Hai trẻ hôn mê do viêm não Nhật Bản

Bệnh viện Nhi đồng Thành phố đang điều trị hai ca viêm não Nhật Bản nặng, gồm nam sinh 16 tuổi và bé trai 10 tuổi, đều hôn mê, lệ thuộc máy thở.

BS.CKII Kiều Quốc Thanh, Quyền điều hành Khoa Nhiễm, Bệnh viện Nhi đồng Thành phố, cho biết nam sinh 16 tuổi, ngụ Vĩnh Long, được chuyển từ tuyến trước lên TP HCM đầu tháng 5 trong tình trạng nặng. Trước đó, em đi học về than mệt, sau đó sốt, nôn ói, đau đầu.

Theo thông tin từ bệnh viện, ngày đầu khởi bệnh, gia đình đưa trẻ đi khám bác sĩ tư gần nhà, được chẩn đoán sốt xuất huyết và điều trị ngoại trú. Hôm sau, bệnh nhi còn sốt, đau đầu, nhập viện tại cơ sở y tế địa phương. Đến ngày thứ ba, trẻ đau đầu, chóng mặt nhiều, nói không rõ nghĩa khi sốt. Bệnh viện đặt nội khí quản hỗ trợ thở.

Sau khi nhập viện tuyến trên, xét nghiệm ELISA bệnh nhân dương tính với viêm não Nhật Bản. Trước đó, nam sinh thể trạng khỏe mạnh, tiêm chủng đến khoảng 3 tuổi, không ghi nhận tiêm nhắc vaccine viêm não Nhật Bản.

Một ca bệnh khác là bé trai 10 tuổi ở Cà Mau. Ngày đầu, trẻ sốt 41 độ C, đáp ứng hạ sốt. Ngày kế, bé tiếp tục sốt, đau đầu, đau họng, được chẩn đoán viêm amidan. Đến ngày thứ ba, trẻ co giật tại nhà trong lúc sốt, đau đầu, giảm tri giác, ăn uống kém. Trẻ được chẩn đoán viêm màng não tại Bệnh viện Bạc Liêu và chuyển lên TP HCM. Kết quả ELISA của bé trai dương tính với virus viêm não Nhật Bản. MRI não gợi ý viêm màng não, ghi nhận tổn thương đồi thị hai bên và vỏ não. Trẻ không rõ lịch sử tiêm vaccine viêm não Nhật Bản.

Hai bệnh nhân đều được mở khí quản, sau khi lệ thuộc thở máy. Từ đầu năm đến nay, Bệnh viện Nhi đồng Thành phố ghi nhận 7 ca viêm não Nhật Bản, gồm hai ca từ Campuchia đã xuất viện, hai ca khác đã tử vong, một ca xuất viện trong tình trạng rối loạn tri giác và hai ca nặng đang điều trị.

Bác sĩ Thanh cho biết, các ca bệnh đáng lưu ý vì xảy ra ở cả trẻ lớn - nhóm không còn được theo sát lịch tiêm chủng. Viêm não Nhật Bản là bệnh nhiễm virus cấp tính, tấn công hệ thần kinh trung ương, lây truyền qua muỗi Culex. Bệnh thường khởi phát với sốt, đau đầu, nôn ói, sau đó có thể diễn tiến nhanh sang co giật, rối loạn tri giác, hôn mê. Dấu hiệu ban đầu thường không đặc hiệu, dễ nhầm với sốt siêu vi hoặc bệnh nhiễm trùng cấp tính khác.

Khi xuất hiện sốt, co giật, hôn mê, bệnh thường đã nặng. Điều trị chủ yếu là hồi sức, hỗ trợ hô hấp, kiểm soát co giật và hạn chế tổn thương thần kinh tiến triển. Một số trường hợp qua cơn nguy kịch để lại di chứng vận động, nhận thức, co giật kéo dài hoặc cần chăm sóc lâu dài.

Trẻ lớn không đồng nghĩa đã an toàn với viêm não Nhật Bản. Nguy cơ tăng khi trẻ bỏ sót mũi nhắc, miễn dịch suy giảm theo thời gian, trong khi các em thường học tập, vui chơi, sinh hoạt ngoài trời. Mùa mưa cũng là giai đoạn muỗi truyền bệnh phát triển thuận lợi.

Bác sĩ Thanh khuyến cáo phòng bệnh cần kết hợp tránh muỗi đốt và tiêm vaccine viêm não Nhật Bản đúng, đủ, không bỏ sót mũi nhắc. Phụ huynh nên rà soát sổ tiêm, đặc biệt ở nhóm trẻ đã đi học hoặc không còn được theo dõi lịch tiêm thường xuyên.

Với vaccine bất hoạt trong chương trình tiêm chủng mở rộng, trẻ cần tiêm ba mũi cơ bản, sau đó tiêm nhắc định kỳ theo khuyến cáo để duy trì miễn dịch bảo vệ. Với vaccine sống giảm độc lực tái tổ hợp, trẻ có thể tiêm từ 9 tháng tuổi, mũi nhắc sau mũi đầu khoảng 12 tháng. Trường hợp không còn sổ tiêm hoặc chỉ nhớ trẻ "đã từng tiêm", phụ huynh nên đưa con đến cơ sở tiêm chủng để tra cứu, tư vấn tiêm bù, tiêm nhắc nếu cần.

Để giảm nguy cơ muỗi đốt, người dân cần cho trẻ ngủ màn, mặc quần áo dài khi đến nơi nhiều muỗi; dọn nước đọng, khơi thông cống rãnh, phát quang bụi rậm, vệ sinh chuồng trại và tách khu chăn nuôi khỏi nơi sinh hoạt.

Khi trẻ sốt cao, đau đầu nhiều, nôn ói, lơ mơ, co giật hoặc rối loạn ý thức, gia đình cần đưa đến cơ sở y tế sớm, không tự điều trị kéo dài tại nhà.