Viêm amidan mạn tính tiến triển ung thư

Ông Lân, 62 tuổi, viêm amidan mạn tính, nay đau họng, nuốt khó, bác sĩ phát hiện ung thư amidan và nhiễm HPV.

BS.CKII Nguyễn Đức Ngọc, Trung tâm Tai Mũi Họng, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, nội soi họng cho ông Lân ghi nhận amidan hốc mủ, sung huyết. Khối u amidan trái có đáy cứng chắc, sùi và bở, chân bám rộng về góc hàm, khác viêm thông thường, nghi ngờ ác tính.

Kết quả sinh thiết xác định là ung thư biểu mô tế bào vảy. Hình ảnh MRI cũng cho thấy khối u amidan khẩu hầu bên trái đã lan vào khoang cạnh hầu, cơ móng lưỡi cùng bên, có hạch cổ.

Sau hội chẩn, các bác sĩ chỉ định phẫu thuật cắt bỏ khối ung thư amidan kết hợp nạo vét hạch cổ cho người bệnh. Kết quả giải phẫu khối u sau phẫu thuật là ung thư biểu mô tế bào vảy không sừng hóa, dương tính HPV, giai đoạn T4N1M0 (u xâm lấn tại chỗ, có hạch, chưa ghi nhận di căn xa).

Viêm amidan mạn tính là tình trạng nhiễm trùng amidan dai dẳng, thường kéo dài hơn hai tuần và tái phát nhiều lần trong năm.

Theo bác sĩ Ngọc, người bệnh viêm amidan tái phát từ nhỏ như ông Lân có nguy cơ ung thư amidan cao hơn so với người mắc ở tuổi trưởng thành. Bởi viêm mạn tính, tái phát liên tục làm thay đổi cấu trúc tế bào vùng amidan.

Amidan là nơi tiếp xúc thường xuyên với vi khuẩn, virus xâm nhập qua đường hô hấp trên. Khi viêm mạn tính, tái phát kéo dài, hệ miễn dịch liên tục huy động bạch cầu đến tiêu diệt mầm bệnh nhưng cũng sinh ra các gốc oxy hóa. Nồng độ oxy phản ứng cao kéo dài không chỉ diệt vi khuẩn mà còn làm tổn thương DNA tế bào tại đây, tạo các điểm đứt gãy trên chuỗi DNA. Viêm mạn tính khiến DNA tế bào "yếu đi", tạo điều kiện để HPV xâm nhập vào tế bào, thúc đẩy quá trình biến đổi ác tính.

Viêm amidan là bệnh thường gặp, nhưng nếu tái phát nhiều lần thành mạn tính, đồng thời nhiễm HPV (đặc biệt các type nguy cơ cao như 16, 18), nguy cơ tiến triển ung thư amidan sẽ cao hơn so với chỉ viêm mạn tính hoặc chỉ nhiễm HPV, bác sĩ Ngọc nói.

Sau phẫu thuật, ông Lân được chỉ định xạ trị bổ trợ theo phác đồ cá thể hóa. Tiên lượng ung thư amidan dương tính HPV khi điều trị bằng xạ trị có tỷ lệ đáp ứng cao. Tỷ lệ sống sau 5 năm ở nhóm dương tính HPV (69,1%) tốt hơn nhóm âm tính HPV (31,9%), nguy cơ tái phát cũng thấp hơn nhóm âm tính HPV. Tuy nhiên, người bệnh vẫn cần tuân thủ lịch tái khám định kỳ sau điều trị.

Ung thư amidan là ung thư vùng hầu họng phổ biến, tỷ lệ mắc bệnh có xu hướng gia tăng. Triệu chứng ban đầu thường gồm nuốt vướng như mắc xương, nuốt đau một bên, đau họng...

Bác sĩ Ngọc khuyến cáo để phòng ngừa viêm amidan, mỗi người nên giữ vệ sinh răng miệng, mũi họng hàng ngày, súc họng nước muối, hạn chế rượu bia, thuốc lá... Giữ ấm vùng cổ họng khi trời lạnh, uống đủ nước, tăng sức đề kháng bằng chế độ ăn uống, nghỉ ngơi hợp lý. Tiêm vaccine HPV đúng độ tuổi, quan hệ tình dục an toàn, giúp nâng cao miễn dịch, góp phần giảm nguy cơ nhiễm và biến chứng liên quan HPV.

Khi viêm amidan cấp, người bệnh cần điều trị dứt điểm, tái khám đúng hẹn, không tự ý ngưng thuốc. Nếu tái phát viêm amidan nhiều lần trong năm, người bệnh nên khám tại chuyên khoa Tai Mũi Họng, điều trị triệt để theo chỉ định của bác sĩ, tránh để viêm kéo dài thành mạn tính.

*Tên người bệnh đã được thay đổi