Ngăn ngừa tế bào ung thư: Có nên ăn cá ướp muối?
Cá ướp muối (hay còn gọi là cá muối khô) là món ăn dân dã, thường được dùng để đổi vị, ăn cùng cơm trắng. Tuy nhiên, các chuyên gia y tế cảnh báo, tiêu thụ cá ướp muối quá thường xuyên có thể làm tăng nguy cơ mắc nhiều bệnh ung thư do liên quan đến quá trình hình thành và biến đổi của tế bào ung thư, đặc biệt là ung thư vòm họng.
Ảnh minh họa.
Theo dược sĩ Hussain Abdeh, giám đốc chuyên môn tại hiệu thuốc trực tuyến Medicine Direct (Anh), cá ướp muối đã được xếp vào nhóm thực phẩm gây ung thư cấp độ 1, tức nhóm có bằng chứng khoa học rõ ràng về khả năng gây ung thư ở người.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới thông qua hệ thống đánh giá của Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC), việc tiêu thụ thường xuyên có thể làm tăng nguy cơ xuất hiện và phát triển tế bào ung thư theo thời gian khi sử dụng thường xuyên. Vì vậy, người dân nên hạn chế tiêu thụ, chỉ ăn khoảng 2–3 lần mỗi tháng và ngâm rửa kỹ trước khi chế biến nhằm giảm lượng muối và các hợp chất có thể ảnh hưởng đến tế bào ung thư trong cơ thể.
Vì sao ăn cá ướp muối có nguy cơ hình thành tế bào ung thư?
Quá trình ướp muối cá tươi là phương pháp bảo quản truyền thống lâu đời, giúp cá để được lâu mà không cần tủ lạnh. Tuy nhiên, cách làm này lại tạo ra nhiều hợp chất có hại.
Cụ thể, cá ướp muối chứa hàm lượng nitrit cao. Khi vào cơ thể, nitrit có thể phản ứng với axit dạ dày và chuyển hóa thành nitrosamine là một hợp chất có khả năng gây đột biến DNA, từ đó thúc đẩy sự hình thành và phát triển của tế bào ung thư.
Nhiều nghiên cứu cho thấy, người dân ở các khu vực ăn nhiều cá ướp muối, như miền Nam Trung Quốc, có tỷ lệ mắc ung thư vòm họng cao hơn hẳn so với những khu vực khác. Một khảo sát tại Hong Kong từng ghi nhận, cộng đồng ngư dân Tanka vốn tiêu thụ cá ướp muối hằng ngày có tỷ lệ ung thư vòm họng vượt trội.
Đáng chú ý, sau khi giảm bớt thói quen ăn cá muối, tỷ lệ bệnh trong nhóm dân cư này cũng giảm rõ rệt.
Không chỉ vậy, nghiên cứu còn phát hiện, trẻ em dưới 10 tuổi ăn nhiều cá ướp muối có nguy cơ ung thư vòm họng cao hơn nhiều lần so với người trưởng thành. Điều này đặt ra lời cảnh báo mạnh mẽ cho các bậc phụ huynh khi cho con ăn món cá khô muối trong bữa cơm.
Ngoài ung thư vòm họng, nhiều nghiên cứu cũng chỉ ra rằng, cá ướp muối có thể làm tăng nguy cơ ung thư dạ dày và ung thư thực quản. Đây là 2 loại ung thư tiêu hóa nguy hiểm, thường được phát hiện muộn.
Ảnh minh họa.
Ăn cá ướp muối sao cho an toàn nhất?
Thực tế, cá ướp muối là món ăn quen thuộc và khó có thể loại bỏ hoàn toàn trong nhiều gia đình. Tuy nhiên, theo khuyến cáo của chuyên gia, chỉ nên ăn tối đa 2 đến 3 lần/tháng. Trước khi chế biến, nên ngâm rửa kỹ để loại bỏ bớt muối và giảm phần nào nitrit tồn dư.
Đặc biệt, trẻ em và người có tiền sử gia đình mắc ung thư nên hạn chế tối đa việc ăn cá muối.
Để giảm rủi ro nhưng vẫn đảm bảo khẩu vị, bạn có thể thay thế cá ướp muối bằng cách:
- Ăn cá tươi nướng hoặc hấp: Giữ được độ ngọt tự nhiên, giàu omega-3 tốt cho tim mạch.
- Ăn cá kho ít muối: Điều chỉnh lượng gia vị hợp lý để vừa miệng mà vẫn bảo vệ sức khỏe.
- Ăn cá khô tự làm: Nếu thích ăn cá khô, có thể tự phơi khô cá tươi mà không ướp muối, sau đó bảo quản trong tủ lạnh.
Ngoài ra, chế độ ăn nhiều rau xanh, trái cây giàu vitamin C sẽ giúp ức chế quá trình hình thành nitrosamine, từ đó giảm phần nào tác hại nếu có lỡ tiêu thụ cá ướp muối.
Ảnh minh họa.
6 nhóm người cần cân nhắc khi ăn cá
Người dị ứng với cá
Dị ứng cá là phản ứng của hệ miễn dịch với protein trong cá, có thể xảy ra ngay cả khi cá tươi và nấu chín. Triệu chứng từ nhẹ như phát ban, buồn nôn đến nặng như khó thở, sốc phản vệ. Người từng dị ứng nên tránh tất cả sản phẩm từ cá và đọc kỹ nhãn thực phẩm.
Người mắc bệnh gout
Cá chứa purin, đây là chất chuyển hóa thành acid uric, làm tăng nguy cơ khởi phát cơn gout. Người bệnh nên hạn chế các loại cá giàu purin như cá ngừ, cá trích, cá mòi, cá thu và chỉ ăn với lượng vừa phải theo tư vấn bác sĩ.
Người rối loạn chức năng máu
Một số thành phần trong cá, đặc biệt omega-3 và vitamin E, có thể làm loãng máu và ức chế kết tập tiểu cầu. Vì vậy người giảm tiểu cầu, dễ xuất huyết hoặc đang dùng thuốc chống đông cần thận trọng khi ăn cá.
Người rối loạn tiêu hóa
Người viêm loét dạ dày, hội chứng ruột kích thích hoặc tiêu hóa yếu có thể khó tiêu khi ăn cá, nhất là cá béo giàu omega-3. Chất béo tiêu hóa chậm dễ gây đầy bụng, khó chịu và làm nặng triệu chứng bệnh.
Người tổn thương gan, thận nặng
Gan và thận suy giảm làm giảm khả năng xử lý protein và đào thải độc chất như thủy ngân trong cá. Người bệnh nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi bổ sung cá vào chế độ ăn.
Phụ nữ mang thai và cho con bú
Cá cung cấp omega-3 tốt cho thai nhi nhưng cần chú ý hàm lượng thủy ngân. Nên ưu tiên cá ít thủy ngân (cá hồi, cá mòi, cá rô phi), ăn 2–3 khẩu phần/tuần và tránh các loại cá thủy ngân cao như cá kiếm, cá mập, cá thu vua.
