Suy thận nặng hơn sau uống thuốc giảm đau
Bà Liên, 81 tuổi, đang điều trị suy thận độ 4 đã hồi phục lên 3a, tuy nhiên tự ý dùng thuốc giảm đau chữa rối loạn tiêu hóa khiến chức năng thận lại suy giảm.
BS.CKII Tạ Phương Dung, Phó giám đốc Trung tâm Tiết niệu - Thận học - Nam khoa, Trưởng khoa Nội thận - Lọc máu, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết khi bà Liên nhập viện khi độ lọc cầu thận (eGFR) chỉ còn 29,54 mL/phút/1,73 m² (ở người khỏe mạnh là trên 90 mL/phút/1,73m²), tương đương suy thận độ 4.
Bác sĩ Dung chỉ định bà Liên điều trị nội khoa, đồng thời kiểm soát chặt chẽ các bệnh nền như đái tháo đường, tăng huyết áp, điều chỉnh rối loạn điện giải và thay đổi lối sống, chế độ ăn nhằm hạn chế các yếu tố khiến bệnh tiến triển. Sau một tháng, chức năng thận của bà cải thiện rõ rệt, eGFR tăng lên 57,22 mL/phút/1,73 m², gần gấp đôi so với thời điểm đầu điều trị, về giai đoạn 3a.
Bác sĩ Dung khám cho bà Liên. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Giữa tháng 6, bà bị rối loạn tiêu hóa, nôn ói và mất nước. Thay vì đến bệnh viện, bà tự mua thuốc giảm đau để uống, kết quả kiểm tra lúc này ghi nhận độ lọc cầu thận giảm xuống 47 mL/phút/1,73 m².
"Tình trạng này có thể liên quan đến mất nước và tự ý dùng thuốc mà không được bác sĩ điều trị kiểm soát", bác sĩ Dung nói. Các loại thuốc giảm đau, hạ sốt thông dụng dễ mua nên nhiều người tự ý sử dụng. Tuy nhiên, ở người bệnh thận mạn hoặc người lớn tuổi, sử dụng thuốc không đúng có thể khiến chức năng thận suy giảm nhanh chóng. Đặc biệt, các thuốc giảm đau chống viêm không steroid (NSAID) chứa thành phần ibuprofen, diclofenac... không sử dụng đúng có thể làm giảm lưu lượng máu đến thận, từ đó gây tổn thương thận cấp hoặc khiến bệnh thận mạn tiến triển nặng hơn ở người có nguy cơ. Ngay cả thuốc giảm đau, hạ sốt phổ biến chứa paracetamol cũng không nên tự ý dùng kéo dài hoặc tăng liều khuyến cáo.
Có những loại thuốc người khỏe mạnh sử dụng có thể không xảy ra vấn đề gì, nhưng với người bệnh thận, người lớn tuổi, người có bệnh gan hoặc nhiều bệnh nền có thể gây hệ lụy nguy hiểm. Do đó, các trường hợp này cần được bác sĩ đánh giá tình trạng cụ thể để lựa chọn và điều chỉnh liều phù hợp.
Bên cạnh đó, mất nước có thể khiến chức năng thận suy giảm nhanh, đặc biệt ở người cao tuổi. Khi nôn ói, tiêu chảy hoặc đổ nhiều mồ hôi, người bệnh cần bù nước phù hợp. Tuy nhiên, người suy thận, suy tim hoặc được yêu cầu hạn chế dịch cần tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ.
Bác sĩ Dung chỉ định bệnh nhân ngưng hoàn toàn các loại thuốc giảm đau đang uống, đồng thời áp dụng phác đồ bù dịch tối ưu, kết hợp điều chỉnh phác đồ, theo dõi lượng nước tiểu, kiểm soát lượng nước uống vào và thải ra mỗi ngày. Nhờ can thiệp kịp thời, hiện chức năng thận của bà Liên đã dần hồi phục.
Suy giảm chức năng thận có thể diễn tiến âm thầm trong thời gian dài. Người bệnh thường không có biểu hiện rõ ràng cho đến khi chức năng thận đã suy giảm đáng kể. Bác sĩ Dung lưu ý người cao tuổi, người mắc đái tháo đường, tăng huyết áp, bệnh tim mạch hoặc từng được chẩn đoán bệnh thận cần kiểm tra chức năng thận định kỳ nhằm phát hiện sớm bất thường. Người bệnh suy thận nên tham vấn bác sĩ trước khi sử dụng bất kỳ loại thuốc nào, kể cả thuốc không kê đơn.
