Sau giảm cân, không cần tiêm insulin kiểm soát đái tháo đường

Khang, 18 tuổi, béo phì, đái tháo đường 5 năm, sau khi giảm 28 kg không cần tiêm insulin để kiểm soát bệnh.

Khang mắc đái tháo đường type 2 từ năm 13 tuổi, tiêm insulin mỗi ngày song đường huyết chưa thể kiểm soát. Khi đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, Khang nặng 91 kg, cao 1,71 m, được chẩn đoán béo phì độ 2, thừa cân nặng, rối loạn chuyển hóa như gan nhiễm mỡ kèm tăng men gan, rối loạn lipid máu hỗn hợp và tăng acid uric máu. Xét nghiệm nước tiểu ghi nhận microalbumin niệu tăng 4 lần và protein niệu cao khoảng 2,5 lần so với giới hạn bình thường, cho thấy dấu hiệu tổn thương thận sớm.

TS.BS Lê Bá Ngọc, Trưởng khoa Nội Tổng hợp, cho biết béo phì và đái tháo đường tác động qua lại, tạo thành vòng xoắn khiến bệnh ngày càng khó kiểm soát. Khi mỡ nội tạng tích tụ nhiều, các mô trong cơ thể giảm đáp ứng với insulin (kháng insulin). Khi đó, insulin do cơ thể sản xuất hoặc được tiêm từ bên ngoài đều hoạt động kém hiệu quả. Người bệnh cần sử dụng liều insulin cao hơn mỗi ngày nhưng đường huyết vẫn khó kiểm soát. Ngược lại, insulin cũng thúc đẩy quá trình dự trữ năng lượng và hạn chế phân giải mỡ. Nếu người bệnh phải sử dụng insulin liều cao kéo dài trong khi chế độ ăn và vận động chưa phù hợp, cân nặng dễ tăng thay vì giảm. Tăng cân khiến tình trạng kháng insulin trầm trọng hơn, từ đó tiếp tục làm gia tăng nhu cầu insulin.

"Đây là một vòng xoắn bệnh lý thường gặp ở người mắc đồng thời béo phì và đái tháo đường type 2, làm tăng nguy cơ biến chứng tim mạch, thận, thần kinh và mắt", bác sĩ giải thích.

Bác sĩ chỉ định điều trị hạ đường huyết song song giảm cân, kiểm soát các yếu tố nguy cơ chuyển hóa. Người bệnh sử dụng thuốc điều trị béo phì theo từng giai đoạn, duy trì thuốc kiểm soát đường huyết khi cần thiết.

Tiến sĩ Trần Quyền An, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, xây dựng chế độ ăn cá thể hóa phù hợp giúp tạo mức thâm hụt năng lượng hợp lý thay vì nhịn ăn. Khẩu phần được điều chỉnh theo hướng hạn chế đường tinh luyện và chất béo bão hòa; đồng thời tăng rau xanh, thực phẩm giàu chất xơ.

Khang bắt đầu tập aerobic cường độ vừa như đi bộ nhanh, đạp xe và kết hợp tập sức mạnh nhằm hạn chế mất cơ, ít nhất 30 phút mỗi ngày. Sau 6 tháng, Khang giảm hơn 28 kg, còn 63 kg; mỡ cơ thể, mỡ nội tạng giảm rõ, khối lượng cơ xương được duy trì. Chỉ số đường huyết trung bình ba tháng (HbA1c) khoảng 5,1%, trong giới hạn bình thường. Bác sĩ Ngọc cho biết Khang không còn cần insulin. Men gan, acid uric trở về bình thường, siêu âm không còn ghi nhận gan nhiễm mỡ, chỉ số cảnh báo tổn thương thận cải thiện rõ.

Bác sĩ lưu ý, đường huyết trở về mức bình thường hoặc người bệnh có thể ngừng insulin không đồng nghĩa đái tháo đường đã khỏi hoàn toàn. Thay vào đó, người bệnh cần duy trì cân nặng hợp lý, chế độ dinh dưỡng và vận động phù hợp, tái khám định kỳ. Nếu cân nặng tăng trở lại, tình trạng kháng insulin và các rối loạn chuyển hóa có thể tái xuất hiện, khiến đường huyết mất kiểm soát và làm tăng nguy cơ biến chứng.