Uống thuốc mỡ máu đúng cách như thế nào

Cholesterol là một chất dạng sáp trong máu, đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng tế bào khỏe mạnh và sản sinh hormone. Tuy nhiên, nếu cholesterol quá cao hoặc quá thấp dẫn đến rối loạn mỡ máu - nguyên nhân gây ra nhiều bệnh nguy hiểm như thuyên tắc mạch vành, nhồi máu cơ tim, thiếu máu não, đột quỵ.

Gan là nơi sản sinh cholesterol chủ yếu. Quá trình này diễn ra theo nhịp sinh học tự nhiên, thường đạt đỉnh điểm vào ban đêm khi lượng cholesterol hấp thụ từ thức ăn thấp nhất. Các enzyme chịu trách nhiệm tổng hợp cholesterol như HMG-CoA reductase, hoạt động mạnh hơn vào ban đêm. ThS.BS Phan Thị Mỹ Hạnh, khoa Nội Tim mạch, Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7, giải thích thuốc mỡ máu hoạt động bằng cách ngăn chặn enzyme HMG-CoA reductase, từ đó làm giảm lượng cholesterol mà gan sản sinh ra. Để thuốc phát huy tối đa hiệu quả điều trị, người bệnh nên tuân thủ các hướng dẫn dưới đây.

Không uống thuốc theo toa người khác

Bác sĩ Hạnh cho biết nhiều người bệnh thay vì đi khám để được chẩn đoán, chỉ định thuốc rối loạn mỡ máu lại tự mua thuốc theo toa người khác vì thấy có tiền sử bệnh giống nhau. Tùy vào cơ chế hoạt động, thuốc hạ mỡ máu được chia thành nhiều nhóm gồm statin, fibrat, niacin, renin, nhóm ức chế sự hấp thụ cholesterol, nhóm acid béo không bão hòa omega-3... Dựa trên độ tuổi, giới tính, cân nặng, thể trạng, bệnh lý đi kèm..., bác sĩ kê loại thuốc phù hợp cho bệnh nhân. Việc tự sử dụng toa thuốc mỡ máu của người khác dễ khiến bệnh nặng hơn.

Uống thuốc vào cùng một thời điểm

Thời điểm tối ưu để dùng thuốc mỡ máu tùy thuộc vào loại thuốc. Các loại thuốc statin tác dụng ngắn thường được khuyến cáo uống vào buổi tối hoặc trước khi đi ngủ giúp đồng bộ hóa tác dụng của thuốc với thời điểm tổng hợp cholesterol cao điểm của cơ thể vào ban đêm. Những loại statin tác dụng dài có thời gian bán thải dài hơn, nghĩa là chúng tồn tại trong cơ thể một thời gian dài. Nhờ đó, người bệnh có thể uống đều đặn vào bất kỳ thời điểm nào trong ngày.

Với nhóm thuốc hạ cholesterol khác, thời gian dùng thuốc linh hoạt. Tuy vậy, khi quyết định uống vào lúc nào, người bệnh nên duy trì uống cùng một thời điểm mỗi ngày để nồng độ thuốc ổn định trong cơ thể, tránh quên uống thuốc.

Không tự ý ngưng thuốc

Thông thường, bác sĩ kê đơn thuốc mỡ máu theo đợt. Sau mỗi đợt điều trị, người bệnh được xét nghiệm lại chỉ số để đánh giá hiệu quả, qua đó đưa ra giải pháp phù hợp. Nếu chỉ số mỡ máu đã về mức an toàn, bệnh nhân không có nguy cơ nhồi máu cơm tim hoặc đột quỵ, có thể ngưng dùng thuốc theo chỉ định của bác sĩ nhưng vẫn phải tái khám định kỳ.

Trong trường hợp chỉ số mỡ máu vẫn cao, bệnh nhân từng bị nhồi máu cơ tim, đột quỵ, mắc bệnh nền (tim mạch, đái tháo đường, bệnh thận) buộc phải dùng thuốc lâu dài. Việc tự ý ngưng thuốc có thể khiến mỡ máu tăng trở lại, đồng thời tăng nguy cơ đột quỵ, nhồi máu cơ tim.

Lưu ý tương tác thuốc, thực phẩm chức năng

Một số nhóm thuốc mỡ máu có thể tương tác với các loại vitamin, thực phẩm chức năng, thảo dược, quả bưởi... hoặc thuốc điều trị bệnh khác. Vì vậy, bệnh nhân nên chia sẻ với bác sĩ về những loại thuốc mình đã hoặc đang sử dụng để được kê thuốc hạ mỡ máu phù hợp.

Kết hợp uống thuốc với chế độ sinh hoạt lành mạnh

Lối sống đóng vai trò cốt lõi trong việc kiểm soát mỡ máu, giúp thuốc phát huy hiệu quả tối ưu. Người bệnh cần hạn chế chất béo bão hòa trong mỡ động vật, đồ chiên rán, tránh chất béo chuyển hóa có trong thức ăn nhanh, bánh kẹo; tăng cường chất xơ từ rau củ, trái cây, yến mạch. Ưu tiên ăn cá béo như cá hồi, cá ngừ, cá thu... Tăng cường hoạt động thể chất ít nhất 30 phút mỗi ngày. Duy trì cân nặng trong giới hạn cho phép (BMI dưới 23). Tránh uống rượu bia, không hút thuốc lá, kiểm soát stress, không thức khuya, điều trị bệnh lý nền.