù kali, theo dõi xét nghiệm kali máu 3 giờ/lần, kiểm soát huyết áp và theo dõi sát tình trạng tim mạch.

Sau một tuần điều trị, chỉ số kali của anh Hoàng ổn định, bác sĩ Liên phẫu thuật cắt tuyến thượng thận chứa khối u bằng robot Da Vinci Xi.

Tuyến thượng thận nằm sâu trong ổ bụng, gần nhiều mạch máu và cơ quan quan trọng. Bác sĩ Liên quan sát phẫu trường dưới hình ảnh 3D phóng đại 10-15 lần, điều khiển các cánh tay robot bóc tách khối u, đồng thời kiểm soát tốt các mạch máu, bảo tồn cơ quan lân cận và giảm sang chấn cho người bệnh.

Một ngày sau mổ, anh Hoàng có thể vận động nhẹ nhàng, chỉ số kali và huyết áp dần ổn định. Anh xuất viện sau 3 ngày.

Tuyến thượng thận nằm phía trên hai quả thận, sản xuất nhiều hormone quan trọng, trong đó aldosterone tham gia điều hòa huyết áp và kali. Khi khối u sản xuất quá mức hormone này, người bệnh có thể bị tăng huyết áp và mất kali qua thận.

Bệnh thường diễn tiến âm thầm đến khi xuất hiện tăng huyết áp khó kiểm soát, yếu cơ, mệt mỏi, chuột rút hoặc yếu liệt đột ngột. Tình trạng này kéo dài còn tác động lên thận và ảnh hưởng dẫn truyền điện trong tim, làm tăng nguy cơ rối loạn nhịp tim nguy hiểm, thậm chí ngừng tim (đột tử).

Bác sĩ Liên khuyến cáo người tăng huyết áp kèm hạ kali máu không rõ nguyên nhân hoặc khó kiểm soát dù đã điều trị nên khám để tìm nguyên nhân. Người bệnh không nên tự bổ sung kali kéo dài hoặc chỉ dùng thuốc hạ áp mà bỏ qua nguyên nhân gây bệnh.

* Tên người bệnh đã được thay đổi