Người Việt ăn thịt gấp đôi mức khuyến nghị, lười ăn rau
Người Việt tiêu thụ bình quân 136 g thịt mỗi ngày, vượt gần gấp đôi nhu cầu chuẩn 70 g, trong khi lượng rau củ quả chỉ đạt khoảng 70% mức cần thiết.
Số liệu thống kê từ Bộ Y tế một thập kỷ qua cho thấy mức tiêu thụ thịt bình quân đầu người tăng vọt từ 84 g mỗi ngày vào năm 2010 lên 136 g vào năm 2020. Người dân tại khu vực thành thị ăn nhiều thịt nhất, lên tới 155 g mỗi ngày. Thói quen này khiến cơ thể tiếp nhận chất béo động vật nhiều hơn hẳn chất béo thực vật.
Trái ngược với đà tăng của thịt, khẩu phần rau xanh hiện chỉ đạt 231 g và quả chín đạt 140 g mỗi ngày, tương đương 66-77% khuyến nghị. Trong đó, nam giới ăn ít rau xanh hơn phụ nữ.
PGS.TS Trương Tuyết Mai, Phó Viện trưởng Viện Dinh dưỡng, nhận định khẩu phần ăn của người dân đang lệch hẳn về nhóm giàu năng lượng, nhiều chất béo, natri (chất chính trong muối ăn) và đường bổ sung. Ngược lại, nhóm thực phẩm bảo vệ sức khỏe như rau củ, trái cây và ngũ cốc nguyên hạt cải thiện rất chậm. Tình trạng này làm gia tăng nguy cơ thừa cân, tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu và nhiều bệnh mạn tính.
Lý giải nguyên nhân, chuyên gia chỉ ra nhịp sống bận rộn khiến nhiều người chọn ăn ngoài, nơi các suất ăn cung cấp rất ít rau. Tâm lý lo ngại tồn dư thuốc bảo vệ thực vật, ngại mất thời gian sơ chế, cùng việc chưa nắm rõ khuyến nghị nạp tối thiểu 400 g rau quả mỗi ngày khiến nhóm thực phẩm này bị gạt khỏi ưu tiên bữa ăn.
Người dân mua rau tại siêu thị. Ảnh: Hoàng Phương
Bên cạnh thừa thịt thiếu rau, thói quen ăn mặn và uống ngọt cũng đe dọa sức khỏe. Mỗi ngày, một người Việt nạp trung bình 8,1 g muối, vượt 1,6 lần mức chuẩn dưới 5 g của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO). Muối đi vào cơ thể qua gia vị nêm nếm như nước mắm, bột canh, mì chính và các loại đồ chế biến sẵn. Lượng natri dư thừa giữ nước trong lòng mạch, làm co mạch và đẩy huyết áp lên cao.
WHO ước tính mỗi năm thế giới ghi nhận khoảng 8 triệu ca tử vong liên quan đến ăn uống thiếu lành mạnh, riêng lượng natri cao chiếm 1,89 triệu ca.
Mức tiêu thụ nước ngọt đóng chai cũng tăng vọt 350%, từ 18,5 lít/người năm 2009 lên 66,5 lít hiện nay. Đồ uống này cung cấp năng lượng rỗng mà không mang lại cảm giác no, khiến tổng calo nạp vào vượt mức kiểm soát, trực tiếp dẫn đến béo bụng và rối loạn đường huyết.
Theo bà Mai, việc thường xuyên ăn nhiều thịt đỏ và thịt chế biến sẵn như xúc xích, giăm bông làm tăng nguy cơ ung thư đại trực tràng. Khi thiếu chất xơ và kali từ rau củ, cơ thể mất cân bằng dưỡng chất và dễ rối loạn mỡ máu.
Chuyên gia khuyến cáo người dân không cần cắt bỏ hoàn toàn thịt để ăn chay, mà nên tái lập cân bằng khẩu phần. Bữa ăn hằng ngày cần tăng cường rau xanh, trái cây tươi, hạn chế nêm muối, giảm tối đa nước ngọt và cắt giảm các loại thịt chế biến sẵn.
