Tăng huyết áp có gây mất ngủ?

Tôi 58 tuổi, huyết áp ban ngày bình thường nhưng tối khó ngủ, đo lúc nửa đêm tỉnh giấc thì thấy cao hơn bình thường. Có phải huyết áp tăng về đêm khiến tôi mất ngủ? (Thu Hoài, TP HCM)

Trả lời:

Huyết áp thay đổi theo nhịp sinh học, khi cơ thể chuyển từ trạng thái thức sang ngủ. Nếu tình trạng này bất thường có thể cho thấy rối loạn điều hòa của hệ thần kinh tự chủ và liên quan đến một số dạng rối loạn giấc ngủ.

Khi chuyển từ trạng thái thức sang ngủ vào ban đêm, huyết áp giảm so với ban ngày. Mức giảm bình thường khi huyết áp tâm thu và tâm trương trung bình khoảng 10-20% so với mức trung bình vào ban ngày. Nếu mức giảm dưới 10%, tình trạng này được gọi là không giảm huyết áp ban đêm đầy đủ (non-dipping).

Gần sáng, huyết áp có xu hướng tăng trở lại khi cơ thể chuyển sang trạng thái thức. Đây là diễn biến sinh lý bình thường của nhịp huyết áp ngày - đêm.

Tuy nhiên, ở một số người, huyết áp ban đêm không giảm đủ (non-dipping) hoặc thậm chí cao hơn ban ngày (reverse dipping). Tình trạng này có thể gặp ở người tăng huyết áp, bệnh thận, đái tháo đường, ngưng thở khi ngủ, rối loạn thần kinh tự chủ và người lớn tuổi.

Hệ thần kinh giao cảm có nhiệm vụ duy trì trạng thái tỉnh táo, làm tim đập nhanh và mạnh hơn, đồng thời khiến mạch máu co lại để duy trì huyết áp. Khi ngủ, hoạt động giao cảm cần giảm xuống, giúp cơ thể chuyển sang trạng thái nghỉ ngơi và huyết áp giảm thấp. Nếu hệ thần kinh giao cảm vẫn hoạt động mạnh, quá trình giảm huyết áp ban đêm bị suy giảm, giấc ngủ kém ổn định và dễ bị gián đoạn.

Ngược lại, mất ngủ cũng có thể khiến huyết áp khó hạ. Trằn trọc, ngủ không sâu hoặc liên tục tỉnh giấc có thể duy trì trạng thái tăng kích thích (hyperarousal) khiến hoạt động giao cảm và các đáp ứng stress kéo dài. Vì vậy, mất ngủ và huyết áp cao về đêm đôi khi tạo thành một vòng xoắn: huyết áp rối loạn làm giấc ngủ kém, trong khi giấc ngủ kém lại khiến chỉ số này khó ổn định.

Dù vậy, không phải cứ mất ngủ đều là do huyết áp. Ngáy to, ngưng thở khi ngủ, stress, rượu bia, thuốc lá, caffeine và nhiều bệnh lý khác cũng có thể làm tăng hoạt động giao cảm, ảnh hưởng giấc ngủ và huyết áp.

Bạn nên duy trì huyết áp ổn định bằng cách tuân thủ chế độ ăn uống phù hợp, giảm lượng muối ăn, vận động thể dục đều đặn, hạn chế căng thẳng, tránh rượu bia, thuốc lá, tuân thủ điều trị. Đồng thời, bạn ngủ đủ và đều đặn, giữ không gian ngủ yên tĩnh. Bổ sung tinh chất GDL-5 (Policosanol) từ phấn mía Nam Mỹ góp phần điều hòa huyết áp và giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch.

Trung tâm Thông tin Y khoa
Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM