Hiệp hội Tim mạch Mỹ (AHA) khuyến cáo nữ giới không nên tiêu thụ quá 6 muỗng cà phê (25 g) đường bổ sung mỗi ngày và nam giới không quá 9 muỗng (36 g). Chỉ một lon nước ngọt 350 ml đã chứa khoảng 10 muỗng cà phê đường nhưng hầu như không mang lại giá trị dinh dưỡng.
Đường không chỉ tác động đến quá trình chuyển hóa mà còn có nguy cơ ảnh hưởng đến hầu hết các cơ quan quan trọng trong cơ thể, từ não bộ, tim mạch đến hệ tiêu hóa và cả làn da.
Tăng cân và béo phì
Tiêu thụ quá nhiều đường bổ sung (đặc biệt từ đồ uống) có thể gia tăng nguy cơ béo phì. Các loại nước ngọt, trà sữa chứa nhiều fructose, khác với glucose, loại đường này không khiến bạn cảm thấy no mà ngược lại còn kích thích cảm giác thèm ăn. Quá nhiều fructose gây kháng leptin, loại hormone chịu trách nhiệm điều hòa cảm giác no. Khi tín hiệu này bị chặn, bạn sẽ ăn mất kiểm soát, dần dần dẫn đến tăng cân không mong muốn.
Tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch
Theo Tổ chức Y tế Thê giới (WHO), bệnh tim là một trong những nguyên nhân tử vong hàng đầu thế giới. Chế độ ăn nhiều đường gây ra tình trạng viêm nhiễm, tăng triglyceride (mỡ máu), huyết áp và đường huyết, tất cả đều là nguy cơ hàng đầu của bệnh tim mạch. Nó còn liên quan đến nguy cơ đột quỵ và xơ vữa động mạch cao hơn.
Mụn trứng cá và các vấn đề về da
Thực phẩm có chỉ số đường huyết (GI) cao làm tăng nhanh lượng đường trong máu và nồng độ insulin. Quá trình này kích thích tiết hormone androgen, thúc đẩy sản xuất dầu, gây viêm, đều là những điều kiện lý tưởng để mụn trứng cá bùng phát.
Ăn nhiều đường tạo ra các hợp chất gọi là AGEs (Advanced Glycation End-products), trực tiếp phá hủy collagen và elastin, hai loại protein giữ cho da săn chắc và đàn hồi. Khi các sợi này bị tổn thương, da sẽ mất đi độ căng, xuất hiện nếp nhăn và chảy xệ sớm hơn so với tuổi thật. Vì vậy, hạn chế đường chính là một trong những phương pháp làm đẹp từ bên trong hiệu quả.
Tăng nguy cơ mắc bệnh tiểu đường type 2
Cơ thể chuyển hóa carbohydrate thành glucose và sử dụng insulin để đưa đường từ máu vào tế bào - một cơ chế hoạt động bình thường khi lượng đường ở mức vừa phải. Tuy nhiên, tiêu thụ quá nhiều đường bổ sung khiến tuyến tụy quá tải, tế bào giảm nhạy cảm insulin, làm tăng nguy cơ kháng insulin, tiền tiểu đường và đái tháo đường type 2. Ăn nhiều đồ ngọt cũng dẫn đến béo phì, yếu tố nguy cơ hàng đầu của căn bệnh này.
Tăng nguy cơ ung thư
Chế độ ăn nhiều đường thúc đẩy tình trạng viêm hệ thống và kháng insulin - hai môi trường thuận lợi cho tế bào ung thư phát triển. Béo phì do ăn nhiều đường cũng là nguyên nhân gây ra ít nhất 13 loại ung thư khác nhau, chẳng hạn ung thư tuyến tiền liệt ở nam giới và ung thư vú ở nữ giới. Cắt giảm đường là một bước bảo vệ cơ thể quan trọng.
Ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe tinh thần
Khi ăn đường, não bộ tiết ra dopamine tạo cảm giác hưng phấn tạm thời, nhưng sau đó là sự sụt giảm mạnh khiến tâm trạng trở nên tồi tệ. Nghiên cứu cho thấy những người tiêu thụ trên 67 g đường mỗi ngày có nguy cơ mắc trầm cảm cao hơn 23% so với nhóm tiêu thụ ít hơn 40 g. Đường còn có nguy cơ gây viêm não và làm gián đoạn các tín hiệu thần kinh, dẫn đến suy giảm nhận thức về lâu dài.
Tăng khả năng mắc bệnh gan nhiễm mỡ
Fructose chủ yếu được chuyển hóa tại gan. Khi tiêu thụ quá nhiều trong thời gian ngắn, chẳng hạn từ một ly nước ngọt lớn khiến gan không xử lý kịp và sẽ chuyển phần dư thừa thành chất béo.
Quá trình tích tụ mỡ này dẫn đến bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu (NAFLD). Những người dùng nhiều đồ uống có đường hàng ngày có nguy cơ mắc bệnh này cao hơn 56% so với người không uống.
Ngoài các bệnh lý kể trên, đường có thể gây "hiệu ứng domino" lên nhiều cơ quan trong cơ thể. Đường huyết cao làm tổn thương mạch máu nhỏ ở thận, tăng nguy cơ suy thận. Trong khoang miệng, vi khuẩn chuyển hóa đường thành axit phá hủy men răng, gây sâu răng và viêm lợi. Lượng đường cao cũng làm tăng axit uric, dễ khởi phát bệnh gout đồng thời liên quan đến nguy cơ suy giảm trí nhớ và các bệnh lý như Alzheimer.
(Theo Healthline)
