WHO đề xuất dán nhãn dinh dưỡng mặt trước bao bì thực phẩm
WHO Việt Nam đề nghị nhà chức trách áp dụng quy định bắt buộc in nhãn cảnh báo dinh dưỡng ở mặt trước bao bì thực phẩm chế biến sẵn, đồng thời siết chặt hoạt động quảng cáo nhắm vào trẻ nhỏ nhằm ngăn chặn làn sóng bệnh không lây nhiễm.
Khuyến nghị trên vừa được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) tại Việt Nam đưa ra nhân Ngày An toàn Người bệnh Thế giới 17/9 năm nay. Khảo sát gần nhất của cơ quan này chỉ ra mức chi tiêu bình quân của người Việt cho các mặt hàng siêu chế biến như xúc xích, snack, mì ăn liền chạm mốc gần 3,1 triệu đồng mỗi năm vào năm 2024, tăng mạnh so với mức 2,4 triệu đồng ghi nhận năm 2017.
"Lối sống bận rộn đẩy nhóm thực phẩm giàu muối, phụ gia và đường ngọt vào bữa ăn thường nhật của nhiều gia đình, đe dọa trực tiếp sức khỏe trẻ vị thành niên", WHO nhận định.
Thực tế ăn uống của học sinh cũng biến động nhanh chóng. Thống kê năm 2019 cho thấy quá nửa số học sinh, sinh viên trong nước ăn thức ăn nhanh tối thiểu một lần mỗi tuần; trong đó 17% nhóm này dùng món từ ba lần trở lên. Tỷ lệ trên tăng vọt so với mức tương ứng 30% và 8,8% hồi năm 2013.
Món ăn nhanh chứa hàm lượng muối, đường tinh luyện và mỡ xấu vượt ngưỡng an toàn, trong khi thiếu hụt lượng rau xanh cùng chất xơ cần thiết. WHO giải thích không phải toàn bộ đồ đóng hộp đều gây hại, song nguy cơ phụ thuộc vào định lượng ăn thực tế, tần suất dùng và bảng thành phần dinh dưỡng.
Việt Nam hiện chỉ yêu cầu doanh nghiệp in bảng thành phần ở mặt sau gói hàng. Vị trí này chứa cỡ chữ nhỏ, khó đọc, khiến phụ huynh khó phát hiện lượng đường hoặc mỡ vượt chuẩn khi chọn mua nhanh giữa siêu thị. Nhãn mặt trước đóng vai trò như một biển báo trực quan, giúp người nội trợ nhận diện ngay sản phẩm chứa quá nhiều chất gây hại để chủ động tránh.
Các mặt hàng bánh kẹo tại siêu thị. Ảnh: Thanh Tùng
Hiệu quả từ chính sách này thể hiện rõ qua bài học thực tế tại Chile. Khi quốc gia Nam Mỹ này dán nhãn cảnh báo màu đen ở mặt chính diện hộp bánh, doanh số bán thực phẩm chứa nhiều đường giảm ngay 37%, món nhiều muối giảm 22%, mặt hàng thừa chất béo bão hòa (loại mỡ xấu dễ gây tắc nghẽn mạch máu) hạ 16%. Quy định nghiêm ngặt này còn buộc các hãng sản xuất tự giác đổi công thức, cắt giảm gia vị để khỏi phải dán tem cảnh báo lên nhãn hàng.
Song song việc đổi nhãn dán, WHO đề nghị cơ quan quản lý ban hành khung phân loại dinh dưỡng chuẩn để cấm tuyệt đối việc dùng hình ảnh hoạt hình, quà tặng đồ chơi hoặc giai điệu bắt tai nhằm dụ dỗ trẻ con tiêu thụ bánh kẹo, đồ uống ngọt. Sở thích vị giác hình thành từ những năm đầu đời sẽ theo đuổi đứa trẻ đến tuổi trưởng thành, biến chúng thành đối tượng chịu trận của các bệnh tim mạch, tiểu đường sau này.
Cơ quan y tế khuyến cáo các bậc phụ huynh thay đổi thói quen ngay trong gian bếp: ưu tiên thực phẩm tươi sống, tập thói quen lật xem nhãn dinh dưỡng trước khi bỏ gói hàng vào giỏ và kiên quyết cắt giảm khẩu phần đồ ăn nhanh trong thực đơn tuần của con trẻ.
