Khối u thận khiến thai phụ khó kiểm soát huyết áp

Mang thai 13 tuần, chị Lê liên tục tăng huyết áp dù dùng thuốc kiểm soát, nguy cơ tiền sản giật, bác sĩ xác định nguyên nhân do khối u ở thận.

Chị Lê Thị Lê, 28 tuổi, đến Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc khi thai được 13 tuần. Huyết áp thường xuyên ở mức 160-180 mmHg, có lúc lên tới 210/120 mmHg, kèm mệt mỏi và suy nhược.

Tình trạng tăng huyết áp xuất hiện từ 4 năm trước nhưng chưa xác định được nguyên nhân. Khi mang thai, chỉ số tiếp tục tăng và khó kiểm soát hơn. Tăng huyết áp có từ trước tuần thai thứ 20 khiến bác sĩ nghĩ đến bệnh mạn tính hoặc một nguyên nhân thứ phát, thay vì chỉ là rối loạn huyết áp do thai kỳ.

Xét nghiệm ghi nhận hạ kali máu kéo dài, không cải thiện dù được bổ sung tích cực. Nồng độ renin đạt 3.618 µIU/mL, khoảng 90 lần giới hạn trên, đồng thời aldosterone tăng cao. Từ những dấu hiệu này, bác sĩ chỉ định chụp MRI ổ bụng và phát hiện khối u tế bào cận cầu thận tiết renin ở cực dưới thận phải.

ThS.BSNT Nguyễn Thị Như Quỳnh, Khoa Nội tiết, cho biết u tế bào cận cầu thận tiết renin, còn gọi là reninoma, là khối u nội tiết rất hiếm. Khối u làm hệ renin - angiotensin - aldosterone hoạt động quá mức, gây tăng huyết áp, tăng aldosterone và hạ kali máu.

Phát hiện này lý giải vì sao huyết áp của người bệnh tăng kéo dài và ít đáp ứng điều trị. Trong thai kỳ, một số nhóm thuốc tác động lên hệ renin - angiotensin không được sử dụng, khiến việc kiểm soát huyết áp càng khó. Tình trạng này kéo dài sẽ làm tăng nguy cơ tiền sản giật, nhau bong non, sinh non và ảnh hưởng tuần hoàn nhau thai.

Các bác sĩ Nội tiết, Ngoại Tiết niệu, Sản khoa và Gây mê hồi sức hội chẩn, thống nhất loại bỏ khối u trước tuần thai thứ 20. Mục tiêu là xử lý nguyên nhân gây tăng huyết áp, đồng thời hạn chế rủi ro cho mẹ và thai nhi.

Trước mổ, thai phụ được theo dõi sát huyết áp và điện giải. Bác sĩ bổ sung kali, điều chỉnh thuốc hạ huyết áp và đưa các chỉ số về mức ổn định nhằm giảm nguy cơ rối loạn nhịp tim khi gây mê.

Kíp gây mê xây dựng phương án kiểm soát huyết áp trong suốt cuộc mổ. Huyết áp của người mẹ cần đủ ổn định để duy trì tưới máu tử cung - nhau thai, nhưng không được tăng quá cao hoặc hạ đột ngột.

Sau phẫu thuật, bác sĩ sử dụng gây tê ngoài màng cứng kết hợp máy kiểm soát liều giảm đau. Cách này giúp giảm nhu cầu dùng thuốc giảm đau toàn thân, hỗ trợ người bệnh thở sâu, vận động và hồi phục sớm.

ThS.BSCKII Trịnh Minh Thanh, Trưởng đơn nguyên Ngoại Tiết niệu, cho biết kíp mổ lựa chọn phẫu thuật mở. Khối u tương đối lớn, trong khi thai phụ cần rút ngắn thời gian gây mê. Phương án này tạo phẫu trường rộng, giúp bác sĩ quan sát, bóc tách u nhanh và bảo tồn tối đa mô thận lành.

Khối u được loại bỏ trong thời gian dự kiến. Mô thận lành được giữ lại, tim thai ổn định trong và sau phẫu thuật.

Sau mổ, chị Lê tỉnh táo, vết mổ khô. Nồng độ renin và kali trở về mức ổn định, huyết áp được kiểm soát mà không cần tiếp tục dùng thuốc hạ áp.

Chị Lê cho biết đã điều trị tăng huyết áp nhiều năm nhưng chưa tìm được nguyên nhân. Sau khi loại bỏ khối u, chị không còn phải bổ sung kali hoặc dùng thuốc hạ áp và tiếp tục được theo dõi thai kỳ.

Theo bác sĩ Quỳnh, người trẻ tăng huyết áp khó kiểm soát kèm hạ kali cần được đánh giá nguyên nhân thứ phát. Với thai phụ tăng huyết áp từ trước hoặc trong nửa đầu thai kỳ, việc thăm khám sớm giúp bác sĩ phân biệt bệnh có sẵn với tăng huyết áp thai kỳ, từ đó lựa chọn cách điều trị phù hợp. Ca bệnh cũng đòi hỏi sự phối hợp giữa Nội tiết, Ngoại Tiết niệu, Sản khoa và Gây mê hồi sức để cân nhắc đồng thời an toàn của người mẹ và thai nhi.