Chấn thương thường gặp khi dọn nhà đón Tết

ThS.BS Trần Ngọc Chọn, Trung tâm Chấn thương Chỉnh hình, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết dọn dẹp nhà cửa là công việc đơn giản nhưng nếu thực hiện dồn dập trong thời gian ngắn và sai cách có thể dễ dàng làm tổn thương xương khớp. Ngồi hàng giờ để gói bánh, bày trí lại vật dụng, rướn người lau chùi đồ vật trên cao... có thể gây áp lực và căng thẳng quá mức lên các khớp, dẫn đến chấn thương. Dưới đây là một số vị trí dễ bị chấn thương trong những ngày này.

Cột sống

Chấn thương cột sống khi dọn nhà đón Tết thường do căng cơ nhưng đôi khi là dấu hiệu của nhiều bệnh lý như thoát vị đĩa đệm, trượt đốt sống, hẹp ống sống... Tình trạng chủ yếu xảy ra do tư thế làm việc không đúng, biểu hiện đặc trưng là đau lưng. Cơn đau thường xảy ra khi người bệnh nâng vác đồ vật từ dưới đất lên bằng cách nghiêng hoặc cúi người xuống. Tư thế này buộc cột sống bị bẻ cong và chịu sức ép lớn, có thể gây chấn thương dù chỉ nâng vật nhẹ. Khom lưng khi nấu ăn hoặc lau dọn gầm giường trong thời gian dài khiến toàn bộ trọng lượng cơ thể dồn vào lưng dưới, làm cho các cơ cạnh cột sống và dây chằng bị quá tải.

Vai

Cơ chóp xoay vai chịu trách nhiệm cho các hoạt động dạng vai, xoay vai, giữ cho chỏm xương cánh tay nằm cân bằng trên ổ chảo xương vai khi thực hiện các động tác cần đưa tay quá đầu. Với tần suất hoạt động cao, nhất là trong những ngày cận Tết do nhu cầu dọn dẹp tăng cao, cơ chóp xoay là một trong những vị trí rất dễ bị chấn thương. Các động tác như với tay quét mạng nhện trên cao, lau chùi nóc tủ... đều có thể gây rách, đứt gân cơ.

Đau khi cử động vai, thực hiện các động tác giang tay, đưa tay ra trước hoặc lên cao như mặc quần áo, chải tóc, lấy đồ vật ở trên cao... là dấu hiệu đặc trưng của chấn thương này. Người bệnh thường bị đau nhiều hơn về đêm, cơn đau có thể lan xuống cánh tay và giảm khả năng vận động. Trong một số trường hợp, bệnh có thể phát triển thành các biến chứng đông cứng khớp vai, viêm dính khớp vai...

Cổ tay, ngón tay

Dọn dẹp vệ sinh, trang trí nhà cửa, nấu nướng... đều cần có sự tham gia của đôi bàn tay. Lúc này, ngón tay, bàn tay, cổ tay gần như phải hoạt động liên tục, dễ dàng dẫn đến chấn thương như viêm gân, trật khớp. Ví dụ, các động tác cắt, thái, nhào trộn khi nấu ăn lặp lại thường xuyên có thể gây viêm gân cổ tay; tì đè vào các ngón tay trong lúc lau chùi có thể làm tăng áp lực lên các khớp ngón tay, gây sưng, đau, cứng khớp...

Bác sĩ Chọn gợi ý một số phương pháp phòng tránh chấn thương trong những ngày tất bật cuối năm.

Chọn dụng cụ hỗ trợ phù hợp như sử dụng chổi, cây lau sàn có tay cầm dài để không phải vươn tay hoặc cúi người quá thấp. Ngồi ghế thay vì ngồi xổm hoặc đứng trong thời gian dài, sử dụng rổ có bánh xe khi cần di chuyển đồ vật nặng hoặc nhiều...

Làm việc đúng tư thế là cách tốt nhất để giảm lực tải lên các khớp. Khi dọn dẹp nhà cửa, nên hạn chế cúi khom lưng, quỳ gối, vươn người lên cao, ngồi xổm hoặc ngồi khoanh chân, đứng một chỗ quá lâu, lên hoặc xuống cầu thang nhiều lần... Khi nâng vật nặng, nên giữ thẳng lưng, chùng gối xuống để chia đều sức nặng lên hai đùi, đưa đồ vật lại càng gần cơ thể càng tốt, sau đó từ từ nâng lên cao.

Chia nhỏ kế hoạch dọn dẹp thành nhiều ngày thay vì dồn nhiều việc cùng lúc để tránh gây quá tải lên các khớp.

Đi khám ngay khi phát hiện các dấu hiệu bất thường. Một số chấn thương có thể kiểm soát tốt nếu chăm sóc tại nhà đúng cách, song có trường hợp nặng, cần được bác sĩ chẩn đoán để kịp thời điều trị, tránh các biến chứng nặng nề. Người đã mắc các bệnh lý xương khớp cần tái khám định kỳ để bác sĩ theo dõi sức khỏe và điều chỉnh phác đồ điều trị nếu cần thiết.