Lọc máu cho người suy thận kèm HIV

Ông Kiên, 50 tuổi, suy thận cấp trên nền bệnh thận mạn và HIV, được lọc máu cấp cứu và điều trị các bệnh nền giúp hồi phục sau ba tháng.

Ông Kiên đến Trung tâm Tiết niệu - Thận học - Nam khoa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM tái khám hồi giữa tháng 9. Xét nghiệm cho thấy độ lọc cầu thận đạt 59 ml/phút/1,73m², về mức bệnh thận mạn giai đoạn 3A, bệnh nhân không còn phải lọc máu. BS.CKI Mạch Thị Chúc Linh, khoa Nội thận - Lọc máu, cho biết ông Kiên trong nhóm bệnh nhân đặc biệt được điều trị tổn thương thận cấp trên nền bệnh thận mạn kèm bệnh nền HIV, tăng huyết áp, đái tháo đường và viêm gan C.

10 năm nay, ông Kiên điều trị ổn định bệnh thận mạn giai đoạn 3A và uống thuốc điều trị theo phác đồ ARV để ức chế virus HIV. Giữa tháng 7/2024, ông đột ngột ngất xỉu, cấp cứu ở bệnh viện địa phương xét nghiệm ghi nhận chức năng thận suy giảm, ure tăng gấp 3 lần bình thường, creatinine tăng vọt gấp gần 10 lần. Ông được đặt catheter (ống thông nhỏ) tĩnh mạch đùi lọc máu cấp cứu, thoát nguy kịch nhưng cần tiếp tục lọc máu và theo dõi lâu dài, được khoa Nội thận - Lọc máu, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh tiếp nhận.

Bác sĩ Linh cho biết người nhiễm HIV khi mắc bệnh thận phải được kiểm soát nhiễm khuẩn chặt chẽ. Quá trình lọc máu không chỉ nhằm thay thế tạm thời chức năng thận mà cần đồng thời kiểm soát nhiễm trùng, rà soát thuốc, duy trì điều trị ARV và theo dõi các bệnh nền.

Theo bác sĩ Linh, bệnh nhân HIV vốn đã suy giảm sức đề kháng, việc lọc máu nhiều lần mỗi tuần đòi hỏi phải chọc kim vào mạch máu hoặc duy trì catheter. Chỉ cần nhiễm trùng tại vị trí đường vào mạch máu cũng có thể tiến triển thành nhiễm khuẩn huyết, nặng hơn là sốc nhiễm trùng. Đặc biệt, catheter lọc máu có nguy cơ nhiễm khuẩn cao hơn nhiều so với cầu nối động-tĩnh mạch (AVF).

Bác sĩ đánh giá ông Kiên vẫn duy trì lượng nước tiểu tốt, không bị ứ dịch và cân nặng gần như ổn định nên vẫn còn khả năng hồi phục chức năng thận. Êkíp vừa lọc máu hỗ trợ vừa theo dõi khả năng hồi phục của thận.

Ông được lọc máu cấp cứu không siêu lọc 2 lần/tuần để loại bỏ các chất độc, không rút dịch, đồng thời theo dõi lượng nước tiểu, cân nặng, huyết áp, điện giải và diễn tiến chức năng thận. Theo bác sĩ Linh, việc không rút nước giúp duy trì thể tích tuần hoàn và tưới máu thận, tạo điều kiện cho phần mô thận còn khả năng hồi phục chức năng.

Người bệnh nhiễm HIV nên biến chứng phức tạp hơn, các chất độc hại tích tụ, đối mặt với phù phổi, suy tim, tăng kali máu và hội chứng ure huyết cao. Bác sĩ điều chỉnh thuốc kháng virus theo độ lọc cầu thận, tránh làm tăng nặng các bệnh nền liên quan. Ông Kiên được bố trí lọc máu tại phòng riêng, sử dụng máy lọc chuyên biệt đi kèm hệ thống dây quả lọc sử dụng một lần và tiêu hủy theo quy trình.

Chức năng thận của ông Kiên dần hồi phục, từ trên 30 ml/phút/1,73m² về gần mức nền, creatinine giảm xuống 6 lần so với thời điểm cấp cứu, còn hơn 200 µmol/L. Sau 3 tháng, ông Kiên được ngừng lọc máu cấp cứu, chuyển sang theo dõi ngoại trú, tái khám định kỳ và uống thuốc theo chỉ định để duy trì chức năng thận ổn định.

Bác sĩ Linh cho biết trước đây người bệnh HIV bị suy thận gặp khó khăn để tìm nơi lọc máu định kỳ, do nhiều cơ sở y tế thiếu trang thiết bị cách ly chuyên biệt. Hiện, nhiều cơ sở y tế chủ động bố trí hệ thống phòng lọc máu và máy lọc riêng biệt cho bệnh nhân HIV, áp dụng quy trình kiểm soát nhiễm khuẩn nghiêm ngặt giúp người bệnh lọc máu an toàn kết hợp điều trị liệu pháp ART.

Bác sĩ lưu ý người bệnh thận mạn có bệnh nền HIV không tự ý sử dụng các loại nước lá hoặc bài thuốc truyền miệng không rõ nguồn gốc vì nguy cơ chứa các thành phần gây tổn thương thận. Nếu có dấu hiệu mệt nhiều, phù, tiểu ít, buồn nôn, khó thở hoặc các bất thường sau khi sử dụng một loại thuốc, nước lá hay sản phẩm không rõ nguồn gốc, người bệnh cần đến bệnh viện khám sớm để can thiệp kịp thời.

Tổn thương thận cấp nếu phát hiện và xử trí kịp thời có cơ hội hồi phục đáng kể. Tổn thương nặng hoặc kéo dài có thể khiến chức năng thận suy giảm thêm và làm tăng nguy cơ tiến triển bệnh.

*Tên người bệnh đã được thay đổi