Xét nghiệm CEA sau điều trị ung thư là gì?

Tôi mắc ung thư đại trực tràng, chưa di căn và đã được phẫu thuật. Bác sĩ dặn khi tái khám cần làm xét nghiệm chỉ số CEA định kỳ. Xét nghiệm này có vai trò gì? (Đặng Hoàng Minh, Hà Nội)

Trả lời:

Sau phẫu thuật ung thư đại trực tràng, dù chưa phát hiện di căn và đã được loại bỏ khối u, người bệnh vẫn cần theo dõi định kỳ vì ung thư có thể tái phát tại chỗ hoặc ở những cơ quan khác.

Xét nghiệm chỉ số CEA (carcinoembryonic antigen - kháng nguyên biểu mô phôi) là một trong những phương pháp được sử dụng để hỗ trợ theo dõi bệnh trong giai đoạn sau phẫu thuật.

CEA là một loại protein có thể được tạo ra bởi tế bào ung thư, trong đó có ung thư đại trực tràng. Tuy nhiên, không phải người bệnh nào cũng bị tăng CEA. Trước khi điều trị, bác sĩ thường xét nghiệm CEA để xác định mức ban đầu. Nếu chỉ số này tăng trước phẫu thuật và giảm sau khi khối u được loại bỏ, CEA có thể trở thành một chỉ dấu hữu ích để theo dõi trong những lần tái khám tiếp theo.

CEA thường được kiểm tra mỗi 3-6 tháng trong khoảng hai năm đầu, sau đó khoảng 6 tháng một lần trong những năm tiếp theo. Lịch theo dõi cụ thể có thể thay đổi dựa trên giai đoạn bệnh, nguy cơ tái phát cũng tình trạng của từng người bệnh.

Mục đích của xét nghiệm CEA nhằm theo dõi xu hướng thay đổi của chỉ số theo thời gian. Nếu chỉ số tăng và tiếp tục tăng qua các lần xét nghiệm, nhất là người từng có CEA tăng trước điều trị và giảm sau phẫu thuật, bác sĩ có thể nghi ngờ bệnh tái phát và chỉ định kiểm tra thêm.

Tuy nhiên, CEA tăng không đồng nghĩa ung thư đã tái phát. Chỉ số này cũng có thể thay đổi do một số nguyên nhân như hút thuốc lá hoặc một số bệnh lý khác. Vì vậy, bác sĩ không dựa vào một kết quả CEA đơn lẻ để kết luận bệnh tái phát. Khi CEA tăng bất thường, người bệnh có thể được chỉ định thêm các phương pháp như chụp CT, MRI, nội soi đại trực tràng hoặc những xét nghiệm phù hợp khác trước khi đưa ra kết luận.

Ngược lại, CEA duy trì ổn định cũng không thể đảm bảo ung thư không tái phát. Một số người bệnh ung thư đại trực tràng có CEA bình thường ngay từ thời điểm chẩn đoán. Do đó, chỉ số này có thể không phản ánh chính xác diễn biến bệnh ở tất cả trường hợp.

Xét nghiệm CEA không được sử dụng đơn độc để tầm soát ung thư đại trực tràng ở người khỏe mạnh. Giá trị của xét nghiệm này chủ yếu giúp theo dõi một người bệnh đã được chẩn đoán ung thư và sau điều trị nhằm so sánh sự thay đổi qua các thời điểm.

Bạn nên tuân thủ lịch tái khám và xét nghiệm khi được chỉ định để bác sĩ có thể phát hiện sớm những bất thường (nếu có), từ đó đánh và đưa ra hướng xử trí phù hợp.

Khoa Ung bướu
Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội