U mạch máu não lớn gây động kinh
Chị Hà, 27 tuổi, phát hiện u mạch máu não ba năm nhưng không mổ, nay u lớn gây động kinh.
Gần đây, chị lên cơn động kinh khi đang lái xe máy dẫn đến ngã gãy xương mặt và xương đùi, vào Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM điều trị. Kết quả chụp MRI 3 Tesla cho thấy khối u mạch máu não của chị Hà lớn khoảng 4 cm, nằm sâu ở thùy trán phải, sát vùng vận động.
ThS.BS.CKII Chu Tấn Sĩ, Trưởng khoa Ngoại Thần kinh - Cột sống, Trung tâm Khoa học Thần kinh, cho biết khối u nhiều lần rò rỉ máu, để lại các ổ xuất huyết cũ, gây phù mô não xung quanh và chèn ép khiến các cấu trúc ở giữa não bị đẩy lệch khoảng 6 mm. Tổn thương đã ảnh hưởng đến đường dẫn truyền thần kinh vận động.
Theo bác sĩ Tấn Sĩ, khối u mạch máu thể hang có thành mạch rất mỏng và dễ rỉ máu. Lượng máu nhỏ thoát ra nhiều lần trong thời gian dài gây thoái hóa quanh tổn thương, kích thích các tế bào thần kinh bất thường, tạo nên các ổ phát xung động kinh. Khi khối dị dạng tiếp tục phát triển và xuất huyết tái diễn, người bệnh có nguy cơ cao động kinh, yếu liệt, đột quỵ xuất huyết não hoặc di chứng thần kinh vĩnh viễn.
Ảnh MRI 3 Tesla cho thấy khối u mạch máu thể hang nằm sâu, sát đường giữa và vùng vận động, bên trong có nhiều ổ xuất huyết. Ảnh: Bệnh viện cung cấp
Bác sĩ chỉ định phẫu thuật loại bỏ u, song đánh giá đây là ca bệnh có độ khó cao do khối dị dạng nằm sâu ở thùy trán phải cạnh đường giữa, sát liềm đại não - cấu trúc ngăn cách hai bán cầu não. Khối u đồng thời nằm gần các bó sợi thần kinh vận động quan trọng, làm tăng nguy cơ ảnh hưởng chức năng thần kinh sau mổ.
Sau hội chẩn, êkíp quyết định vi phẫu lấy trọn tổn thương bằng robot Modus V Synaptive tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) để hỗ trợ định vị chính xác cấu trúc và bóc tách u với độ chính xác cao, giúp êkíp xử lý khối u an toàn.
Các bác sĩ phẫu thuật loại bỏ u mạch máu não cho chị Hà. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Trước phẫu thuật, bản đồ não 3D được xây dựng để giúp xác định vị trí khối dị dạng, các bó sợi thần kinh vận động và mối liên quan với hệ thống mạch máu xung quanh. Êkíp mô phỏng nhiều hành lang tiếp cận khác nhau trước khi mổ, từ đó lựa chọn phương án tối ưu nhất.
Theo bác sĩ Tấn Sĩ, thay vì đi trực tiếp từ bán cầu não phải - nơi có khối u, êkíp lựa chọn đường tiếp cận qua khe liên bán cầu đối bên - một hành lang tự nhiên nằm giữa hai bán cầu não. Đường mổ này giúp hạn chế đi xuyên qua nhu mô não lành, từ đó giảm nguy cơ tác động đến vùng vận động cũng như các bó sợi thần kinh quan trọng nằm cạnh khối tổn thương.
Các bác sĩ tiếp cận tổn thương nằm sâu ở thùy trán phải, phát hiện khối dị dạng đường kính khoảng 4 cm chứa nhiều ổ xuất huyết cũ bên trong, bóc tách và loại bỏ toàn bộ tổn thương. Đồng thời, êkíp sử dụng thuốc huỳnh quang để kiểm tra và bảo tồn thành công các nhánh động mạch não trước (A2) nằm sát vùng phẫu thuật.
Hậu phẫu, chị Hà tỉnh táo, vận động tốt, không ghi nhận yếu liệt hay biến chứng thần kinh mới. Sau một ngày, sức khỏe người bệnh ổn định, có thể ngồi dậy, tập vận động, phục hồi chức năng.
Kỹ thuật viên đang tập phục hồi chức năng sau mổ cho chị Hà. Ảnh: Bệnh viện cung cấp
Kết quả giải phẫu bệnh xác định tổn thương là u mạch máu thể hang (cavernoma). Theo bác sĩ, đây là dị dạng mạch máu lành tính nhưng có thể gây rỉ máu kéo dài hoặc xuất huyết tái diễn. Nhiều trường hợp sống chung với bệnh nhiều năm nhưng không biết, chỉ được phát hiện khi xuất hiện đau đầu kéo dài, động kinh hoặc xuất huyết não.
Người bệnh nên đi khám chuyên khoa ngoại thần kinh khi có các dấu hiệu như đau đầu dai dẳng, co giật, tê yếu tay chân, nói khó hoặc thay đổi nhận thức. Chụp MRI não giúp phát hiện sớm các tổn thương tiềm ẩn, từ đó có kế hoạch điều trị phù hợp trước khi xảy ra các biến chứng nguy hiểm như động kinh, xuất huyết não hoặc di chứng thần kinh vĩnh viễn.
*Tên người bệnh đã được thay đổi
