Điều gì xảy ra khi uống quá nhiều rượu?

Gan là cơ quan chính chịu trách nhiệm chuyển hóa rượu song khả năng này có giới hạn. Khi rượu liên tục được đưa vào cơ thể trong thời gian ngắn, gan không kịp chuyển hóa, khiến nồng độ cồn trong máu tăng liên tục, ngay cả khi đã ngừng uống.

ThS.BS Nguyễn Văn Sơn, khoa Tiêu hóa - Gan mật - Tụy, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, cho biết ethanol được hấp thu rất nhanh qua niêm mạc dạ dày và ruột non vào máu, sau đó phân bố tới hầu hết các cơ quan trong cơ thể, nhất là não. Ethanol tác động trực tiếp lên hệ thần kinh trung ương, ức chế hoạt động của não, làm giảm khả năng kiểm soát hành vi, phản xạ, suy giảm nhận thức.

Ở mức độ nhẹ, người uống rượu thường chỉ cảm thấy lâng lâng, buồn ngủ, giảm tập trung. Tuy nhiên, khi uống quá nhiều, tình trạng này tiến triển nhanh khiến người uống mất kiểm soát hành vi, nói lắp, đi loạng choạng... Nồng độ ethanol trong máu cao đến mức gây rối loạn ý thức và ức chế hô hấp, tình trạng này không còn là say rượu thông thường mà được xem là ngộ độc rượu cấp.

Lúc này, rượu bắt đầu ức chế các trung tâm điều hòa hô hấp, tim mạch trong não khiến người uống thở chậm, thở không đều, huyết áp tụt. Nôn mửa nhiều trong khi ý thức suy giảm dễ dẫn đến hít phải chất nôn vào phổi, gây viêm phổi hít - biến chứng nặng thường gặp ở người say sâu hoặc bất tỉnh.

Theo Viện Quốc gia về Lạm dụng Rượu và Nghiện rượu Mỹ (NIAAA), uống nhiều rượu trong thời gian ngắn (binge drinking) là khi nồng độ cồn trong máu (BAC) đạt từ 0,08 % hoặc cao hơn. Cụ thể, nữ giới trưởng thành uống từ 4 đơn vị cồn trở lên hoặc nam giới uống từ 5 đơn vị cồn trở lên trong khoảng hai giờ. Một đơn vị cồn chuẩn chứa khoảng 14 g cồn nguyên chất, tương đương 330 ml bia 5%, 150 ml rượu vang 12% hoặc 45 ml rượu mạnh 40%.

Theo bác sĩ Sơn, ngộ độc rượu cấp có thể xảy ra với bất kỳ ai, tuy nhiên nhóm có nguy cơ cao hơn, gồm người mắc các bệnh mạn tính như bệnh gan, tim mạch, phổi hoặc thận; đang sử dụng các thuốc ức chế thần kinh trung ương như thuốc an thần, thuốc ngủ... Uống lượng lớn rượu đột ngột, uống rượu khi đói, uống nhanh và liên tục trong thời gian ngắn làm nồng độ ethanol trong máu tăng nhanh, vượt quá khả năng chuyển hóa của gan... cũng dễ gây ngộ độc rượu cấp.

Khi xuất hiện các dấu hiệu ngộ độc nguy hiểm như mất ý thức, không phản ứng khi gọi, nhịp thở chậm hoặc không đều, nôn mửa liên tục, co giật, cần đưa người uống đến bệnh viện. Bác sĩ Sơn hướng dẫn, trong thời gian chờ cấp cứu, nên đặt người bệnh nằm nghiêng để tránh sặc chất nôn, không cho uống, ăn, không tự ý dùng thuốc an thần hoặc cố gây nôn vì có thể làm nặng thêm tình trạng suy hô hấp.

Người trưởng thành tốt nhất không nên uống rượu bia, nếu uống cần có kiểm soát, dùng xen kẽ với nước lọc, hạn chế rượu có nồng độ cồn cao và không sử dụng loại không rõ nguồn gốc.